Маңызды

Кез келген мемлекеттің байлығы – халық. Сол халықтың саулығы аса маңызды мәселе. Себебі дені сау азаматтар ғана ел тірлігіне етене араласып, оның ілгері дамуына септесін болады. Сол басты байлық денсаулықтың сыр беруіне көп жағдайда тұтынатын тағамдарымыздың әсері көп екені белгілі. Яғни «ауру – астан» деген сөз текке айтылмаған. Тағамды талғамсыз тұтыну мен мөлшерден тыс көп жеу – ағзаға артық күш. Оның салдары көп жағдайда семіздікке апарады. Ал семіздік көптеген әлеуметтік және қауіпті аурулардың пайда болуына әкеп соқтырады. Сондықтан да көптеген мемлекеттер семіздікпен күресу үшін түрлі жобаларды қолға алып келеді.

Мысалы, жуырда адамдарды артық салмақтан арылуға шақыру үшін көрші Өзбекстан Республикасының Ферғана облысының басшысы тың бастама көтерді. Өз кезегінде Хайрулла Бозоров халық депутаттары облыстық кеңесінің сессиясында елде 30 мың адам қант диабетімен ауырғанын, мұның басты себебі дұрыс тамақтанбаудан екенін алға тарта отырып, енді салмағы шамадан тыс тұрғындар салмақ тастаса, сыйақы берілетінін мәлімдеді. Облыс басшысы «Салмақты тұрғындар бір жыл ішінде 5 келіден астам салмақ тастаса, оларға әр келі үшін 500 мың сумнан беріледі» деп мәлімдеді. Бұл АҚШ валютасына шаққанда 46 доллар болады. Тың конкурсқа қатысушылар арнайы әзірленген бағдарламаға тіркелуі тиістігін айтқан Хайрулла Бозоров «Күлкілі естілуі мүмкін, бірақ басқа амал жоқ. Бұны Ферғана тәжірибесі деп біліңіз» деп келтіреді.
Оның сөзінше, әлемдегі аурулардың 50-55 пайызы салауатты өмір салтының талапқа сай болмауынан, артық салмақ, дұрыс тамақтанбау, аз қозғалудан болады екен. Соңғы кездері Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы да артық салмақпен жүрген балалардың көбейгенін айтып дабыл қағып отыр.
Семіздік мәселесі Қазақстанды да айналып өтпейді. Қазіргі таңда елімізде әйелдердің 55,5%-ы және ерлердің 49,2%-ы артық салмақтың әлегін тартып жүр. 14 жасқа дейінгі әрбір жетінші бала семіздікке шалдыққан. Бұл алаңдатарлық статистиканы Қазақ тағамтану академиясы жариялаған.
Ал «Денсаулық» ұлттық қауымдастығы семіздікке шалдығу көрсеткішінің өсуіне тұрғындардың тамақты талғамсыз тұтыну әсерін тигізіп отырғанын алға тартады. «Денсаулық» ұлттық қауымдастығы мұны жою үшін дүкен сөрелеріндегі азық-түлік қаптамасында өнімнің денсаулыққа қаншалықты қауіпті екені туралы арнайы этикеттер жапсыру туралы бастама ұсынады. Бұл тұтынушылардың сатып алып жатқан тауарының салмаққа әсері мен өзге зиянын білуіне көмек болады. Аталған қауымдастық тұтынушыларға тамақ сатып алу кезінде саналы таңдау жасауға көмектесу үшін қаптамаға түрлі-түсті маркермен артық калорияның, тұздың қандай ауруларға соқтыратыны туралы ескерту жазып қоюды да алға тартады. Бұдан бөлек, сапасы денсаулықтың сыр беруіне жол бермейтін өнімдердің өтімділігін көтеру үшін қаптамаларға «құрамында қант жоқ», «экологиялық таза өнімдерден жасалған», «құрамында консерванттар жоқ», «денсаулыққа пайдалы» және т.б. қасиеттер туралы тұжырымдамалардың болуын заңнамалық деңгейде бекіту қажет деп санайды. Қауымдастық көтерген бастама сөзден іске көшсе, бұл елдегі семіздікпен күрес шараларының өз нәтижесін беруіне үлес қосуы әбден мүмкін.
Әлемдегі сыбайлас жемқорлығы аз жеті елдің бірі – Сингапурды құрушы әрі оның тұңғыш Премьер-Министрі Ли Куан Ю елде ақыл қабілеті орташа адамдар саны көп болса, тіпті бай табиғи ресурсқа ие мемлекет ешқашан алға жылжымайтынын, сол үшін де өз отандастарының көп оқып, ғылымды үйреніп, өнермен және спортпен айналысуына қол жеткізді. Сондықтан да ол Сингапур елінде артық салмағы бар жас өз салмағы нағыз Отан қорғаушысына лайықты болғанға дейін әскерде қызмет етуін жолға қойған. Мұндай тәртіп шектен шығу деп біреу сөгер, біреу құптар. Бірақ кім не десе де, бұдан Сингапур елі пайда көрмесе, зиянын тартып жатқан жоқ сияқты. Бүгінде Сингапурдың сыртқы мемлекеттен қарызы жоқ дамыған ел екені сол сөзіміздің дәлелі.
Айтпақшы, күнтізбедегі 15-қыркүйек әлемде семіздікпен күрес күні болып саналады. Адамдар семіздікпен күресуді тек бұл датада емес, жыл он екі ай жадынан шығармауы тиіс сияқты.

Биыл Шымкенттегі жұқпалы аурулар ауруханасына коронавируспен түскен науқастар саны 2020 жылмен салыстырғанда айтарлықтай аз болған. Әлемді әлекке салған індетті емдеу протоколы да жетілдіріліп, науқастарға көрсетілген ем-шаралар көп күттірмей нәтижесін көрсететіні анық байқалған. Өткен күнге салауат. Дегенмен де арқаны кеңге салуға әлі ерте. Сондықтан адамдар жұқпалы індетке қарсы сақтық шараларын қатаң сақтап, вакцина салдыруға асығуы тиіс.

 

