Маңызды

Елімізде қаңтардағы оқиғаға байланысты төтенше жағдай режимі кезеңінде жасалған құқық бұзушылықтар үшін 6966 әкімшілік іс жүргізулер қозғау туралы хаттамалар толтырылды, әртүрлі әкімшілік жауаптылыққа 4918 адам тартылды, оның ішінде 1978 адам қамаққа алынды. 791 адамға айыппұл салынды және 2149-ы ескертілді. Соттардың қарауында 2048 материал бар.

«Алматы қасіретінің» және басқа өңірлердегі террористік шабуылдардың барлық себептері мен егжей-тегжейін анықтау барысы туралы 13-қаңтарда ҚР Бас прокуратурасы осындай ақпарат таратты.
Бүгінде жедел-тергеу топтары 494 қылмыстық істі, оның ішінде 44 — терроризм актілері бойынша, 34 – жаппай тәртіпсіздіктер бойынша, 15 адам өлтіру және басқалары бойынша тергеп-тексеруде.
Қылмыс жасады деген күдікпен 524 адам уақытша ұстау изоляторларына қамалды. Соттың санкциясымен 412 адам қамауға алынды.
Қазіргі уақытта қажетті тергеу әрекеттері жүргізілуде.
Қылмыс жасады деген күдікпен соттың санкциясынсыз 48 сағаттан аспайтын мерзімге ұстап алынуы мүмкін (ҚПК-нің 14-бабының 2-бөлігі).
Бірақ аса ауыр, террористік немесе экстремистік қылмыс, жаппай тәртіпсіздік барысында, сондай-ақ төтенше жағдай кезінде қылмыс жасады деп күдіктелген кезде 72 сағаттан аспайтын мерзімге ұстап алуға жол беріледі (ҚПК-нің 131-бабының 4-бөлігі).
Әкімшілік құқық бұзушылықтың жолын кесу, оны жасаған күдіктінің жеке басын анықтау, хаттама жасау және т.б. мақсаттарда 3 сағатқа дейінгі мерзімге ұстап алынуы мүмкін.
Егер әкімшілік іс қозғалған баптың санкциясы жазалау шараларының бірі ретінде қамаққа алуды көздейтін болса, онда 24 сағатқа дейін ұстап алынуы мүмкін (ӘҚБтК-нің 789-бабының 3-бөлігі).
Коменданттық сағаттың енгізілуіне байланысты белгіленген тәртіпті бұзуға жол берген адамдар коменданттық сағат аяқталғанға дейін, ал өзімен бірге құжаттары жоқ адамдар – олардың жеке басын анықтағанға дейін, 48 сағаттан аспайтын уақытқа ұсталуы мүмкін (ӘҚБтК-нің 789-бабының 2-бөлігі).
Бұл ретте, жеке басы анықталмай ұстап алынғандар соттың санкциясымен қабылдау-тарату орындарына орналастырылады. Жеке басын анықтағаннан кейін, егер олардың іс-әрекеттерінде қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық белгілері байқалмаса, оларға қандай да бір шаралар қолданылмай, дереу босатылады.
Барлық жеткізілген және ұсталған адамдардың қорғалуға және білікті заң көмегін алуға конституциялық құқығы қамтамасыз етіліп отырғанын атап өткен жөн.
Азаматтар мен олардың өкілдері аумақтық полиция және прокуратура органдарына сәйкес арыздармен жүгінуге құқылы. Әрбір өтініш бойынша тексеру жүргізілетін болады.
Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы азаматтарды заңдылықты сақтауға, жалған ақпаратқа бой алдырмауға және ресми ақпарат көздеріне ғана сенуге шақырады.
Айта кетейік, бүгіннен бастап мемлекет басшысының Жарлығымен Батыс Қазақстан, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарында төтенше жағдайдың күші жойылды.

Кеше Мағзұм Мырзағалиев Президент кеңесшісі қызметіне тағайындалды. Ол бұған дейін еліміздің Энергетика министрі қызметін атқарған. Одан алдын еліміздің Экология, геология және табиғи ресурстар министрі қызметінде болған. Сол кезде Қазақстанның экологиялық ахуалын жақсартуда түрлі жобалар жасалып жатқандығы туралы жаңалықтарымен бірнеше рет көк жәшік арқылы төбе көрсеткен. Бірақ былтыр қыркүйектен бастап Энергетика министрі болып тағайындалды да, ведомстваның бұл бастамалары қаншалықты орындалып жатқаны беймәлім болып кетті.

