ПІКІРТАЛАС – ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТАТЫН АЛАҢ

Қазіргі қоғамда жасөспірімдер арасындағы құқықбұзушылықтың алдын алу – білім беру ұйымдарының ғана емес, жалпы қоғамның ортақ міндеті. Балалардың құқықтық сауаттылығын арттыру, оларды жауапкершілікке үйрету, заң алдындағы міндетін сезіндіру – болашақ азаматтық ұстанымның қалыптасуына тікелей әсер етеді. Осыған байланысты, Шымкент қаласы білім басқармасына қарасты №78 жалпы орта білім беретін мектебінде 9-сынып оқушыларының қатысуымен танымдық әрі тәрбиелік мәні зор дебат сайысы өткізілді. Бұл шара жасөспірімдердің құқықтық мәдениетін қалыптастырып, олардың қоғамдағы өз рөлін дұрыс түсінуіне ықпал етуді мақсат етті.

Дебат сайысы – оқушылардың пікірталас мәдениетін жетілдіретін, өз ойын дәлелді және жүйелі түрде жеткізуге үйрететін тиімді білім беру форматы. Осы жолы ұйымдастырылған пікірсайыс та оқушылардың құқықтық ойлауын дамытуға, оларға құқықбұзушылықтың себептері мен салдары туралы ойлануға мүмкіндік берді. 9-сынып оқушылары қоғамда жиі кездесетін құқықтық мәселелерді талдап, нақты мысалдар келтіріп, өз көзқарастарын ортаға салды. Іс-шара барысында құқықтық мәдениет, жеке жауапкершілік, интернеттегі қауіпсіздік, кибербуллингтің алдын алу, құрдастар арасындағы сыйластық пен өзара түсіністік сияқты маңызды тақырыптар талқыланды. Әрбір оқушы көтерілген мәселеге байланысты өзіндік көзқарасын білдіріп қана қоймай, оны дәлелдермен негіздей білді. Бұл олардың сыни ойлау дағдысын шыңдап, әлеуметтік мәселелерге бейжай қарамауды үйретті.
Құқықтық мәдениет – кез келген азаматтың қоғамда өз орнын дұрыс табуына көмектесетін маңызды құндылықтардың бірі. Жасөспірімдер бұл ұғымның тек заңдарды білу ғана емес, сонымен бірге күнделікті өмірде дұрыс әрекет ету, өз құқығы мен өзгенің құқығын құрметтеу екенін ұғынды. Пікірталас барысында жасөспірімдер кей жағдайда құқықбұзушылықтың білместіктен, эмоцияға берілуден немесе құрдастардың ықпалынан туындайтынын атап өтті. Сондықтан мұндай әрекеттердің алдын алу үшін өз-өзіңді бақылау, саналы шешім қабылдау, қауіпсіз орта қалыптастыру өте маңызды екені айтылды. Интернеттегі қауіпсіздік мәселесі де оқушылардың қызығушылығын тудырған тақырыптардың бірі болды. Қазіргі цифрлық дәуірде жасөспірімдер әлеуметтік желілерде көп уақыт өткізеді, алайда онлайн кеңістіктегі қауіп-қатерлер әрдайым көріне бермейді. Пікірталас барысында оқушылар кибербуллинг, бөгде адамдармен байланыс орнату, жалған ақпараттарға алданып қалу, жеке деректердің қауіпсіздігі секілді мәселелерді талқылап, олардың алдын алу жолдарын ұсынды. Бұл олардың ақпараттық сауаттылығын арттырып, интернетті қауіпсіз пайдалану мәдениетін қалыптастыруға ықпал етті.
Құрдастар арасындағы сыйластық пен достық қарым-қатынас та пікірталастың негізгі бағыттарының біріне айналды. Оқушылардың айтуынша, құқықбұзушылықтың алдын алу тек заңмен шектелмейді, ол ең алдымен адамгершілік құндылықтардан басталады. Өзгеге құрмет көрсету, жанжалдарды диалог арқылы шешу, буллинг әрекеттеріне жол бермеу – әр оқушының міндеті. Дебат барысында оқушылар мектеп ұжымында қолайлы атмосфера қалыптастырудың маңызын ерекше атап өтті. №78 мектептің педагогикалық ұжымы бұл дебатты оқушылардың тұлғалық дамуына үлкен ықпал ететін тәрбиелік шара деп бағалайды. Іс-шара барысында жасөспірімдер тек құқықтық білім алып қана қоймай, жауапкершілік сезімінің артуына, өз әрекеттерін саралай білуге, қоғамда белсенді азамат болуға қадам жасады. Әрбір пікірталас оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, өзіндік көзқарас қалыптастыруға көмектесетіні сөзсіз. Сонымен қатар дебат форматы оқушылардың көшбасшылық қабілетін дамытуға, көпшілік алдында сөйлеу дағдыларын жетілдіруге үлкен мүмкіндік берді. Бұл дағдылар кейін мектептен кейінгі өмірде, жоғары оқу орындарында немесе кәсіби салада аса қажет болатыны белгілі. Пікірталасқа қатысушылар өз ойларын сенімді жеткізіп, аргументтерді дұрыс құрастыру, қарсы тараптың пікіріне құрметпен қарау секілді маңызды коммуникативтік дағдыларды меңгере түсті.