Шымкент қалалық жұқпалы аурулар ауруханасының бас дәрігері Бақтығали Ережепов бізге берген сұхбатында сөз басын осындай ойлармен бастады. Ал берілген сұрақтарымызға мынадай жауаптар алдық.
– Жұқпалы аурулар ауруханасы 560 төсек-орынға лайықталған. 2020 жылы «Асар» шағын ауданынан індетке қарсы ем көрсететін 200 орындық модульді аурухана салынғаны белгілі. Қысқа уақыт ішінде салынған бұл нысан біздің аурухананың теңгерімінде. Соның есебінен төсек-орын саны артты. Оған дейін 360 төсек-орын болған.
Былтырға дейін аурухана карантинді емес жұқпалы ауруларға шалдыққан науқастарға ем көрсетіп келген. Былтырдан бастап коронавирус жұқтырған науқастарға дәремет көрсетудеміз. Бір қуанарлығы өткен жылмен салыстырғанда биыл коронавирусты жұқтырғандар да, сол індеттен көз жұмғандар да айтарлықтай азайды. Әңгімеміздің әлқиссасында оған ем-шара жасаудың механизмін жетілдіру ықпал еткенін атап өттім. Бұдан бөлек, жергілікті биліктің аурухананы қажетті мамандар, тиісті құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету мәселесін түпкілікті реттеуін жолға қоюы да оң әсерін тигізіп отыр. Қазіргі таңда ауруханамызда дәрігерден тапшылық жоқ. Барлығы 170 дәрігердің 80-і инфекционист, реаниматологтар саны 40-қа жетеді. Өкпені жасанды желдету аппаратының жетімсіздігі мәселесі күн тәртібінен алынған. Арнайы монитор мен дәрі-дәрмектер қоры жеткілікті. Биыл біздің аурухана ауыр науқастарды қабылдады. Былтыр төсек-орындар ауыр және өте ауыр науқастарға толған еді,-деген бас дәрігер Бақтығали Аюбекұлы індеттің таралуын барынша тежеуде мәселе де жоқ емес екенін жасырмады. Ол адамдардың коронавирусты өз бетінше емдеуінің тиылмай отырғаны. Бұл туралы ойын бас дәрігер төмендегіше сабақтайды.
– Пандемия басталған кезде ауру өршіп, індетті жұқтырғандардың өз бетінше ем алуы күрт көбейіп кеткенін сіз жақсы білесіз. Салдарынан көп адамдар ауруын асқындырып, ауруханаға ауыр халде жеткізіліп жатты. Осы жылы мұндай олқылықтар айтарлықтай азайды. Бұған мобильді топтардың көптеп қарастырылуы ықпал етті деп білемін. Яғни өзін мазасыз сезінген азаматтар емханаға хабарласса, мобильді топтар үйіне келіп, ем беріп, қажет жағдайда стационарға жіберіп отырды. Дегенмен де, коронавирусты өз бетінше емдеп, ауруын асқындырып алатындар әлі де бар,-деді.
Сонымен қатар ол «Коронавирус – вирус. Сондықтан бұл індетке антибиотик төтеп бере алмайды» деген тұжырымды дәрігерлер жиі айтатынын, соған қарамастан індетті жұқтырғандарға неге антибиотик тағайындайтынын да тарқатып, түсіндіріп берді.
– Ағзаға қонған вирусқа антибиотик тойтарыс бере алмайды. Иә, біз коронавируспен сырқаттанған науқастарды емдеу кезінде антибиотикті қосамыз. Ондағы мақсат – вирусқа бактериальды инфекция қосылып кетпес үшін. Яғни асқынуды алдын алу мақсатында қосымша ем ретінде енгізіледі. Жуырда коронавирусқа қарсы ремдесивир препараты шығарылды. Мұны көп адам біліп, өз бетінше үйлерінде дәрігердің тағайындауынсыз қабылдап жатқан мысалдар бар. Ол дұрыс емес. Кез келген дәрінің пайдасы болғанмен, кері әсері де болатыны туралы аксиома бәріне аян. Сонымен қатар ол әр ағзаға әртүрлі әсер етеді. Сол үшін де қандай да бір дәрінің дәрігердің нұсқамасымен, бақылауымен қабылданғаны аса маңызды, -деді.
Пандемия кезінде «коронавирусқа басымдық беріліп, өзге аурулармен күрес жұмыстары көлеңкеде қалып қойған жоқ па?» деген сұрақ жиі туындады. Бұл тұрғыдағы пікірге бас дәрігер:
– Шымкент қалалық жұқпалы аурулар ауруханасы пандемия кезінде карантиндік емес инфекциялық ауруларға шалдыққан науқастарды қабылдамады. Ол кезде қалалық денсаулық сақтау басқармасы басшысының бұйрығымен жұқпалы ауруларға шалдыққан балалар үшін балалар ауруханасында бөлімше ашылды. Ал ересектерге №3 қалалық ауруханада бөлімше ашылды. Биыл қыркүйек айынан бастап коронавирусты жұқтыру көрсеткіші төмендеген соң біздің ауруханаға карантиндік емес аурулар түсе бастады. Стационарлық емге мұқтаж болып отырған науқастар ЖРВИ және ішек инфекцияларымен түсіп жатыр. Жалпы қоғамда қандай да бір инфекцияның таралуы өршіген кезде, басқа жұқпалы аурулармен сырқаттанушылық айтарлықтай азаяды. Мәселен былтыр, коронавирус тіркелген дейін қызылшаны жұқтыру өршіді. Коронавирус шыққаннан кейін ол тоқтады. Қызылшаға дейін адамдардың арасында менингитпен сырқаттану көп байқалды. Бұл тәжірибе арқылы көз жеткізілген. Қазір ЖРВИ-мен сырқаттанушылық көтерілетін кезең,-деді.
«Пандемия қашан аяқталады?» деген сұраққа аурухананың бас дәрігері Бақтығали Аюбайұлы:
– Бүгінде пандемияны тоқтатудың бірден бір жолы – алдын алу. Ауруды емдегеннен гөрі оны алдын алған абзал деп тегін айтпаған. Ал жұқпалы ауруды алдын алуда ең әуелі вакцина салдырудың маңызы зор. Одан басқа жол жоқ. Қоғамда ауруға қарсы ұжымдық иммунитет қалыптасу үшін тиісті санаттағы азаматтардың бәрі жаппай вакцина салдыру керек. Сол кезде пандемия да тоқтайды. Ауруды да тізе бүктіреміз. Карантинік шектеулер аурудың таралуын барынша тежейтіні де көп айтылады. Бірақ қазір біраз адамдар карантиндік талаптарға немқұрайлы қарап, оны дұрыс сақтамай жатқанын көріп, біліп жүрміз. Мұның өзі де індеттің таралуына ғана емес, мутацияға ұшырауына әкеп соқтыруда,-деп жауап берді.
Әлем құрлықтарын әуре-сарсаңға салған коронавируспен күресте тығырықтан шығар төте жол – вакцина салдыру туралы ойын Бақтығали Ережепов төмендегідей ойлармен толықтыра түседі.
– Адамзат барлық кезде жұқпалы ауруларды вакцина арқылы жеңген. Мысалы, тұмауға қарсы тез тойтарыс берудің жолы – екпе. Шешектің шырмауынан шығу үшін оған қарсы жасалған екпе қолданылған. Сібір жарасын тек екпе арқылы жеңген. Бұрын Шымкент қаласы Оңтүстік Қазақстан облысының құрамында болған. Сол кезде адамдардың А гепатитпен сырқаттануы жиі тіркелетін. 1998 жылдан бастап гепатиттің бұл түріне қарсы жаппай екпе салдыру қолға алынды. Сәйкесінше ауруды жұқтыру көрсеткіші де сирей түсті. Қазіргі таңда бізде гепатит А өте сирек кездеседі. Тіптің жоқтың қасы деп айтуға болады. Немесе А гепатиттің таралуына біздің өңір өте қолайлы. В гепатиті туралы да осыны айтуға болады.
Осылай деген ол Шымкенттің климаты барлық жұқпалы аурулардың таралуына қолайлы екенін, бірақ жоспарлы екпе оның таралуына жол бермей отырғанын атап өтті. Бұл туралы ол:
– Иә, қаланың климаты жұқпалы аурулардың көп түріне қолайлы. Мысалы, қалада құтыру ауруының ошағы бар. Сақтық шараларына мән берілмесе күйдіргі, қырым қанды безгегі, тырысқақ секілді аурудың көздері жатыр. Менингиттің де ошағы бар екені белгілі. Бұл ауруларға қарсы күрес үшін жоспарлы түрде алдын алу жұмыстары жүріп жатыр. Тек алдын алып қана қоймай, оған шалдыққандарға қажетті ем-дом көрсетеміз. Біздің жұқпалы ауралар ауруханасы жоғарыда аты аталған аурулар мен өзге де жұқпалы індеттерге шалдыққан науқастарды қабылдап, шұғыл емдейді,-деді.