Мырзғалиев Энергетика министрі болған төрт ай ішінде ел есінде несімен есте қалды? Бұл сұраққа жауап табу қиын. Бір анығы ол ведомства басшысы ретінде сұйытылған газ бағасының қымбаттауына жол берді. Бұл олқылығын Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте өзі де мойындады. Сол үшін де Президенттен сөгіс алып, беті қызарды. Бірақ дәнеңе де жоғалтпады. 11-қаңтарда жаңадан жасақталған Үкіметтен кетті. Араға екі күн салып, Президент кеңесшісі атанды.
Сонда қалай? Бұл мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тұтас ведомстваны басқарып, бәлендей қателік жіберген Мырзағалиевке деген ашуының басылғаны ма әлде одан басқа кеңесші болар кадрдың табылмағаны ма?
Қайткен күнде де Президенттен сөгіс алып, Үкімет үйінен кеткеннен Мырзағалиевтың мұрты да қисаймады. Енді ол Ақордада жұмыс істейді.

 

Қазақстанда коронавирустың таралуы дендеп барады. Кешегі дерек бойынша бір тәулікте 9122 адамнан коронавирустың оң нәтижесі анықталған. Бұл елімізде індет тіркелген уақыттан бергі ең жоғары көрсеткіш. Елдегі эпидахуалдың күрт нашарлауына байланысты еліміздің Ақтөбе, Маңғыстау, Қызылорда, Қарағанды, Атырау облыстары мен Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары қызыл түске боялды. Ал Ақмола, Батыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай облыстары «сары» аймақта. «Жасыл» түсте тұрған өңірлер тізіміне Алматы, Түркістан, Жамбыл, Солтүстік Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстары тұр. Жағдайдың бұлайша нашарлай түсуіне елде омикрон штамының тіркелуі себеп болып отырғанын айтады мамандар.
Еске сала кетсек, 11-қаңтарда Денсаулық сақтау министрлігі елімізде «Омикрон» штаммы тіркелгенін мәлімдеген болатын.

Кешеден бастап Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының бітімгершілік әскерін елден шығару басталды. Бұл процес он күнге дейін жалғасады.

Айта кетейік, мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 11-қаңтарда Мәжілісте жасаған мәлімдемесінде ҰҚШҰ бітімгерлерінің Қазақстандағы миссиясы аяқталғанын, соған сәйкес шетел әскерлері елден екі күннен кейін шыға бастайтынын хабарлаған болатын. Бітімгершілік мақсатта келген әскерлер елімізге жаппай қырғын басталғанда (6-7 қаңтарда) жеткізілген болатын. Барлығы 2030 сарбаз бен 250 техника елге орналастырылған. Әскерлер мемлекеттік мекемелерді күзету үшін әкелінген.
Кеше ҰҚШҰ Бас хатшысы Станислав Зась Алматыға арнайы барып, бітімгершілік күштерінің қолбасшысы генерал-полковник Андрей Сердюковпен жолығып, қаладағы ахуалмен танысып, арнайы күзетілген пункттерді аралаған. Ол әскерлерді салтанатты түрде кезең кезеңімен алып кету үшін он күн жеткілікті болатынын айтқан.

