ҚОЛАЙЛЫ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ КЛИМАТ ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ ТҮСІНДІРІЛДІ

Шымкент қаласы білім басқармасына қарасты №131 жалпы орта білім беретін мектебінде жасөспірімдер арасындағы буллингтің алдын алу, оқушылар арасындағы өзара қарым-қатынасты жақсарту және мектеп ішіндегі психологиялық ахуалды нығайту мақсатында ауқымды түсіндіру жұмыстары мен арнайы тренинг ұйымдастырылды. Шара мектеп директоры Гүлжан Спандиярқызы Жарасованың жетекшілігімен, педагог-психолог Ф.Кушербаеваның жоспарлы түрде жүргізген жұмысы аясында өтті.

Қазіргі таңда мектеп жасөспірімдерінің арасында психологиялық жайлылықтың маңызы өте жоғары. Оқу ордасындағы қолайлы атмосфера бала мінезінің қалыптасуына, оның өзін-өзі бағалауы мен өзін қауіпсіз сезінуіне тікелей әсер етеді. Осы себепті тренингтің басты мақсаты — буллингтің алдын алу, құрдастар арасындағы сыйластықты нығайту, мәдени қарым-қатынас қалыптастыру, оқушылардың адамгершілік қасиеттерін жетілдіру болды. Іс-шара барысында оқушыларға психологиялық климат деген ұғымның мәні жан-жақты түсіндірілді. Мектеп – тек білім алатын мекеме емес, әр баланың тұлға болып қалыптасу кеңістігі екені айтылып, ондағы қарым-қатынастың әдеп пен өзара құрметке негізделуі тиіс екендігі атап өтілді. Психолог оқушыларға буллингтің түрлерін, оның көріністерін, қандай жағдайда жасөспірімдер арасындағы келеңсіз әрекеттер орын алатынын нақты мысалдармен жеткізді. Сонымен бірге буллингтің психикалық денсаулыққа, оқу үлгеріміне, эмоционалдық жағдайға әсері туралы түсіндірді.
Тренинг интерактивті жаттығулар арқылы өткізілді. Оқушылар бір-бірін тыңдауға, ортақ шешім қабылдауға, топ ішінде ынтымақтастық танытуға бағытталған тапсырмаларды орындады. Коммуникацияны дамытуға арналған ойындар мен ситуациялық тапсырмалар оқушылардың өзара сенімділік пен түсіністікке негізделген орта қалыптастыруына ықпал етті. Бұл тәсілдер оқушыларды ашық пікір білдіруге, өз сезімін дұрыс жеткізуге, дау-дамайды бейбіт жолмен шешуге дағдыландырды. Психолог тарапынан тұлғааралық қатынастардағы әдеп нормалары, жанжалдың алдын алу стратегиялары, «эмоциялық тұрақтылық» ұғымы, қиын жағдайда өзін ұстау жолдары туралы кеңес берілді. Оқушылар «Мен қандай оқушымын?», «Мен өзгеге қандай әсер қалдырамын?», «Менің сөзім мен ісімнің жауапкершілігі қандай?» секілді сұрақтарға жауап бере отырып, өзін-өзі тану дағдыларын күшейтті. Сабақтың тәжірибелік бөлігінде балалар өзара пікір алмасып, әртүрлі жағдайларда дұрыс әрекет ету жолдарын талқылады.
Тренинг барысында буллингке қарсы мәдениетті қалыптастырудың негізгі компоненттері түсіндіріліп, әрбір оқушының мектептегі қауіпсіз орта құруға жеке үлес қоса алатыны айтылды. Сонымен қатар кішкентай ғана жылы сөздің, қолдаудың, түсіністіктің адам психологиясына әсері зор екендігі ерекше атап өтілді. Оқушылардың жауапкершілік, мейірім, құрмет сияқты құндылықтары сабақтағы талқылауларда айқын көрініс тапты. Мектеп әкімшілігі мұндай шаралардың жүйелі түрде жүргізілуі балалардың мектептегі эмоционалдық ахуалын жақсартуға, буллингтің алдын алуға, ұстаз бен оқушы арасындағы сенімді диалог орнатуға мүмкіндік беретінін атап өтті. Әсіресе жасөспірімдер кезеңінде қолайлы психологиялық климаттың жасалуы — олардың тұлғалық дамуының кепілі. Жалпы №131 мектепте өткізілген тренинг жасөспірімдердің психологиялық саулығын сақтау, олардың қоғаммен, құрдастарымен дұрыс қатынас орнатуын қамтамасыз етуге бағытталған маңызды іс-шара болды. Бұл жұмыс мектептің тәрбиелік бағытын күшейтіп, оқушыларға өмірлік дағдыларды меңгеруге, мейірімді әрі сыйластыққа негізделген орта құруға жол ашты. Мұндай бастамалар алдағы уақытта да өз жалғасын тауып, мектептің тәрбиелік экожүйесін дамытуға оң әсерін тигізетіні сөзсіз.