Өткен қараша айының бел ортасында Шымкент каласының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Ержан Жолдасов желтоқсан айында су жаңа 290 автобус халық игілігіне берілетінін мәлімдеген болатын. Иек астындағы желтоқсанда келіп, түгесілуге шақ қалды. Айтылған айда жаңа автобустар жолаушылар тасымалы үшін желіге шығарылды.

Ағымдағы жылдың 1-желтоқсанынан бастап жолаушыларды тасымалдауға шыққан 50 жаңа автобус №104, 60 маршруттарда және №6, 51, 67 жаңа бағыттарда қызмет көрсетуде.
Жуырда пайдалануға берілген 240 автобус есебінен төрт жаңа бағыт ашылған. Атап айтқанда, шаһардағы №1 автожолдан қаланың әуежайына дейін №66, «Қызылсу» шағынауданы аймағынан «Айна» базарына дейін №71, «Сәуле» шағынауданы 276 орамнан Жандосов көшесіне дейін № 43, 115 мектеп пен «Гиперхаус СҮ» дейін №54 бағыттағы автобус жолаушылар тасымалдауда.
Жаңадан қолданысқа берілген «Yutong» маркалы автобустар №17, 21, 42, 113, 133, 158, 182 бағыттарда қызмет көрсетеді. Ал олардың орнындағы «Ankai» маркалы автобустар №2, 10, 11, 15, 16, 20, 23, 45, 52, 61, 70, 75, 96, 108, 114, 139, 171, 171а, 180, 191 бағыттарына бөлінді.
Сондай-ақ, басқарма басшысы ендігі кезекте жолаушылар жолақысын Kaspi QR арқылы төлеуге болатынын да атап өтті. Ол үшін «Kaspi» қосымшасын жүктеп, валидатордағы немесе автобус кіреберісінде орнатылған QR кодты сканерлеу қажет. Бұл көбіне көп қолма-қол төлем жасағысы келмеген немесе «Төлем» картасын үйде ұмытып кеткен азаматтарға қатысты.

Шымкенттегі жасыл желектер саны 2025 жылға дейін 12,5 млн болады. Бұл мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың алдағы бес жылда ел аумағындағы орманды алқаптарда 2 миллиард, ал елді мекендерде 15 миллион көшет отырғызу туралы тапсырмасы аясында жүзеге аспақ. Соған сәйкес Шымкент қаласының бесжылдық көгалдандыру жоспары аясында белгіленген аумақтарға 6,5 млн жасыл желек отырғызылады.

Бұл туралы Шымкент қаласы әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлайды.
Қазіргі таңда қаладағы жасыл желектердің саны 6 миллионды құрайды.
Бұл жұмыстар қала экологиясын жақсартып, тұрғындардың тынысын аша түспек. Айта кетейік, биыл қаланы абаттандыру және қоршаған ортаның экологиялық ахуалын жақсарту мақсатында «Алатау» саябағы пайдалануға берілді. Осылайша шаһардағы саябақтар саны 9-ға жетті.
Жуырда ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі Әлия Шалабекова осы жылы елімізде 130 млн көшет отырғызылғанын, өкінішке орай егілген ағаш көшеттерінің жерсіну көрсеткіші 65 пайызды құрайтынын мәлімдеген еді.
Ал Шымкент қаласы бойынша көгалдандыру жұмыстарына жауапты әкімдік құрылымының 2025 жылға белгіленген 6,5 млн көшетті жайқалту туралы межелі көрсеткішке қол жеткізу үшін нақты қанша түп көшет отырғызатыны белгісіз…

Шымкенттегі «Асар» шағын ауданындағы балалар клиникалық ауруханасында 20 орындық онконефрогематологиялық орталық ашылды. 

 

Аталған орталық үшінші мегаполистегі қатерлі дерт диагнозы қойылған 200 балаға ем көрсететін болады. Бұған дейін қалада онкологиялық паталогиялық дертке шалдыққан балалар ем алу үшін Нұр-Сұлтан, Алматы қалалары мен Түркістан облысындағы орталықтарға баратын.
Жалпы балалар ауруханасы базасынан мұндай бөлімдердің ашылуы елімізде егемендік алған алғашқы жылдардан бастап қолға алынып келеді. Ең алғаш рет 1993 жылы Алматы қаласындағы Педиатрия және балалар хирургиясы ғылыми орталығының базасында балалар онкологиясын емдеу бөлімі ашылған. Бүгінде еліміздің көптеген өңірлерінде осындай патологиялық дертке шалдыққан балаларды емдеу орталықтары жұмыс атқаруда.
Шымкентте балалар клиникалық ауруханасының базасында ашылған орталықта науқастарға нақты диагноз қойылады. Емдеу шараларын дер кезінде жүргізу үшін диагностикалық зертханамен жабдықталған. Дәрігерлердің бәрі арнайы курстан өткен жоғары білікті мамандар.
Жалпы қалалық балалар клиникалық ауруханасында 18 жасқа дейінгі балаларға медициналық көмек көрсету үшін көп бейінді мамандар тәулік бойы қызмет атқарады. Медициналық мекеменің қызмет көрсету сапасы жылдан жылға артып, қызмет түрі көбеюде. Осы жылдың өзінде мекемеде нейрохирургия, күйік, урология, торакалды хирургия, эндокринология, нейрохирургия және медициналық оңалту бөлімдері ашылған.

