Маңызды

Бүгінде Түркістан облысында 831 елді мекен бар болса, соның 457-сі немесе 54,9 пайызына табиғи газ жеткен. Бұл дегеніміз өңірде 2 млн-нан аса халықтың 1 млн. 529 мың (73,7%) көгілдір отынға қол жеткізген деген сөз. Көрсеткіш көлемін арттыру үшін биыл басқа да елді мекендерді газбен қамту үшін 69 нысанның құрылысына 15,9 млрдтеңге бөлінген. Соның есебінен жыл соғына дейін тағы 10 елді мекен табиғи газға қосылады.

Бұл туралы Түркістан облысы Экология департаменті мәлімдейді. Осы аптада Түркістан облысы Экология департаменті ағымдағы жылдың алты айында атқарылған жұмысын қорытындылады. Орындалған жұмыстар және алдағы жоспары туралы мәліметтерімен бөлісті.
Аталған департамент осы жылы «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде экологиялық проблемалар мен оларды жұртшылықпен, әсіресе, өңірдегі экобелсенділермен шешу жолдарын қарастырып, нәтижесінде экологиялық жағдайды жақсарту жөніндегі 21 іс-шаралық жол картасы бекіткен. Жол картасы 7 блоктан тұрады. Атап айтқанда, көмірде энергия өндіретін кәсіпорындардың зиянды шығарындыларын азайту,жеке сектор үйлеріне көмір шығарындыларын азайту,көгалдандыру, автокөлік шығарындыларын азайту, қалдықтарды басқару саласы, техногендік-минералдық түзілімдер және тұлғалық даму.
Осы бағытта қандай жұмыстар атқарылды? Көмірде энергия өндіретін кәсіпорындардың зиянды шығарындыларын азайту үшін «Түркістан Жылу» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорынның қазандықтың жылу беруі қатты отыннан табиғи газға ауыстырылды. Нәтижесінде атмосфералық ауаға ластаушы заттардың шығарындысының 22% төмендеді.
Облыс бойынша «Қазгидромет» РМК-мен бірлесіп ауа сапасын автоматты бақылаудың 5 қондырғысы орналастырылды. Қондырғылардың 3-уі Түркістан қаласында, біреуі Кентауда, тағы біреуі Састөбеге қойылды. Бұл қондырғылар қашықтан оңай басқарылып, әрбір 20 минут сайын өлшеу жүргізеді. Және AIR KZ мобильдік қосымшасынан нәтижелерді үздіксіз алу мүмкіндігі жасалған.
Биыл дәл мұндай қондығыларды Сарыағаш, Шардара аудандарына 2 автоматтандырылған бекет орнату жоспарлануда.
Түркістан облысы Экология департаменті рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін жою жұмыстарын белсенді жүргізуде. Есепті мерзімде облыста «Ғарыш сапары» түсірілімдеріне сәйкес 350 стихиялық заңсыз қоқыс орны анықталды. Қазіргі таңда оның 56% (210) тазаланған.
Бей-берекет стихиялық қоқыс орындарын тазалау жұмыстары департаменттің бақылауында.
Есепті мерзім ішінде қолданыстағы Экологиялық кодекстің талаптарын орындау мақсатында департамент тарапынан 33 тексеру жұмыстары жүргізілген. Оның 12-сі профилактикалық бақылау болса, қалғаны жоспардан тыс тексеру. Нәтижесінде 151 әкімшілік іс қозғалып, 327 млн айыппұл салынған.

Соңғы кездері әлеуметтік желілерден балабақшада орын алып жатқан неше түрлі видеожазбалардан кейін ата-аналардың қорқып, уайымдап қалғаны рас. Кішкентай бүлдіршіндердің балабақшада аман-есен жүруі, ата-аналардың сенімді болуы үшін аталған ұйымның жұмыстары талапқа сай болуы шарт.