Жыл басынан бері Қазақстанда орын алған дүрбелең – алдын ала ойластырылған зұлымдықтың көрінісі.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 11-қаңтарда Мәжілісте жасаған мәлімдемесінде елдің 11 аймағын қамтыған дүрбелең туралы осындай ой айтты.
Ол шабуылды ұйымдастырушылар халықтың газ бағасының өсуіне қатысты наразылықтарын құрал ретінде пайдаланып, бейбіт шеруге шыққандарды қалқан еткенін атап өтті. Олар түпкілікті мақсатын іске асыра алмады. Бірақ мемлекетке және бизнеске үлкен көлемде залал келтірілді. Бұзақылардың әрекетінен әлеуметтік маңызы бар нысандар, сауда орындары мен мыңдаған бизнес субъектілері зардап шекті. «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының дерегінше, ел аумағындағы жаппай тәртіпсіздіктен бизнеске келтірілген шығын көлемі 103,7 млрд теңгеге (12-қаңтардағы жағдай бойынша) жетіп отыр. Бұл сома көлемі алдағы уақытта да өсе түсуі мүмкін делінген. Бірақ көп ұзамай яғни, 13-қаңтарда Ұлттық кәсіпкерлер палатасы кейбір кәсіпкерлер жұмысын тезірек бастау үшін бүлінген нысандарды өздері қалпына келтіріп, көмектен бас тартқаны, соның есебінен бұл шығынның көлемі 93,7 млрд теңгеге дейін қысқарғанын жеткізді.
Одан өзге 500-ге жуық полиция машинасы өртенген. Тағы бір қайғылы жағдай күштік құрылымдардың 18 қызметкері қаза болды. 1300-ден астамы жараланды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 10-қаңтарда өткен Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының саммитінде бейбіт тұрғындардың арасында да қаза болғандар бар екенін, бірақ олардың нақты саны анықталу үстінде екенін мәлімдеген болатын. Бірақ әлі күнге дейін қарапайым тұрғындардың қаншасы қаза болғаны туралы мәлімет жарияланған жоқ.
Қаңтарда болған дүрбелеңнен келген залал көп. Иә, біраз нысандар мародерлар мен бұзақылардың қолымен қиратылды, тоналды. Өртке оранды. Талай кәсіп иелері шығынға батты. Мұның бәрі мемлекетке салмақ. Бірақ олардың барлығы қалпына келетіні айдан анық. Бұл дүрбелеңнің орны толмас өкініші қаншама бейбіт тұрғындардың оқ пен оттың ортасында қалып, ажал құшқаны…
Қазіргі таңда әлеуметтік желінің сол дүрбелең уақытта ізім қайым жоқ болып кеткен жүздеген адамды іздеу алаңына айналып кеткенін күйзеліссіз қабылдау мүмкін емес болып отыр…

Салдары талайдың көз жасына себеп болған қаңтардағы оқиға кезінде Шымкент қаласының әкімдігі қандай шаралар көрді? Жергілікті билік интернеттен қол үзіп, банкомат жағалаған жұрттың үрейін сейілте алды ма? Қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру жұмыстары қандай қарқынмен жүзеге асты? Сараптап көрейік…
ОҚИҒА НЕДЕН БАСТАЛДЫ?

Оқиға сұйытылған газ бағасының 100 теңгеден 120 теңгеге күрт қымбаттауынан басталды. Бұған наразы болған жүздеген адам алаңға шығып, бағаны түсіруді талап етті. Жергілікті атқарушы биліктің айтқан уәжіне қанағаттанбаған азаматтар ел президентінің келуі керек екенін алға тартты. Артынша Маңғыстау облысындағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды қарау үшін үкіметтік комиссия құрылды. ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Ералы Тоғжанов басшылық жасаған комиссия шұғыл іске кірісті. Нәтижесінде логистикалық шығындарды ескере отырып, Маңғыстау облысындағы АГТС-тері үшін газдың өзіндік құны тоннасына 136 723 теңге немесе литріне 80 теңге шегінде белгіленді. Дегенмен наразы тұрғындарды бұл қанағаттандырған жоқ. Наразылық акциясы да тарамады. Сондықтан үкіметтік комиссия мүшелері тұрғындармен кездесіп, белсенді топпен келіссөздер жүргізді. Нәтижесінде сұйытылған газ бағасы өңірде 50 теңгеге дейін түсетін болды.
Ал бұл уақытта әлеуметтік желіде жаңаөзендіктерді қолдауға үгіттейтін түрлі бастамалар көтеріліп, алаңға шығу ұсыныстары жиі жазыла бастаған еді…