Жуырда Шымкент қаласындағы «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің басшысы Анарбек Орман журналистерге ағымдағы жылы атқарған жұмыстарын таныстырған болатын. Сол кезде ол үшінші мегаполисте жеке тұрғын үйлердің орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылу көрсеткіші небары 15,5 пайыз (авт. көпқабатты тұрғын үйлерді қоспағанда) көрсеткішке тең екенін айтқан.
Бұл қоршаған ортаға кері әсерін тигізетіні белгілі. Сонымен қатар ол қазіргі таңда қалада қуаты тәулігіне 150 мың текше метрді құрайтын қалалық тазарту қондырғылары жұмыс істейтінін айта келе, «Қосымша тазарту қондырғыларына күзде, қыста және көктемде 160-170 мың текше метр ағынды, еріген және жаңбыр сулары түседі. Ал қаланы дамытудың Бас жоспарына сәйкес, 2012 жылы жоспарланған солтүстік-батыс бөлігінде тәулігіне 150 мың текше метр және қаланың оңтүстік бөлігінде тәулігіне 60 мың текше метр тазарту қондырғысы әлі күнге дейін салынбағанын, соған орай қысқа мерзім ішінде тазарту құрылыстарының қуатын тәулігіне 50 мың текше метрге дейін ұлғайту қажет. Егер жоба орындалса, онда Шымкент қаласындағы су бұру мәселесі 2025 жылға дейін шешілетін болады»,-деген.
Жалпы қала тұрғындарын кәріз жүйесімен қамту көрсеткішін көбейту мақсатында биыл 13 нысанның құрылыс жұмыстары басталған. Оның үшеуі магистралды кәріз коллекторы болса, 10 елдімекенге ішкі жүйелер тартылған. Бүгінде «Тұран» шағынауданындағы кәріз сорғы станциясының құрылысы аяқталып, ондағы көпқабатты тұрғын үйлер кәріз жүйесіне қосылды. Одан бөлек, «Наурыз» шағынауданының 3,5 мың және «Самал-1» шағынауданындағы 22 мыңдай тұрғын кәріз жүйесіне қосылды. Нәтижесінде қала тұрғындарын кәріз жүйесімен қамту көрсеткіші 52,3 пайыздан — 54 пайызға өсті.
Келер жылы Арғынбеков және Тұран магистралды кәріз коллекторларының құрылысы аяқталады. Кәріз жүйесімен қамту бойынша «Самал-2», «Самал-3», «Достық», «Асар-2», «Тассай», «Мирас», «Шапағат», «Ұлағат», «Солтүстік-Шығыс» елді мекендерінде жүріп жатқан құрылыс жұмыстары да 2022 жылға өтпелі.
2022-2025 жылдары қаланың оңтүстік, солтүстік бөлігінің кәріз жүйесімен қамту жоспарына сәйкес, 2 дана кәріз тазалау ғимаратының, магистралдық коллекторлардың және елді мекендердің ішкі жүйелер құрылысын жүргізу жоспарлануда. Нәтижесінде 2025 жылы қаланың кәріз жүйесімен қамту көрсеткіші 75 пайызға жететін болады.

Қоғамдағы қауіпсіздік қашан да маңызды. Себебі тұрғындардың қауіпсіз тіршілігі мен елдің гүлденуі аталған салаға байланысты. Сондықтан газетіміздің осы санында Майрихов Дәурен Мырзалыұлымен болған сұхбатты назарларыңызға ұсынып отырмыз.