Ал біздің елімізде балабақшаға қатысты арнайы талаптар қандай? Өкінішке қарай, бүгінгі таңда мектепке дейінгі ұйымдардың бірыңғай талаптары жоқ. Керек десеңіз, балабақша ашылғанда қандай жағдай жасалғанын, кімдерді жұмысқа алғанын, материалдық-техникалық жабдықталуын ешкім тексермейді.
Жалпы, елімізде 11 мыңға жуық балабақша бар, оның 5 мыңнан астамын жекеменшік құрайды.
Қазіргі таңда балабақшаларды лицензиялау мәселесі жұртшылық арасында белсенді талқылануда. Жұртшылықтың пікірі екіге жарылды. Біріншісі, балабақшаларды тез арада лицензиялауды бастаған дұрыс, өйткені балалардың құқықтарын бұзуға жол бермеу керек деп есептейді.
Ал екіншісі мемлекет лицензиялауды енгізе отырып, мектепке дейінгі білім беруде жеке бизнестің дамуына кедергі келтіреді, лицензиялау жекеменшік балабақшалардың жабылуына әкеледі деп санайды.
Негізінен мемлекет балабақшаларды жабу міндетін қойып отырған жоқ, лицензиялау мемлекеттік және жекеменшік балабақшаларға да бірдей жүргізіледі.
Мемлекет балабақшаларды қолдап отыр. Айталық, биыл мемлекеттік қолдау шараларының арқасында 300-ден астам балабақша ашылды, олардың жартысынан көбі — жекеменшік, оның 140-ы — он мыңнан астам орынға қазіргі таңда ашылды.
Балалардың құқықтарын қорғауды, олардың балабақшаларда қауіпсіз болуын қамтамасыз етуді қаласақ, балабақшалар аттестаттау жүйесі арқылы тексерілуі керек. Лицензиялау тексеру тетігі ретінде 2011 жылға дейін жүргізіліп келді.
Лицензия балабақшаны ашу кезінде балалардың жағдайын тексеруге мүмкіндік береді.
Оған қойылатын талаптар мынадай:
— бейнекамералардың;
— оқу материалдарының болуы;
— санитариялық және өртке қарсы нормаларға сәйкестігі;
— меншікті немесе жалға алынған ғимараттың болуы;
— өртке қарсы, санитарлық нормалар;
— топтардағы балалар саны бойынша нормалар;
— педагогтардың біліктілігі бойынша нормалар;
— оқу және ойын алаңдарына;
— балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес білім беру бағдарламаларына;
— денсаулыққа, медициналық қадағалау;
— тамақтану.
Тағы бір айтатын мәселе, жекеменшік мектептер мен колледждер де лицензияланады. Сонымен қатар, олардың саны 3 жыл ішінде 3 есеге жуық артты, бұл біліктілік талаптарының орындылығын дәлелдейді.
Мәселен, көптеген елдерде мектепке дейінгі ұйымдар лицензияланады немесе аккредиттеуден өтеді. Германияда барлық балабақшалар лицензияланған, Австралияда лицензия ұлттық сапа кепілдігі негізінде беріледі және талаптар мемлекетке байланысты өзгеруі мүмкін. Канадада, АҚШ-та, Португалияда, Ресей Федерациясында да лицензиялау қолданылады. Тіпті мынау көршіміз Қырғызстан Республикасында да лицензияны тек жекеменшік балабақшалар алады.
Жалпы, мемлекет балабақшаларды лицензиялауды кезең-кезеңімен енгізгелі отыр. Бұл ретте балабақшадағы жұмысы сапалы жүргізіп жатқан кәсіпкерлерге қорқатын ештеңе жоқтығын айтқым келеді.

Сонымен, мектепке дейінгі білім беруді кезең-кезеңімен лицензиялау жоспарлануда:
— бірінші кезеңде – ашылатын мектепке дейінгі ұйымдар;
— келесі кезеңде – жұмыс істеп тұрған, бірақ мемлекеттік аттестаттаудан қайта өтпеген мектепке дейінгі ұйымдар;
— содан кейін барлық басқа қолданыстағы балабақшалар.
Қорыта айтқанда, кәсіпкерлер мен қалыпты жұмыс істейтін балабақшалар үшін лицензиялау еш шығынсыз реттеу құралы болмақ.

Ғалымжан Алматов,
Түркістан облысының білім
саласында сапаны қамтамасыз ету департаментінің басшысы.

Кеңес Үкіметі кезінде Кентауда 150 түрлі ағаш көшеттері отырғызылған тәлімбақ болған. Кезінде даңқы дардай болған бұл тәлімбақтың қазіргі күйі сын көтермейді. Десе де қалпына келтіру жұмыстары қолға алынса, бұрынғыдай Кентаудың мақтанышы болатын бауға айналады.