ҮШІНШІ МЕГАПОЛИСТЕГІ ДҮРБЕЛЕҢ…

4 қаңтар күні Шымкент қаласының бірнеше жерінде адамдар топтала бастады. Тараған ақпарға сенсек, бұл уақытта қала әкімі Мұрат Әйтенов құқық қорғау органдарының басшыларымен бірге Орталық жедел басқармада қаладағы барлық мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіріп отырған. Ал қала әкімінің орынбасарлары мен өзге де қызметкерлер халық алдына шығып, тұрғындардың талап-арызын тыңдаған. Жаңаөзенде орын алған оқиға бойынша үкіметтік комиссияның құрылып, жұмыс істеп жатқаны жеткізген. Дегенмен екі ауыз сөзге келмеген кей азаматтар әкімдік қызметкерлерін соққының астына алған. Тіпті, осындай жағдайлардың бірінде қала әкімінің орынбасары Мақсұт Исаховтың жараланғаны да белгілі болды. Тұрғындармен жүздескен мамандар наразылыққа шыққан азаматтардың арасында арандатушылардың болғанын жазады. Артынша жиналған тұрғындар әкімдікке қарай ағылған.
Шамамен 4-5 мың адам әкімдік ғимаратына лап қойып, 6-қабатқа дейін қиратып тастаған. Бірқатар компьютерлерді қолды қылғаны да белгілі болды. 59 көлікті төңкеріп, сындырған. Жаппай тәртіпсіздік орын алып, қауіптің ауқымы артқаннан кейін құқық қорғау қызметкерлері су шашып, жиналған жұртты таратқан. Өкінішке қарай, мұнымен оқиға аяқталған жоқ…
5 қаңтар күні әкімдік маңына тағы да адамдар жиналды. Бұл күн де тыныш өткен жоқ. Дәл осы күні «Түркістан» сарайы қиратылып, «Көрме» орталығы жанып кетті. 1 әскери қызметкерге оқ тиді. Жиырмаға жуық құқық қорғау органдарының қызметкері жарақат алды. Кейінірек қаладағы жедел жәрдем көліктеріне де шабуыл жасалғаны белгілі болды. Дәл осы күні мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына үндеу жасап, қаскөйлердің оқиғаны қасақана ушықтырып отырғаны туралы мәлімдеді. Үшінші мегаполисте бүлікке қатысқан адамдарға іздеу жарияланып, жаппай тәртіпсіздікке қатысқан азаматтар ұстала бастады.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев орын алған лаңкестік жағдайлардан соң республика көлемінде 6-19 қаңтар аралығында төтенше жағдай режимін жариялады.

ӘКІМДІКТІҢ АЛҒАШҚЫ
МӘЛІМДЕМЕСІ

Қалада интернет қосылған сәттен бастап әкімдік ақпарат таратып, ойы сан саққа жүгірген жұрттың көкейіндегі бірқатар сұрақтарға жауап берді. 8 қаңтар күні Шымкент қаласында жасалған лаңкестік және жаппай бұзақылық әрекеттерге байланысты қала әкімі Мұрат Әйтеновтің басшылығымен арнайы штаб құрылғаны белгілі болды. Аталған штаб қаладағы стратегиялық маңызы бар нысандарды қорғап қалу үшін шұғыл шешімдер шығарып, дереу әрекетке көшті. Ол өз нәтижесін берді.
Әкімдік «Түркістан» сарайы мен «Көрме» орталығына, Ж.Шанин атындағы драма театрына зиян келгенін мәлімдеді. Сонымен қатар жаппай тәртіпсіздік кезінде «Метро» сауда орталығының тоналғаны белгілі болды. Атап айтсақ, наразылыққа келгендер нысан ішін қиратып, сөрелердегі спирттік ішімдіктер мен энергетикалық сусындарды алып кеткен. Оқиғаға қатысты қала әкімі:
«Қаламыздағы қауіпсіздік пен тыныс-тіршілік үшін керекті барлық жұмыстар бақылауымда. Қаладағы қоғамдық көліктер мен бизнес нысандары штаттық режимде жұмыс жасауда. Антитеррор іс-шарасы жүргізіліп жатқандықтан, қала тұрғындарын барынша үйден шықпауға және балаларды қараусыз қалдырмауға шақырамын. Жастарымыз түрлі арандатушылыққа жол бермей, сабырлық танытуы керек. Қала тұрғындары мен қонақтарын комменданттық тәртіпті сақтауға шақырамын», — деді.