— Дәурен Мырзалыұлы, бүгінгі дидарласып, ортақ әңгімемен тоқайласуға деген жоспарлы кездесу қаламгер ретінде мені ерекшелеу бір қызығушылықтан туындағанын өзіңізден жасырғым келмейді. Дербес ел болған ширек ғасырдан астам уақыт ішіндегі өткен мерзімге талдау жасап, сараптап көрсек, Шымкент қаласындағы төрт аудандағы полиция басқармасының ең жасы мен ең жұлдызы төмені өзіңіз екенсіз. Кішкентай сүрлеу үлкен жолдарға ұласады. Дәреже кадрды іздеді ме, әлде кадрымыз дәрежені іздеді ме?
— Алғашқы сауал тосын әрі салмақтылау болып келді. Шамам жеткенше жауап берейін. Заңгер ретіндегі жалпы еңбек өтілім он бес жыл болса, балалықтан өтіп, жігіттікке жеткен жасым отыздың ортасына жақындады. Оң мен солды таныған кезден заңгер болуды жүрегім қалады.Таңдаудың талабын тұлпар етіп, Сарыағаш ауданындағы орта мектепті аяқтаған соң, Шымкенттегі батыр бабамыз Бауыржан Момышұлы атындағы заң колледжіне оқуға түстім. 2006 жылдан бастап ішкі істер органында қызмет атқарып келемін. Екі жылдай өзімді жолдамамен жолдаған Түркістан қалалық ішкі істер басқармасында қоғамдық қауіпсіздік бөлімінде учаскелік полиция инспекторының көмекшісі, одан кейін тағы соншама мерзімде Шымкенттің Абай аудандық басқармасында қоғамдық қауіпсіздік бөлімінің кәмелетке толмағандар істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторы лауазымындағы қызмет сынағынан өттім. Бұлар мені баулудан өткізіп, үлкен тәлім мен тәрбие берді. 2011-2013 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облыстық ішкі істер департаменті жол патрульдік полиция басқармасында оқиға орнына шығу инспекторы қызметі сеніп тапсырылды. Одан кейінгі үш жылдай мерзім Шымқаладағы Жол патрульдік полиция полкінің есепке алу тобының инспекторы лауазымымен жалғасты. 2016-2018 жылдар арасында облыс орталығындағы жергілікті полиция қызметі бастығының орынбасары қызметінің сеніммен маған жүктелуі тірлікті де, жауапкершілікті де бұрынғыдан арттыра түскенін терең сезінгендіктен, үдеден шығу үшін бар білімім мен біліктілігімді жұмсадым деп айтсам артық болмас. Еткен еңбегің, атқарған қызметің жоғары жақтан лайықты бағасын алып жатса, жұмыстың ауқымы да арта түсетінін мен іске араласқан ондаған жылдар ішінде терең сезіндім. Абырой мен сенім адамға ерекше күш-қуат беретініне көз жеткіздім. Екі жылға тарта Шымкенттің Еңбекші аудандық полиция басқармасы бастығының бірінші орынбасары болып жұмыс атқаруым кезінде көп нәрсені үйрендім, тәжірибе жинадым. Өткен жылдың көктемінен бері қалалық департамент маған Абай аудандық полиия басқармасының басшылығы қызметін тапсырды. 300-ге тарта аппараттың бірінші басшысы болу оңай емес. Оны терең сезінемін. Білмегенімді үлкендерден сұрауға арланбаймын, ал кішілерге өз білгенімді үйретуден, талап етуден шаршамаймын.
— Атың Дәурен болғандай біраз дәуренді бастан өткеріп келе жатқаныңа қанықтық. Үлкендер «еңбегің еленсін, ісің оңғарылсын» деп сауапты батасын беріп жатады. Жас басшының жұмысы жүйелі болып жатса, соған берілетін баға да соған лайық болары хақ. Бұл турасында елге айтар құрмет пен ізетті білгеніміз артық болмас.
— Әрине, мақтаған да, мақтанған да жаман емес. Егер соған лайық атқарылған іс пен көрсетілген құрмет болса. Егемен еліміздің полиция қызметінің 25 жылдығына орай мерекелік төсбелгі — менің өңіріме таққан алғашқы марапатым. Одан кейін де «Қазақстан полициясына мінсіз қызметі үшін», «Полицияда өз қызметін адал атқарғаны үшін», «Құқық тәртібін қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін» төсбелгілерінің берілгендігі менің өз кәсібіме деген құрметімді арттыруыма, алдыма келесі мақсаттар қоюыма тікелей септігін тигізіп, міндеттерімді биіктете түсуде. Бұдан артық қандай құрмет, қандай сенім керек? Соған лайық іс атқару ең ауқымды мақсатымызды жүзеге асыруға жетелеуде деп бағалаймын, соған лайық болуға тырысамын.
— Ішкі істер саласының иығына артылар жүк оңай емес секілді. Қоғам өміріндегі заңдылықтың жүзеге асырылуы, қылмыстың алдын алу үшін жүргізілетін тынымсыз жұмыс, тәртіптің қатаң әрі қасаң қағидаларын жүйелі жүргізудің сан алуан міндеттері оңай болмайтындығы белгілі. Оны құр сөзбен емес, нақтылы іспен ғана орындау керектігі белгілі. Бөлімдер мен салауатты өмір сақшылары жайындағы жұмысқа да тоқтала кетсеңіз, Дәурен мырза!