Жуырда облыс әкімі Өмірзақ Шөкеев Кентау қаласына жұмыс сапарымен барды. Сапар барысында кезінде ауадан түсетін ылғал арқылы жайқалып өскен сол тәлімбақты қайта қалпына келтіру мәселесі көтерілді.Тек қалпына келтіріп қана қоймай, нысанды жаңа демалыс және ғылыми-зерттеу орталығына айналдыру жайы айтылды.
Өз кезегінде Кентау қаласының әкімі Рашид Аюпов бұл бастаманың мәні мен маңызы туралы баяндады. Ұсыныстарды тыңдаған Өмірзақ Шөкеев бұл жобаға қолдау көрсетілуі тиіс екенін жеткізді. Аймақ басшысы «Ұсыныс зерделеніп, тиісті шешім қабылданады. Қаланың атмосферасын жақсарту, жасыл желекті молайту бағытындағы бастамаларды қолдаймын», — деді. Сонымен қатар Өмірзақ Естайұлы жауаптыларға бауды иелікке алу, оған қажетті жоспарды бекіту және қажетті қаржы көлемін анықтау жөнінде тапсырма берді.
Қазір арнайы суғарылмаса да, ағаш мол өсіп тұрған бауға су көзін тарту, инфрақұрылымын жасақтау бағытындағы жоспарлар зерттелетін болды. Одан өзге арнайы мамандардың көмегімен аталған тəлімбақтың маңайында өскен ағаштардың қазіргі жағдайы зерттеліп, ауырған ағаштарды емдеп, тыңайтқышпен қамтып, жайқалту көзделіп отыр. Сәндік және жеміс ағаштарын молайту жоспарда бар.
Бұдан бөлек, биыл Кентау қаласын абаттандыру үшін «Жастар», «Кенші» саябақтарына тиісті құрылыс жұмыстары қолға алынады. Бұл жұмыстар Кентау қаласын дамыту үшін облыстық бюджеттен бағытталған 1,3 млрд теңге есебінен жүзеге асады.

Биологиялық әртүрлілікті сақтау – «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасында межеленген міндеттің бірі. Осы мақсатта облыстық Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан төмендегідей кешенді жұмыстар атқарылған.

Түркістан облысында аталған басқармаға қарасты 7 орман шаруашылығы бар. Олар республикалық «Ақсу Жабағылы», «Қаратау» мемлекеттік табиғи қорықтары, «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, «Охотзоопром» ӨБ РҚК, Түркістан облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы. Бұл коммуналдық мемлекеттік мекемелері облыс аумағында мекендейтін жануарлар дүниесін молайту және қорғау бағытында жұмыс істейді.
Одан өзге өңірде балық шаруашылығы саласы бойынша «Арал-Сырдария» облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы жұмыс атқарады. Қазіргі таңда облыста жиыны 134 бірлікке жететін балық өсіруге (акваөсіру) жарамды көл бар. Олардың жалпы аумағы 149 786 га құрайды. Оның ішінде 126 су айдыны заңдастырылып, 88 су айдыны балық шаруашылығы мақсатында табиғат пайдаланушыларға облыс әкімдігінің қаулысымен бекітіліп берілді. Бұдан бөлек, жасанды жағдайда (тоған, тұйық қондырғыларда) балық өсірумен айналысатын 46 жеке және заңды тұлғалар тіркелген.
Жалпы балық шаруашылығын ілгерілете алсақ одан келер пайда шаш етектен. Осыған орай Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің тапсырмасына сәйкес, облыста «Түркістан облысының балық шаруашылығын дамытудың 2020-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы» бекітілді. Бағдарлама балық өндірісін ұлғайту, жеке қосалқы шаруашылықта балық шаруашылығын дамыту, балық өңдеу кәсіпорындарын шикізатпен қамтамасыз ету және қуаттылығын 100% жеткізу, өңделген, құны жоғары бәсекеге қабілетті балық өнімдерінің экспортын ұлғайту, балықтардың тіршілік ету ортасын сақтау, су ресурстарын тиімді басқару және осы бағытта білікті мамандар қатарын арттыру болып табылады.
Айта кетейік, былтыр балық шаруашылығы үшін 362,2 млн теңге бөлініп, түскен өтінімдерга сәйкес, мемлекеттік қолдау көрсетілді.
Нәтижесінде балық өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігі артып, 2021 жылы тауарлы балық өсіру көлемі 5706,9 тоннаға жетіп, 3128,0 тонна балық өнімдері экспортқа жөнелтілді. Балық өсіру көлемі жағынан өткен жылы Түркістан облысы республика көлемінде көшбасшы болды. Бұл көрсеткішпен тоқтап қалмау қажет. Бағдарламаға сәйкес, 2030 жылға дейін облыста 10 жыл ішінде тауарлық балық өсіру көлемін 20 мың тоннаға, балық өнімдері экспортының өсімін – 2 есеге, яғни 7 мың тоннаға, қайта өңдеу кәсіпорындарының жүктемесін 100%-ға дейін жеткізу жоспарланған. Осыған байланысты, облыстың аудан, қалаларында балық шаруашылығымен айналысатын тауар өндірушілердің балық өсіру әлеуеті есептеліп, ағымдағы жылы тауарлы балық өсіру көлемін 6112 тоннаға жеткізу межесі бекітіліп, тиісті жұмыстар жүргізілуде.
Бұл үшін мүмкіндіктер көкжиегін кеңейтіп, шаруаларды қолдау, қуаттау бойынша нақты істер қолға алынған. Тиісінше тауарлы балық шаруашылығын субсидиялау қағидасына өзгерістер енгізілген. Бұрын балықтың 3 түріне субсидия берілсе, қазір 7 түріне субсидия беру қарастырылуда. Атап айтқанда, бекіре, албырт, тұқы, жайын, цихлид, лат, араван тұқымдасын өсіру кезінде пайдаланылатын азықтарды сатып алу шығыстарының 30 (отыз) пайызы субсидияланса, балық өсіру материалы, биологиялық негіздеме мен дәрілік препараттарды сатып алу шығыстарының 50 пайызы субсидияланады.