ҚОҒАМДЫҚ КӨЛІК ҚАТЫНАСЫ
ҚАЛПЫНА КЕЛІП,
«ХАЛЫҚ САҚШЫЛАРЫ» САП ТҮЗЕДІ

Шымкентте болған жаппай тәртіпсіздік салдарынан 6 қаңтар күні қоғамдық көліктер бағыттарға шықпаған болатын. Бұл тұрғындардың қалыпты тіршілігіне кері әсер еткені де жасырын емес. Сондықтан 8 қаңтар күні әкімдік ресми түрде қоғамдық көліктердің штаттық режимде 07:00-21:00 аралығында қызмет көрсетіп жатқанын мәлімдеді. Дегенмен интернет байланысының шектеулігіне байланысты, төлем қолма-қол жүргізілді.
Бұдан бөлек, 6 қаңтар күні банкоматтар алдында ұзын-сонар кезек пайда болды. Себебі мегаполисте болған тәртіпсіздіктен кейін бірқатар банктердің банкоматтары істеген жоқ. Мұның себебі тонаумен байланысты еді.
Шымкент қаласында тұрғындар, белсенділер, танымал спортшылар мен спорт мектептерінің ұстаздары, дін өкілдері және өзге де сала мамандарынан құралған 500-ге жуық адамның басын біріктіретін «Халық сақшылары» деп аталатын жасақ құрылды. Олар тәртіп сақшыларына қолдау көрсетіп, мемлекеттік маңызы бар нысандар мен кәсіпорындарды күзетуге көмектесті. Тұрғындарды елді лаңкестерден қорғау үшін күш біріктіруге шақырды.
Белсенді топ елдің тұтастығына қарсы бағытталған бұзақылық әрекеттерді айыптайтынын, қала тұрғындарының өмірі мен мүлкіне зиян тигізетін, қоғамдық тәртіпті бұзатын лаңкестікке қарсы екендерін, сондай-ақ ерікті түрде, қоғамдық тәртіпті сақтауға белсене қатысуға дайын екендерін жеткізді.

МЕКЕМЕЛЕР ЖҰМЫСЫ ҚАЛЫПҚА
КЕЛЕ БАСТАДЫ

Шымкенттегі ахуал тұрақтала бастады. Төтенше жағдай режимі де қатаң бақылауға алынды. Барлық коммуналдық және қызмет көрсету кәсіпорындары қалыпты режимде жұмысын жалғастырды. Толығырақ тоқталайық…
8 қаңтардағы ресми мәліметтер бойынша, қала әкімдігі мен жұмыспен қамту орталығы 09:00-ден 18:00-ге дейін, медицина мекемелері 08:00-20:00 аралығында жұмыс істеді. Демалыс күндері емханалар мен ауруханаларда кезекшілік режимі іске қосылды. Ал халыққа қызмет көрсету орталықтарының интернет желісі толықтай қосылған кезде жұмысын бастайтыны белгілі болды. Әуежай мен темір жол вокзалы да қалыпты режимде жұмыс істей бастады. Таңертеңнен бастап әуе рейстері мен темір жол кестесін қалпына келтіру жұмыстары қарқын алды.
Қаладағы барлық базар 10:00-ден 18:00-ге дейін, сауда орталықтары кешкі 21:00-ге дейін жұмыс істеді. «Шымкент плаза» ойын-сауда орталығы ғана 8-9 қаңтар күндері жұмыс істеген жоқ. Дегенмен 10 қаңтардан бастап қалыпты режимде жұмыс істейтіні хабарланды. Дәл сол күні еліміздегі екінші деңгейлі банктер 10 қаңтарға дейін жұмыс істемейтіні, оған дейін тек банкоматтар ғана халыққа қолжетімді болатынын хабарлады. Кешіктірілген төлемдерге айыппұл салынбайтыны туралы «Каспи», «Отбасы банк», «Халық», «Еуразиялық банк», «Форте», «Центркредит», «Алтын банк» «Хоум кредит», «Альфа банк» өкілдері ақпар таратты.
10 қаңтардан бастап халыққа қызмет көрсету орталықтары өз жұмысын қайта бастады. Яғни азаматтарды жұмыс күндері 09:00-18:00 аралығында қабылдайтындарын хабарлады. Эпидахуалға байланысты барша медициналық талаптарды сақтау керегін ескерткен мекеме мамандары ХҚКО ғимаратына Ashyq қосымшасы арқылы «қауіпсіз» мәртебесі бар азаматтарға рұқсат екенін де тілге тиек етті.

ӘЙТЕНОВТІҢ ӘРЕКЕТІ
ҚАНДАЙ БОЛДЫ?