— Қандай да бір ұжымның алдына қойған өздеріне тиесілі міндетті мақсаттары болады. Полиция қай кезде де халықпен, елмен, көпшілікпен бірлесіп жұмыс істейді. Өмір болған соң оның әр сәтінің бірқалыпты болуы мүмкін емес. Еліміздің әрбір заңының аясындағы келеңсіздікпен, тәртіп бұзушылықпен, қандай да бір болмасын ірілі-уақты қылмыстық әрекеттермен полиция тікелей жұмыс жүргізеді.Оның ашылуына ғана күрес жасамай, оны болдырмаудың алуан жолдарымен алдын-ала күрес жүргізеді. Қылмыс ауқымының артпауы, оның толық ашылуы ішкі істер саласындағы жұмыстың жүйелілігіне, жауапкершілігіне, ізденіс пен іскерлікке тікелей байланысты. Полицияның кез-келген лауазым иесінің өмірде өзгелерге өнеге болуы керек екендігін өз басым ең басты қажеттілік санаймын, оны өзгелерден үнемі талап етіп отыруды дағдыға айналдырғанмын. Тағы бір қосымша айтарым, еліміздің ішкі істер органдарының басты ұстанымы адамның және азаматтардың өмірін, денсаулығын, құқықтары мен бостандықтарын, қоғамның және мемлекеттің мүдделерін құқыққа қарсы қол сұғушылықтан қорғауға, күнделікті өмірде қауіпсіздікті болдырмауға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған. Тәуелсіз мемлекетіміздің қоғамында әрдайым сүрінгенге – сүйеу, құлағанға — тіреу, деміккенге — тыныс болатын да құқықтық салалар екендігін жадымыздан шығармауымыз керек. Бұл саладағы ішкі істер халықтық орган деп толық кепілдікпен айта аламыз. Біз халықтың қызметшісі ғана емес, қорғаны болуға міндетті екендігімізді ешқашан естен шығармауымыз керектігін терең сезінеміз.
Біздің Абай аудандық полиция басқармасында халыққа қызмет етуге 289 полиция қызметкері жұмылдырылған. Ауданымыздың өзі мегаполис қаладағы төрт ауданның арасында аумағы мен тұрғындарының саны жағынан алдыңғы қатарда тұр. Жаңа айтқан 289-дың 279-ы офицерлік, қалған 10-ы сержанттық құрамда. Жалпы 12 бөлім өз саласы бойынша ел қызметін атқаруда. Бұл — үлкен күш. Атымызға затымыз сай болуына барымызды салып жатқан жайымыз бар.
— Жұмыс нәтижелі пайыздық көрсеткішпен бағаланады. Ілгерілеу болса, оның деңгейі қай биіктіктен көрінуде? Алдағы күндерге жоспарланған қандай бағыт бар екендігіне тоқталсаңыз
— Үстіміздегі жыл да аяқталып келеді. Оның нәтижесінің ойымыздағыдай болатынына деген сенімімізге селкеу түсіргіміз келмейді. Ал биылғы алғашқы алты айды былтырғы жарты жылдықтан санамалап салыстырсақ, құқық бұзушылықтың деңгейі – 4,4 пайызға төмендеген. Бұл, әрине, қызметкерлеріміздің ел ішінде жүргізген жүйелі жұмыстарының оңды нәтижесі деп айтуымызға әбден болады. Жоспарсыз жұмыс болмайды. Осындай оң нәтижеден төмендемей, ісімізді одан әрі оңғарып, көңілден шығар көрсеткіштерді көтерсек деген ниетімізді ортайтпақ емеспіз. Халық пен полиция саласының арасындағы тығыз байланыс тұрақтылық тұғырынан төмендемесе, көп мәселе соған тікелей байланысты. Өз басым әр полицейдің міндеті мен қызметіне адал, жауаптылығының жоғары, патриоттық рухының биік болуы көп мәселені шешеді, қоғам өмірінде тұрақтылықты қалыптастырады деп ойлап қана қоймай, солай боларына сенемін де. Алдағы белгіленген бағытымыздың жоспары да осы ауқымда, осы бағытта.
— Адамдар мен полиция арасындағы ішкі қатынас пен араластықты қалай бағалайсыз? Не жетіспейді?
— Шынын айтқанда, халық пен заңдылыққа қызмет атқарудың аражігін ажыратуға болмайды. Адамдарға ең жақын, алғашқы көмек қолын созатын, қажетті жәрдем көрсететін, байланыстырушы буын — полиция. Біздің басты ұстанымымыз — жазалау, қорқыту, үркіту емес, көпке қорған болу. Кез келген ішкі істер саласының өкілі — туындаған жайсыздықтың алғашқы жанашыры, тыңдаушысы, шешімін табуға тырысушы көмекшісі, демеушісі болуға тиісті ғана емес. Олардың әр бірінің міндеті болуы тиіс. Сонымен қатар бұл ретте полиция мен халық арасында коммуникацияның барлық түрлері мен танымал мессенджерлер пайдаланылады. Халықтың полицияға деген сенімі жоғалған немесе арта түскен кезде, тұрақтылыққа селкеу түскенде қызмет сапасы арзандайды. Жетіспейтін жағдайға жол бермеу керек.
— Дүниені жайлаған апатты індетпен күресте полиция қандай жұмыс жүргізеді?
— Төрткүл дүниедегі әлі де өзекті мәселе қатарында тұрған короновирус дертіне қарсы ортақ күрестен біздің полиция қызметкерлері бір сәтке де тыс қалған жоқ. Ортақ міндетті орындауда бізге аз міндет жүктелген жоқ. Адам денсаулығын сақтау мен дерттің алдын алуда арпалысты сәттерді бастан кешірдік. Олар өз өмірлерін қатерге тігіп, қауіпсіздік шараларын жүргізудегі жұмыстарын бүгінгі таңда да азайтқан жоқ. Абай ауданында сауда қатарлары, дәмханалар мен тойханалар жетіп артылады, Мезгілсіз той-томалақ, адамдардың топтала жүздесуі, орынсыз іс-шаралардың ұйымдастырылуына қарсы күрестің әркез бел ортасында болдық. Қажетті шарттар мен талаптарды орындау мақсатында санитарлық негізде мониторингтік топтармен бірлесе қоян-қолтық жұмыстар жүргізілді. Бақылау істері әлі де атқарылып келеді.
— Тәртіп пен талаптың пайдалы тұстары неде деп санайсыз?
-Бауыржан Момышұлының ұрпаққа ұран болар бір ұлағатты сөзін ұдайы ұран етсек, одан ұтылмаймыз. «Тәртіпке бас иген құл болмайды, тәртіпсіз ел болмайды». Біз осы бағыттағы міндетімізді мінсіз атқаруға әркез дайынбыз. Баршаны соған шақырамыз.
— Өзіміз үлкен санайтын Отанымыз әр отбасынан басталады. Соңғы сауал ретінде жанұяңыздың жағдаятын білгіміз келіп отыр.
— Әр отбасы — өзіне лайық ұлылықтан тұрады. Өмірлік қосағымыз екеуміздің 3 қыз, 1 ұл тәрбиелеп отырмыз. Солардың саулығы, тұлға болып қалыптасуы, ел азаматы қатарынан көрінуі бізге ғана байланысты екенін білеміз.
— Рахмет, Дәурен Майрихов мырза, бар іс оң, ден сау болсын!