Былтыр мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес еліміздің Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасын әзірлеген болатын. Жобада межеленген міндеттердің орындалу мерзімі 2021-2025 жылдарды қамтиды. Аталған ведомства әзірлеген жоба өткен жылдың қазан айында Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырысында қабылданып, бекітілген.

Жобаның мақсаты не? Ең алдымен экологиялық жағдайды жақсарту үшін атмосфералық ауа сапасын жақсарту, суды тиімді және ұқыпты пайдалануды жолға қою, сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар түрлері мен ихтиофаунаның санын ұлғайту, жасыл екпелер алаңын ұлғайту және халықтың экологиялық санасын жаңғырту болып табылады.
Халық үшін қолайлы өмір сүру ортасын құруды мақсат еткен «Жасыл Қазақстан» жобасы 4 негізгі бағыттан тұрады.
Бірінші бағыты «Таза Қазақстан». Бұл бағыт бойынша еліміздегі ең өзекті мәселенің бірі атмосфералық ауа сапасын жақсарту, қалдықтарды тиімді басқару және су нысандарының экожүйелерін сақтау мәселелерін шешуге екпін түсіріледі.
Екінші бағытта суды үнемді пайдалану көзделіп отыр. Бұл үшін 401 арнайы реконструкциялау және 212 арнаны цифрландыру есебінен суару кезінде су шығынын 4 км 3 қысқарту жоспарлануда. Бұл бағытта су ресурстарын басқаруды жақсарту және су тапшылығына жол бермеу жөніндегі шаралар мақсат етілген.
Үшінші «Табиғат» бағыты шеңберінде өмір сүру деңгейі 65%-дан кем емес 2 млрд түп ағаш отырғызу жөніндегі Президент тапсырмасын іске асыру, сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар түрлерінің санын қалпына келтіру жөніндегі іс-шараларды жүргізу көзделеді.
«Экология болашағы» атты төртінші бағыт халықтың экоқұрылымы мен мәдениетінің деңгейін арттыруға бағытталған.
Бұл бағытта Түркістан облысы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы тарапынан атқарылып жатқан жұмыстар ретіне тоқталайық.
Мемлекет басшысының 2020 жылғы 1 қыркүйектегі «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына арнаған Жолдауында республика аумағында экологиялық ахуалды жақсарту үшін 2 млрд түп ағаш көшеттерін отырғызу туралы тапсырма берген болатын. Бұл тапсырма аясында атқарылатын жұмыстар «Жасыл Қазақстан» жобасының «Табиғат» бағытына енгізілген. Бұл міндетті орындау үшін еліміздің Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі мен облыс әкімдігі бірлесіп кешенді жоспар әзірленді. Кешенді жоспарға сәйкес Түркістан облысы бойынша бес жылда 132 мың гектар жерге 210,0 млн.-нан аса ағаш көшеттерін отырғызу міндеті алға қойылған.
Егілген орман ағаштарының бірінші, екінші жылдарында 25 пайызының жерсінбей қурап қалуы табиғи заңды құбылыс. Себебі, Түркістан қаласының климаты күрт континетальды. Қураған ағаштарды қайта жаңғырту мақсатында орман екпелерін толықтыру жұмыстарын жүргізу, екпелерді құру процесінің кезекті тармағы болып есептелінеді. Ғылыми-зерттеу институтының берген қорытындысына сәйкес, мәдени орман екпелерінің көнімділігі 55%-ды құрайтындығы дәлелденген. Алайда Түркістан қаласы экологиялық аймаққа енгізілгенімен, қазіргі таңда қала айналасындағы жасыл екпелердің көнімділігі 65-75 пайызды құрап отыр.