9 қаңтар күні қала әкімі Мұрат Әйтенов БАҚ өкілдеріне сұхбат берді. Онда әкім лаңкестік және жаппай тәртіпсіздік әрекеттерін жасады деген күдікпен 400-ден аса азамат ұсталғанын айтты. Олардың ішінде 155-не әкімшілік, 50-не қылмыстық іс қозғалған. Жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастырушылардың 40-50 пайызы шымкенттіктер болса, қалғаны республиканың өзге өңірлерінен келгені анықталған. Өңір басшысы қала тұрғындары мен тиісті сала басшыларына алғысын да айтты:
«Ең алдымен полицейлерге, мемлекеттік қызметкерлерге, әскерилерге, коммуналдық қызметкерлерге, қала белсенділері мен БАҚ өкілдеріне алғысымды айтамын. Сын сағатта ешбірі шет қалмай, ел тәуелсіздігі үшін бірлесе жұмыс жасады, қаланы қорғады. Арандатушылыққа қарсы тұрған шымкенттіктер – «қалаға зиян келтірмейік, өз қаламызды өзіміз талқандамайық, бұл біздің ортақ қаламыз» деп ұрандатты. Тыныштықты сақтау үшін жанын беруге дайын болды. Лаңкестерге ерген қаншама жастарымыз арандап қалды. Бүгінде қалада тыныштық орнады. Дегенмен, төтенше жағдай режимін сақтау маңызды. Бұзақыларды ұстау әлі де жалғасуда. Осы тұста, қала тұрғындары мен қонақтарына, құрметті ата-аналарға айтарым, балаларыңызды қараусыз қалдырмаңыздар. Туыс-тума, ағайын, дос-бауырларға түсіндіріп айтыңыздар, арандатушыларға ермесін. Бабалар аңсап жеткен ел егемендігін сақтап, өзімізден кейінгі ұрпаққа қалдыру міндетіміз. Өз жерін, қаласын сүйетін патриот ұл мен қыз тәрбиелеуіміз қажет. Сонда ғана шеттен келген жауға елімізді алдырмаймыз, олардың арам пиғылдарына алданбаймыз. Уақытша қолайсыздықтарға түсіністік танытып, бұл кезеңді де бірге өткерейік. Сақтық шараларын да ұмытпайық, себебі коронавирус инфекциясының омикрон штаммы Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларына жетті. Вакцинация мен ревакцинациялау жұмыстарын естен шығармайық. Жарты жыл бойы сақтаған «жасыл» статусты қолдан өршітіп алмайық. Біз біргеміз, бірге жеңеміз».
Сонымен қатар қала әкімі антитеррорлық іс-шаралар әлі де жалғасып жатқандықтан, тұрғындардың төтенше жағдай режимінде кешкі сағат 23.00-ден таңғы 7.00-ге дейін тәртіп сақтауы аса маңызды екеніне айрықша тоқталып өтті.
Ал 10 қаңтар күні орын алған оқиғадан зардап шеккендердің халін білу үшін ауруханаға барды. Сонымен қатар қызметтік борышын атқару үстінде көрсеткен батылдықтары үшін алғысын білдіріп, тезірек сауығып кетуін тіледі.
Айта кету керек, соңғы деректер бойынша қаладағы наразылық кезінде барлығы 120 адам медициналық қызметке жүгінген. Оның 48-і ауруханада ем алып жатыр. Науқастардың 5-і жансақтау бөлімінде. Медициналық көмекке жүгінген азаматтардың 48-і – тәртіп сақшылары.

БАҒА БАҚЫЛАУҒА АЛЫНДЫ

Шымкентте мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, ірі жанар-жағармай бекеттеріне мониторинг жүргізу басталды. Соңғы деректерге келсек, қалада АИ-92 маркалы бензин литрінің орташа бағасы 177 теңге, АИ-95 маркалы бензин литрінің орташа бағасы 210 теңге, АИ-96 маркалы бензин литрінің орташа бағасы 205 теңге, АИ-98 маркалы бензин литрінің орташа бағасы 227 теңге және дизель отынының орташа бағасы 227 теңгені, сұйытылған газ бағасы 60 теңгені құрап отыр. 10 қаңтардағы дерекке сенсек, қала аумағында жанар-жағармай өнімдерінің тапшылығы жоқ.
Бұдан бөлек, азық-түлік өнімдерінің де бағасы бақылауға алынды. Әкімдік апта сайын бағаға мониторинг жұмыстарын жүргізуді қолға алды. Бағаны тұрақтандыру үшін өңірлік тұрақтандыру қорларының жұмыс істейтіні белгілі. Оған жергілікті бюджеттен 7,7 млрд теңге бөлінді. Бүгінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары «Магнум», «Грамад» атты ірі сауда желілерінде белгіленген бағада сатылып жатыр.