Сұхбаттасқан,
Серікбай Сапарұлы,
КСРО, Қазақстан Журналистер,
Қазақстан Жазушылар Одақтарының мүшесі.

Жастардың потенциалы, қажыр-қайраты қашан да жоғары. Сондықтан елдің болашағын бүгінгі өскелең ұрпақтың аяқ алысына қарап болжап жатады. Дегенмен қазіргідей жаһандану дәуірінде адамның ойын сан саққа жүгіртіп, мақсатынан адастыратын ағымдар мен ұғымдар көп. Жастар қоғамның қозғаушы күші болуымен қатар, әлгідей теріс пиғылды көздейтін топтардың идеологиясына келгенде қауқарсыз екенін де ескеру керек. Ұлтымыз сондықтан ұрпақ сабақтастығына айрықша мән береді. Бүгінгідей сын сағатта тәжірибе мен тәлімнің, бағыт пен бағдардың маңызы айрықша. Мұның барлығын тектен-текке айтып отырғаным жоқ. Ағымдағы жылы ҚР Тұңғыш Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Елдіктің жеті тұғыры» атты қағидаттар жиынтығын ұсынған болатын. Бұл қағидаттар қоғамда қызу талқыланды. Баса айтқым келетіні, Елбасы ұсынған қағидаттар әрбір жастың санасына мықтап сіңуі керек. Сонда ғана дамудың даңғыл жолына түсіп, әлеуметтің әлеуеті артып, еліміз дами түспек. Толығырақ тоқталайын…
Тәуелсіздік – кез-келген азамат үшін ең қастерлі құндылық. Елбасымыз «Тамыры терең тарихымызға құрметпен қарап, мемлекеттілігімізді қадірлеу, оны көздің қарашығындай қорғау – әрбір қазақстандықтың міндеті. Жер жүзінде өз алдына дербестігі жоқ қанша ұлт пен ұлыстың барын ескерсек, еселі еңбекке арналған отыз жыл ұлт тарихында алтын әріппен жазылары анық» деп атап өтті. Рас, өткен ғасырда туып, есейген қандастарымыз аталған қасиетті күннің қадірін айқын ұғып, анық түсінеді. Әйтсе де Тәуелсіздік таңы атқаннан кейін дүние есігін ашқан қазіргі жастар алдыңғы буын сезінген күй мен қиындықтан бейхабар. Тек тарих беттерінен ғана өткеніміз турасында танып, біледі. Сондықтан Тәуелсіздіктің қасиетті де қастерлі ұғым екенін жастардың, өскелең ұрпақтың санасына мықтап сіңіре беруіміз тиіс. Мұны Елбасы да қағидаттар жиынтығына қосып, ұлы мерекенің, қастерлі түсініктің қасиетін арттыра түскендей.
Бірлік пен келісім – еліміздің мызғымас тұғыры. Тәуелсіздік алған жылдарда құрылған еліміздегі ең тиімді әрі жемісті бастаманың бірі – Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылуы. Мұны бірқатар зерттеушілер де жазып, айтып жүр. Аталған орган еліміздегі ондаған ұлт пен ұлыстың ұйысып, ортақ мақсат жолында тер төгуіне серпін беріп келеді. Әрине, осындай игі бастаманың артында Елбасымыздың тұрғаны белгілі. Айтпағым, бірлік пен келісім кез келген мемлекет үшін өте маңызды. Бірлігі жоқ елдің тоз-тозы шығады. Сондықтан мұны да өскелең ұрпақ санасына мықтап сіңіріп, ел ішіне іріткі салар теріс пиғылдардан қоғамды қорғауы керек.
Жер – ата-баба мұрасы, халық қазынасы. Елбасы өз сөзінде «Біз Тәуелсіздікті жариялай салысымен шекарамызды құжат жүзінде бекітіп алуға күш жұмсадық. Адамзат тарихында, тіпті қазіргі кезеңде де даулы территорияның соғысқа, қантөгіске алып келгенін көріп отырмыз (Таулы Қарабақ, Қырым, Грузия және т.б.). Мен өскелең ұрпақты осындай қауіптен сақтап қалу үшін барымды салдым» деді. Сөз жоқ, бүгінгідей берекелі күніміздің артында кешегі ел шекарасын бекітудегі Елбасының ерен еңбегі жатыр. Жердің қадірін, бабалардың аманатын балалары білуі тиіс. Себебі осыншама кең-байтақ жердің әр тасы үшін қаншама қан төгілді. Талай отбасының отағасы ажал құшты. Талай сәби жетім қалып, жесір саны артты. Сондықтан жерімізді көркейтіп, келесі буынға жеткізу – әр азаматтың парызы.
Отбасы мен салт-дәстүр – қоғамның алтын діңгегі. Қазақта «ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі» деген түсінік бар. Тамыры тереңде жатыр. Одан бөлек, Отанның өзі отбасынан басталатынын да жақсы білеміз. Демек береке дарып, ынтымағы жарасқан үйден елінің болашағын ойлайтын, дамуына сеп болатын ұл мен қыз шығады. Одан қалса, әрбір шаңырақ – салт-дәстүрдің өзегі. Заманға сай түлеп, озығы қалып, тозығынан тазарып отыратын ұстахана іспетті. Сондықтан ұлттық тәрбиенің бастауы саналатын отбасы мен салт-дәстүрдің заман адамын тәрбиелеудегі маңызы зор.
Ұлттық мәдениет – халықтың рухани тірегі. Елбасы «Өркениетті отыз елдің қатарына қосылуда материалдық құндылықтармен қатар, рухани байлықтың маңызы зор. Сол үшін мәдениетімізді зерделеп, өзге жұртқа насихаттай білген абзал. Басқа халықтарды тек өнер құдіретімен, ғылыми ізденіспен ғана мойындата аламыз» деп атап өтті. Аталған қағиданы іс жүзінде дәлелдеп, миллиардтан астам халқы бар Қытайды да, өркениет орталығы саналатын Еуропаны да мойындатқан хас таланттар көп. Қала берді, ұлтымыздың қанында өнерге деген сүйіспеншілік, мәдениетке деген құштарлық бар. Терең тарихымызбен астасып жатқан ұлттық мәдениетті таныта түсу, дамыту – әрбіріміз үшін міндет. Өскелең ұрпақ та осыны ұмытпауы тиіс.
Білім мен еңбек – бақуатты өмірдің кілті. Материалдық табыс пен байлық уақыт өте құнын жоғалтады. Ал білім тозбайды. Еңбек тәжірибе топтауға, талапты ұштауға, адамның талантын танытуға мүмкіндік береді. Әлемдік өркениеттің орталығы саналатын дамыған елдер де білім мен еңбектің арқасында қазіргі деңгейге жетіп отыр. Білім мен еңбек бірлескенде ғана толағай табысқа жетеміз. Бұл – дәлелденген дүние. Сондықтан заман адамын тәрбиелеуде бұлардың маңызы айрықша деп білемін.
Прагматизм – бәсекеге қабілетті болудың кепілі. Елбасы «Біз қолда бар ресурс пен мүмкіндікті пайдалануға, нәтижелі жұмыс атқаруға және көздеген мақсатқа тиімді қол жеткізуге тырысуымыз керек. Қазір елімізде жастардың өзін-өзі дамытуына, білімін жетілдіріп, сүйікті ісімен айналысуына мүмкіндік мол. Сондықтан прагматизм принциптері бойынша барынша қанағатшыл, үнемшіл, ұстамды болып, уақытты орынды пайдалануға талпынған жөн» деді. Иә, бүгінгі бәсеке заманы ешкімді де аямайды. Секунд пен минуттың өзінде әлемнің болашақ тағдырына әсер ететін шешімдер қабылданып, оқиғалар орын алып жатыр. Сондықтан қолда бар ресурстарды тиімді пайдаланып, жетістікке жетуге тырысуымыз тиіс. Сонда ғана мақсатымызға жетіп, биіктерден көріне алмақпыз.
«Елдіктің жеті тұғыры» қағидаттар жиынтығы – әрбір жасқа керек құнды кеңес. Оны терең түсініп, ескергенде ғана нәтиже шығады. Сондықтан бұл жеті тұғырды жастар арасында кеңінен насихаттау ісіне айрықша үлес қосқанымыз жөн. Себебі болашақтың жарқын болғанын әрбіріміз қалаймыз. Әр қазақстандықтың мойнында жауапкершілік жүгі бар. Еліміз аман, егемендігіміз мәңгі болсын! Жарқын болашаққа бірге қадам басайық!