Жалпы мемлекет басшысының бес жыл ішінде ел аумағында 2 млрд түп ағаш көшеттерін отырғызу туралы тапсырмасының қоғамның әдеуметтік-экономикалық дамуы үшін мәні зор.
Мәселен, бір гектар орман жылына 18 млн. текше метр ауаны тазартып, 1 сағат ішінде 8 кг көмір қышқыл газын сіңіреді. Бұл 200 адамның 1 сағатта бөліп шығаратын көмір қышқыл газының көлемімен тең.
Таза ауа – адамзаттың тіршілігі мен денсаулығының тірегі. Бүгінде, Түркістан қаласының экологиялық жағдайын жақсарту мақсатында қала аумағында саябақтар мен аллеялардың көлемін арттыру жұмыстары мықтап қолға алынған.
Түркістан облысы Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы берген мәліметке сүйенсек аймақтағы саябақтар мен аллеялардың аумағы 495 гектарға жеткен. Тиісінше арық-атыздар қалпына келтіріліп, газондар көптеп егілуде. Бұл ретте көгалдандырудың жаңа технологияларын қолдану жемісті нәтижесін беруде.
Облыс орталығы Түркістан қаласының экологиялық сапасы анағұрлым жақсарып келеді. «Казгидромет»-тің мәліметіне сәйкес, Түркістан қаласында атмосфералық ауаның ластануы 65%-ға төмендеген. Бұған су жүйелерін жаңғырту, жасыл алқаптардың көбеюі, қаланың толықтай табиғи газ жүйесіне қосылуы оң әсерін беріп отыр.
Қазіргі таңда қаладағы жеке сектордағы және көпқабатты тұрғын үйлердің 90%-дан астамы табиғи газға қосылды. Алдағы уақытта қаланың экологиялық күйін жақсартатын осы және өзге де жұмыстар жалғасатын таба бермек.
Орман табиғат өкпесі. Сондықтан да табиғатты қорғауда орман шаркашылығына көңіл бөлудің көмегі орасан. Облыс әкімінің тікелей қолдауымен соңғы үш жылда орман шаруашылығы мекемелерінің техникалық базасы мен штаттық бірліктер саны 2 есеге ұлғайды. 2018 жылы орман шаруашылығы мекемелері қызметкерлерінің саны 707 бірлік болса, бүгінгі күні 1332 бірлікке жетіп, 88,4%-ға, техникалар саны 2018 жылы 306 дана болса, қазіргі таңда 443 данаға жетіп, 44,8 %-ға өсті.
Облыстың орман шаруашылығы мекемелерінің тұқымбақтарында 30 млн данадан астам әртүрлі орман ағаштарының көшеттері өсірілуде. Алдағы уақытта өндірілетін көшеттер санын 60 млн.-ға жеткізу жоспарлануда.
Бұл өз кезегінде облыстың елді мекендері мен басқа да көрнекті жерлерін артық қаржы жұмсамай орман шаруашылығы мекемелерінің күшімен көгалдандыруға, экологияның тұрақтануына оң әсерін тигізетін болады.

Табиғатты қорғау – тазалықтан басталады. Ал тазалық өз қолымызда. Бірақ қоршаған ортаның тазалағына қырын қарайтындар көп. Салдарынан қоршаған ортаны қоқыс қаптауда. Онымен күресу үшін Мақтаарал ауданында тексеру жұмыстары қолға алынды.