НӘТИЖЕ ҚАНДАЙ?

11 қаңтардағы мәлімет бойынша, қаладағы жаппай тәртіпсіздік сәтінен бастап барлығы 3520 адам Полиция департаментіне жеткізілген. 261 құқық бұзушылық анықталған. Олардың 223-і бойынша қамауға алу, 19-на айыппұл салу, 19-на ескерту беру туралы шешім қабылданған.
Төтенше жағдай режимі жарияланған сәттен бастап коменданттық сағатты бұзғаны үшін 83 азамат әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Оның 47-і қамауға алынды. Блокбекеттерді 12540 автокөлік тексеріліп, 8 адам ұсталды. Бұзақыларды анықтау жұмыстары әлі де жүріп жатыр.
Бейбіт түрде басталған наразылықтың ақыры ешкімнің ойы түгілі түсіне кірмеген ауыр зардаптармен аяқталды. Әкесінен айырылған балалардың көз жасы мен ұлын жоғалтқан аналардың жоқтауы жұрттың жүрегін езді. Ел экономикасына да ауқымды шығын келді. Арандатушылардың арбауына еріп, талай адам тәртіп бұзды. Қаланың көркіне айналған ғимараттардың есік-терезесі қирады, көліктер өртенді. Тізе берсек, шығын шаш-етектен. Десе де бірлік пен ынтымақтың, атқарылған жемісті жұмыстың нәтижесінде алапат қауіптің жолы кесілді. Қоғам да қалыпті тіршілігіне қайта оралды. Әрине, осыншама істі үйлестіріп, көптің көшін қауіпсіз қоғамға қайта әкелген жергілікті әкімдіктің еңбегі орасан екенін айта кету керек!

2 қаңтарда сұйытылған газ бағасының 100 теңгеден 120 теңгеге күрт қымбаттауынан Жаңаөзенде бейбіт митинг басталған болатын. Артынша еліміздің бірқатар қалаларында наразылық арты адам өлімімен аяқталған жаппай тәртіпсіздікке ұласты. Ірі сауда орталықтары тоналды. Әкімдік ғимараттары өртеліп, бірқатар маңызды нысандарға зақым келді. Жаппай тәртіпсіздік орын алған қалалалар мен облыс әкімдіктері шұғыл шара көріп, салдарымен күресуге білек сыбана кірісіп кетті. Дегенмен бұл өзге өңірлердің босаңсуына болады деген сөз емес. Төтенше жағдай енгізілген уақыттан бастап Түркістан облысы әкімдігі қандай шараларды қолға алғанын саралап көрген болатынбыз. Сол материалды назарларыңызға ұсынып отырмыз…
ҚОҒАМДЫҚ ТӘРТІПТІ
3000-ҒА ЖУЫҚ ПОЛИЦИЯ
ҚЫЗМЕТКЕРІ КҮЗЕТТІ