Аслан АЛИМБЕК,
Шымкент қаласы мәслихатының депутаты,
Nur Otan партиясы фракциясының мүшесі.

Ертеде адамдар ұзақ жолға сапар шегер сәтте адаспау үшін жұлдыздарды бағыттаушы сызба ретінде қолданған екен. Сол сияқты «Елдіктің жеті тұғырын» – еліміздің даму жолына бағыттайтын жеті қарақшы жұлдызы іспеттес жол нұсқаушы сызба деуге келеді. Ел болып ес жиғалы рухани болмысымыз бен мәдениетіміз жарыса дамып, қазіргі сағат санап ілгерілеп жатқан әлемдік даму толқынымен ұштасып келеміз. Бұл ең алдымен еңбекқор халқымыз бен елін сүйген Елбасымыздың 30 жылға таяу еңбегінің арқасы. Осы орайда, Елбасымыз елін сүйген көшбасшы ретінде өскелең ұрпаққа бағыт-бағдар беріп, қолдау мақсатында «Елдіктің жеті тұғыры» атты қағидаттар жиынтығын ұсынды.

«Елдіктің жеті тұғыры» — Елбасымыздың 30 жылдық тәжірибесі, елге деген жанашырлығы және сүйіспеншілік кеңесінің жиынтығы. Әр тұғырдың астарында алтынға бергісіз ақыл, томдарға жүк болар тарих, ұлттың ұпайын түгендейтін құндылық пен қасиет жатыр. Қазақ – текті де дархан халық. Ал Елбасы ұсынған қағидаттар сол тамырдан тарайтын тектілігімізге нәр, мақсатымызға қуат береді. Бүгінгідей жаһандану дәуірінде әр азаматтың бәсекеге қабілетті, озық ойлы, тәлімі мен тәжірибесі ұштасқан заман адамы болуына ықпал етеді.
Елбасымыз бірінші тұғырда, Тәуелсіздігіміздің ең ұлы, ең қастерлі құндылығымыз екенін айтқан. «Өз үйім — өлең төсегім» деп дана халқымыз айтқандай, әр ұлттың өз мемлекеті, өз мекені болғанынан артық бақыт жоқ шығар. Ата-бабамыздың арманы болған, қаншама батырларымыздың қанымен, терімен келген ұлы Тәуелсіздігімізді, территориясы бойынша әлемде 9-орын алатын кең байтақ жерімізді сақтау әрбір азаматтың парызы екенін айтқан. Сонымен қоса тәуелсіздігімізді сақтау, мәңгілік ету өскелең ұрпаққа аманатталатынын, осы жолда жас ұрпақ әрқашан еңбекке дайын болуы керегін атап көрсеткен. Иә, тарихымызда еліміздің егемендігі жолында жанын қиған батыр мен қайраткер көп. Бүгінгідей берекелі күннің іргесін кешегі тарихи тұлғаларымыз қалап кетті. Дегенмен тәуелсіздікті алғаннан сақтап қалудың қиынын жақсы білеміз. Бүгінгідей қым-қуыт заманда елдің іргесіне ырыс тұралатып, шаңырағына шаттық ұялату – әрбір азаматтың міндеті. Себебі біз сияқты егемен ел атана алмай, өзгенің қолына қарап отырған ұлт-пен ұлыс көп. Осының өзі-ақ азаттығымыздың құнын айшықтап тұрған тәрізді.
Екінші тұғырында бірлік пен келісім — еліміздің тұрақты тұғыры екені айтылады. Бір тудың астында қаншама ұлтты біріктіру, бауырмалдыққа баулу ең алдымен еліміздің ақ көңілі мен дархан пейілінің, Қазақстан халқы Ассамблеясы әлеуетінің және Елбасымыздың салиқалы саясатының арқасы деп білемін. Әлемдік ахуалға көз жіберіп көрейік. Ондаған ұлтты айтпағанда, бір ғана ұлттың өзі сан түрлі топқа бөлініп, тартысып жатқанын ақпараттық сайттардан оқып жүрміз. Берекесі қашып, бірлігі сетінеген талай елдің тағдыры қыл үстінде тұр. Мыңдаған бүлдіршін от пен оқтың арасында балалықтың бал дәмін тата алмай есейіп жатыр. Ұйқысы қашып, Тәңірден тілеп, жанын шүберекке түйіп қаншама адам жүр. Әрине, осының бәрін көріп отырып, осындай 130-дан астам ұлт пен ұлысы ұйысқан берекелі елде өмір сүріп жатқанымызға қуанамыз. Бірлік пен келісімнің маңызын да айқын ұғып, жақсы түсінеміз. Елбасының мұны қағидаттар жиынтығына қосуы – тереңнен толғайтын көреген көшбасшы екенін тағы бір дәлелдей түскен тәрізді.
Үшінші тұғырында, жердің ата-бабамыздан қалған қастерлі мұра, халық қазынасы екенін айтқан. Ежелден жеріміз жанмен құндас қастерлі, қасиетті ұғым. Тәуелсіздігіміз жарияланған тұста Елбасымыз әуелгілерден болып еліміздің шекарасын бекітті. Бұл — еліміздің даму жолындағы ең ұтымды қадам. Елбасы да өскелең ұрпаққа жерімізді қастерлеп, көз қарашығындай сақтап, азаттығымызды мәңгілік етуді өсиеттеп, мирас ету борышымыз екенін айтты. Осыншама байтақ жеріміз бар. Ата-бабамыз қарыс жердің қадірін біліп, қасық қаны қалғанша күресті. Енді сол жерді сақтау – өскелең ұрпақтың желкесіне артылар жауапкершілік. Бәсеке заманында ешкімге есе бермей, елдігімізді таныта түсу үшін білім мен тәжірибе, тәлім мен ұлтжандылық сынды ұлы ұғымдар қажет. Ол да бүгінгі бүлдіршіндеріміздің бойынан табылады деп сенемін.
Төртінші тұғырында отбасы мен салт-дәстүрдің қоғамның алтын діңгегі екенін айтқан. Дана халқымыз «отан отбасынан басталады» дейді. Отансүйгіштік туған өлкеңдегі отбасыңа, еліңе, тіпті, ұшқан құс пен аққан бұлақ сыңғырына деген сүйіспеншіліктен бастау алады. Отбасы құндылығы сақталса, бүкіл салт-дәстүр, әдет-ғұрыптың сақталғаны. Ақыл, жүрек, қайрат, намыс, адалдыққа сүйене отырып, дәстүріміздің игісін оздырып, бұрысын тоздырып, саналы өмір сүруіміз қажет екенін жеткізген.
Бесінші тұғырында, Елбасымыз «ұлттық мәдениет – халықтың рухани тірегі» дейді. Тарих қойнауын ақтарар болсақ, болмысы ерекше, рухани-мәдени мұраларға бай халық екенімізге көзіміз жетеді. Мәдениет — біздің тереңнен келе жатқан тәрбиеміз, өне бойымыздағы бүкіл қасиеттеріміз. Ол қасиеттердің игі жиынтығы мен мәдени, рухани құндылықтары дамыған 30 елдің қатарына қосылуымызға септігін тигізеді. Бүгінде ұлттық тәрбиемен сусындап, мәденитіміздің мәнін тереңнен түсінетін жастарымыз әлемге еліміздің атын танытып, мойындатып жатыр. Демек мәдениеттің өзі елдің әлемдегі оң имиджін қалыптастыра алады.
Алтыншы тұғыры. Білім мен еңбек – бақуатты өмірдің кілті. «Өзіңе сен, өзіңді алып шығар, еңбегің мен ақылың екі жақтап» деп дана Абай айтқандай, біз тек өз біліміміз бен күшімізге сенуіміз керек. Қазіргі таңда өз өнерімен, білімімен елдің атын танытып жүрген дарынды жастарымыз өте көп. Міне осының бәрі — білім мен еңбектің нәтижесі. Елдің үмітінің ақталғанын және адал еңбек пен ұшқыр білімнің арқасында ғана ұлы жетістіктерге жете алатынымызды атап өткен. Сөз жоқ, бәсеке заманында білімді де тәжірибелі адамның ғана жолы болады. Ал елдің атын ердің, ердің атын еңбектің шығаратынын жақсы білеміз. Ендеше білім мен еңбек — жетістіктің сыңары. Оларсыз елді дамыту мен көпті таңғалдыру мүмкін емес.
Жетінші тұғырында «прагматизм – бәсекеге қабілетті болудың кепілі» дейді Елбасымыз. Қолымызда бар мүмкіндіктер аясында, тиімді жолдарды таңдап, үздік нәтижелерге жетіп, еліміздің дамуына үлес қосуға мүмкіндіктер мол. Сондықтан прагматизм қағидаттары бойынша, яғни қанағатшыл, үнемшіл, ұстамды болып, уақытты үнемді пайдаланғанның жөн екенін, осылайша біз Тәуелсіздігімізді баянды етіп, ел тұтастығын сақтап, отбасылық құндылықтарды жаңғыртып, ұлт мәдениетін насихаттап, терең білім мен адал еңбекке ден қойған жасампаз ел болатынымызды айтқан.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев жариялаған «Елдіктің жеті тұғыры» атты қағидаттар жиынтығы өз арнасын тауып, ел игілігі жолында сапарға шыққан, елім деп соққан жүректерге жалау болып, оларды елдің дамуына ықпал етер жолға түсуге бағыттайды деп сенемін. Әрбір айтылған қағидат қазақстандықтардың жүрегінен орын алып, санасына мықтап сіңсе, мемлекетіміздің даму қарқыны күшейіп, халқымыз бір шаңырақ астында ұйысып, кемел келешекке қадам басатынымызға сенемін. Елдің болашағы бүгінгі жас буынға байланысты. Ал Елбасымыз олардың жан-жақты болып өсуіне бар жағдайды жасады. Енді жарқын болашаққа бағыттайтын бағдарды да ұсынды. Болашағымыз жарқын болсын! Еліміздің тұғыры биік болып, көк туымыз мәңгі желбіресін!

 

Төреайым Сұлтанова,
Шымкент қаласы мәслихатының депутаты,
Nur Otan партиясы фракциясының мүшесі.

Түркістан облысында «Қазақтелеком» және «Транстелеком» акционерлік қоғамдары тарапынан мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобасы бойынша талшықты-оптикалық интернетті пайдалану жобасы іске асырылды. Қазақстанда алғаш рет қолға алынған жоба аясында инвестор «NanoTech» ЖШС жыл басынан бері облыстағы 70-ке жуық ауылдық елді мекен тұрғындарын интернетпен қамтыды. Дәл осындай тәсілмен келер жылы 30 мыңға жуық тұрғын үй, яғни, 150 мыңға жуық тұтынушы сапалы интернетке қол жеткізетін болады.

Бұл туралы Түркістан облысы әкімдігінің аппарат отырысында айтылды. Облыстық цифрландыру, мемлекеттік қызметтер көрсету және архивтер басқармасының басшысы Е.Өтебаевтың айтуынша, өңірде ғаламтормен қамту, цифрландыру бағытында өзге де маңызды жобалар жүзеге асып жатыр. Биыл облыста «Кселл» акционерлік қоғамы тарапынан 58 елді мекен мобильді кең жолақты ғаламтормен қамтылды. Бұдан бөлек өңірде қолданыстағы 2G және 3G станцияларын 4G-ге ауыстыру жұмыстары жүргізілуде. Атап айтар болсақ, «Кселл» байланыс операторы облыс бойынша қолданыстағы 22 базалық станциясын 4G-ге ауыстырса, Түркістан қаласында қосымша 3 жаңа станция орнатып, 6 станцияны 4G-ге ауыстырды. «Билайн» байланыс операторы 30 станциясын 4G-ге ауыстырса, «Tele2» байланыс операторы облыс бойынша қолданыстағы 214 станциясын 4G-ге ауыстырған.