Жалпы елімізде тұрмыстық қатты қалдықтарды өртеуге немесе көмуге заңмен тыйым салынған. Бұл туралы Қазақстан Республикасы «Экологиялық кодекс» туралы Заңда тайға таңба басқандай етіп жазылғанмен тұрғындар арасында қоқыстарды рұқсат етілмеген жерлерге бей-берекет тастап кету тоқтамай отыр. Аудан әкімдігі тұрғындардың мұндай келеңсіздікке жол беруіне ешқандай негіз жоқ екенін ескертеді. Себебі аудандағы барлық кенттер мен ауылдық округтерде тиісті мекеменің қоқыстарды алып кетуі бойынша тұрғын үй иелерімен келісім-шартқа отырған. Яғни, қоқыстарды мердігер мекемелер алып кетіп, олардың көзін қоқыс полигондарында жоюды ұйымдастырады. Бірақ бұл талапты сақтай бермейтіндер жетерлік. Соның салдарынан ауданда жабайы қоқыс нүктелері пайда болуда. Осыған байланысты аудан әкімдігі Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 505-бабы бойынша полиция қызметкерлерінің қатысуымен қоқыстардың бей-берекет тасталуын алдын алу үшін рейдтік тексеру шарасын қолға алды.
Осы мақсаттағы іс-шара Түркістан облысы, Сарыағаш ауданы, Сарыағаш қаласында өткізілді. Сарыағаш қаласы әкімі аппаратының мамандары мен Сарыағаш аудандық полиция бөлімі мамандарымен бірлесе жүргізілген рейдтік шара кезінде С.Исмайылов көшесі мен И.Құрал көшесінің қиылысында, Абдыхалықов және Б.Ермеков көшелерінің бойында белгіленбеген орынға қатты тұрмыстық қалдықтарды тастап кеткендердің кім екені анықталды. Белгілі болған 16 азаматқа айыппұл салынды.
Өз кезегінде аталған аудан әкімдіктерінің мамандары қоқыс тастау кезінде қарапайым қағиданы қаперде ұстауды ескертеді. Яғни, тұрғындар өз үйінен шыққан тұрмыстық қалдықтарды ортақ пайдаланылатын саябақ, аула сырттарына емес, тек рұқсат етілген орындарда ғана қалдыру қажет.

Мемлекет басшысының тапсырмасымен әзірленген «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасының негізгі бағыттарының бірі — суды үнемді пайдалану есебінен өнімділікті арттыру және қосымша суару көздерін құру үшін 2025 жылға дейін Ақмола, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Қызылорда және Түркістан облыстарында жинақтау көлемі 1,7 км3 болатын 9 жаңа су қоймасын салу жоспарланған.
Бұл межені орындау үшін Түркістан облысы әкімінің бастамасымен соңғы үш жылда облыста су қоймалар салу, ағын суды молайту, көлдерді қалпына келтіру бағытында ауқымды жобалар жүзеге асып келеді.
Мысалы, Түркістан қаласының микроклиматын жақсартып, ылғалдану деңгейін жоғарылату бағытында қалада «Ескек есу каналы», «Шаға жағажайы», «Кеңсай-Қосқорған-2 су қоймасы» мен «Қосқорған су қоймасы» және қала ішіндегі бірқатар су жүйелері салынды. Аталған нысандар бастапқы мақсатынан бөлек, қала тұрғындары мен қонақтарының сүйікті демалыс орындарына айналатын болады.
Бұдан өзге өңірімізде жыл құстары ең көп мекендейтін Жетікөл (бұрынғы Шошқакөл) көлдер жүйесін жаңғырту арқылы 49 шақырым бөгет салынды. Соның есебінен аталған көлге бүгінде 370 млн. текше метр су жиналуда. Су деңгейінің көбеюінен көл аумағының микроклиматтық жағдайы айтарлықтай өзгерді. Яғни, көл айналасындағы флора мен фаунаның жақсаруына оң әсерін тигізді.

Туған жерге қамқорлық жасаудың кең тараған түрі сенбілікке шығу. Мұндай шара өткен аптада Сарыағаш қаласында өткізілді.

Сарыағаштықтардың туған жерге деген қамқорлығы сыналған бұл шарада жергілікті тұрғындар Төле би алаңын қоқыстан тазартты. Сонымен қатар сенбілікке қатысушылар С.Исмайылов, «Алып» және «Дәулет» базарлардың айналасына бей берекет тасталған қалдықтарды жинады. «Шымкент-Шыназ» трассасының бойын қоқыстан тазартып, жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге айналаны таза ұстауды нақты іспен көрсете отырып шақырды.
Сенбілік жұмыстарына 25 адамның қолы тартылды. Тазалық жұмыстарын жеңілдету үшін 4 техника, 1 су шашатын арнайы көлік жұмылдырылды.
Шараның мақсаты айқын. Қоғам назарын көшелердегі тазалықты сақтауға және экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бұру.
Өз кезегінде шараға қатысқан белсенділер бұл талаптың үдесінен шығу үшін міндетті түрде белгілі бір уақытта көше сыпырумен шектелмейтінін алға тартады. Әрбір тұрғын тазалық жұмыстарын жылдың барлық мезгілінде сақтауы қажет. Ол үшін өз үйінің ауласын сыпырып сиырып, таза ұстаса бұл олардың аудан тазалығына қосқан зор үлесі деп біледі.
Енді аудан аумағында сенбілік жұмыстары әр апта сайын тұрақты түрде жүргізілетін болады.

Қазіргі таңда күн тәртібіндегі ең негізгі мәселелердің бірі – қатты тұрмыстық қалдықтарды  қайта өңдеу көлемінің тым төмендігі. Айталық, 2022 жылдың 6 айдың қорытындысы бойынша Түркістан облысы аумағында 47 140 тонна қалдық жинақталса, соның тек 7 108 тоннасы немесе 15,08% қайта өңделіп отыр. 

Облыстың даму бағдарламасында үстіміздегі жылы бұл көрсеткішті 19%-ға жеткізу жоспарланған. Осы мақсатта биыл облыстық бюджет есебінен 6 полигонды санитарлық-экологиялық талапқа сәйкес келтіру үшін жобалық- сметалық құжат дайындалды. Бұдан өзге ағымдағы жылы аудандық бюджеттен 37 полигонның құрылысын жүргізу үшін ЖСҚ әзірлеуге қаржы қаралуда. Жалпы облыс аумағында 158 қатты тұрмыстық қалдықтар тастайтын полигон орны белгіленіп, барлығы құжаттандырылған.
Дегенмен де облыстағы кейбір аудан, қалаларда рұқсат етлімеген жерлерге тұрмыстық қалдықтарды төгу жағдайлары кездесуде. Мұндай келеңсіздікпен күресу үшін Түркістан облысы бойынша экология департаменті ағымдағы жылдың бірінші жартыжылдығында облыстағы 17 аудан бойынша әкімдіктер және аудандық полиция бөлімі қызметкерлерінің қатысуымен аудан аумақтарына рейдтік іс-шаралар жүргізді. Соған сәйкес қоқыстар бей берекет тасталған жерлерге тазалық жұмыстары жүруде.

Бұдан біраз уақыт бұрын әлеуметтік желіде мектеп формасына қатысты дау көтерілген болатын. Міне сонда көпшілік нақты мектеп формасының үлгісін бекіту ұсынысын айтқан еді. Енді жуырда Шымкент қаласы білім басқармасының басшысы Жанат Тәжиева жаңа оқу жылында шымкенттік оқушылар ақ жейде, қанық көк түсті форма киетінін айтты.

Ақпараттық-коммуникациялық орталықта өткен брифингте қаланың бас ұстазы «Өткен жылы 25 мың бала 1-сыныпқа қабылданған болатын. Биыл 27 мың бүлдіршін мектеп табалдырығын аттамақ. Оның 98 пайызға жуығы бүгінде құжатын тапсырып үлгерді. Сонымен қатар, биыл 56 586 ата-анадан бір реттік мектеп формасымен қамтамасыз етуге өтініш түсті. Талапқа сәйкес, жергілікті бюджеттен әр балаға мектеп формасы үшін 35 мың теңгеден қаржы қаралып отыр. Жыл сайын оқу жылы қарсаңында көп талқыланатын тақырыптың бірі — мектеп формасы. Мектеп формасының түсін биыл әр мектеп емес, өңір таңдайтын болды. Жаңа оқу жылында шымкенттік оқушылар ақ жейде, қанық көк түсті форма киеді. Мектеп формасына әр мектептің эмблемасын тағуға ғана рұқсат беріледі» деді.
Осы тұста айта кетерлігі, жаңа оқу жылында 1-4 сынып оқушылары жыл бойы бірреттік ыстық тамақпен қамтылады.