8 қаңтар күні Түркістан облысы әкімі Өмірзақ Шөкеев өңірдегі ахуалдың толық бақылауда екенін жеткізді. Сонымен қатар облыс тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатын көздейтін жұмыстардың күшейтілетінін мәлімдеді.
«5 қаңтар күні мемлекет басшысының Жарлығымен және ҚР Конституциясының 44-бабына, «Төтенше жағдай туралы» ҚР Заңына сәйкес, Түркістан облысы аумағында 5 қаңтар сағат 22.00-ден бастап 19 қаңтар сағат 00.00-ге дейінгі аралықта төтенше жағдай енгізілді. Аталмыш құжаттың негізінде Түркістан облысының комендатурасы құрылып, оған «Төтенше жағдай туралы» ҚР Заңымен көзделген өкілеттіктер беріледі. Түркістан облысында жалпы жағдай тұрақты деп айтуға болады», – деді облыс басшысы.
Коменданттық сағат кезінде түнгі 23:00-ден таңғы 07:00-ге дейін азаматтардың жүріп-тұруына шектеу қойылды. Облыстағы, оның ішінде аудандар арасында көлік құралдарының жүруі шектелді. Қызылорда, Жамбыл облыстары мен Шымкент қаласына кіретін жолдарға блок-бекеттер орнатылды. Азаматтардың жеке куәліктері тексеріліп, көліктері мұқият қаралатыны ескертілді. Жиналыстар, ойын-сауық және спорттық, жалпы бұқаралық іс-шараларға
тыйым салынды.
«Құрметті облыс тұрғындары құқық қорғау органдары басқа да мүдделі және атқарушы билікпен бірге қоғамдық қауіпсіздікті сақтау үшін күндіз-түні қызмет атқаруда. Баршаңызды заң бұзушылыққа бармауға, тәртіп сақтап, арандатушылардың сөзіне, іс-әрекетіне ермеуге шақырамын. Қандай да бір мәселеңіз болса, заң аясында шешу үшін тиісті мемлекеттік органдардың көмегіне жүгінуге болатынын жеткіземін. Сондай-ақ барлық арнайы және құқық қорғау органдары осы бағытта жұмыс атқарады. Төтенше жағдай кезінде заң бұзушылықтарға жол берудің зардабы ауыр екенін ескертемін. Мұндай сәтте тек қана ресми ақпараттарға сүйенуді сұранамын», – деді Түркістан облысының Бас комменданты-Түркістан облыстық Полиция департаментінің бастығы, генерал-майор Қайрат Дәлбеков.
3000-ға жуық полиция қызметкері өңірдегі қоғамдық тәртіпті бақылап, қажет шараларды көрді. Облыстағы ахуал толығымен бақылауға алынды. Бұл туралы облыс әкімі «Түркістан облысында жағдай тұрақты. Инфрақұрылым толық жұмыс істеп тұр. Қоғамдық көліктер жүріп жатыр. Өңірде азық-түліктің қоры жеткілікті. Жанар-жағармай жеткізетін компаниялармен тұрақты жұмыс жүргізілуде. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен төтенше жағдай жарияланды. Осыған байланысты өңірде 45 бақылау-өткізу бекеті ұйымдастырылды. Оған полиция мен өңірде орналасқан күштік құрылымдардың өкілдері тартылған» деді.

«БІЗ ӘРҚАШАН ДА
ПРЕЗИДЕНТПЕН БІРГЕМІЗ!»

Елдегі орын алған жағдайға байланысты, тұрғындарға Түркістан облыстық Қазақстан Халқы Ассамблеясы үндеу жасады. Онда Ассамблея мүшелерінің орын алған оқиғаны теледидар арқылы тамашалап отырғаны, елдің тыныштығы мен бірлігі қажет екені, сонымен қатар ел президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты қолдайтындары айтылған.
Үндеуде «Тәуелсіз Қазақстан – әлемге береке-бірлігі жарасқан көпэтносты және көпконфессиялы қауымдастықтың өзіндік үлгісі ретінде танымал. Бұл ретте, Тәуелсіздігіміздің тұтастығын көзіміздің қарашығындай сақтау – әрбірімізге абыройлы міндет. Халқымызда «Бақыт, қайда барасың? Ынтымағы жарасқан елге барамын» деген ұлағатты сөз бар. Ынтымақ кеткен жерден байлық кетеді, бірлік кеткен жерден береке кетеді. Отаны бірдің, тілегі бір, жүрегі бір. Көп ұзамай бейбіт өмірге ораламыз деген сенімдеміз. Басқа түскен сынақты бірге еңсерейік, отандастар! Ортақ шаңырағымыздың беріктігі мен елдің тыныштығынан асқан бақыт жоқ. Тәуелсіз Қазақстанның тұғырының нық болуына баршаңызды жұмыла үлес қосуға үндейміз. Біз әрқашан да Президентпен біргеміз!» делінген.
Артынша Түркістан облысының Үкіметтік емес ұйымдарының өкілдері де үндеу жасады. Олар орын алған оқиғадан шығудың жалғыз жолы президентке қолдау көрсету екеніне тоқталып, мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевпен бірге екендерін жеткізді.

ЕРІКТІЛЕР ЖАСАҒЫ ҚҰРЫЛДЫ

Облыста төтенше жағдайдың алғашқы күнінен бастап еріктілердің басын біріктіретін «Халық сақшылары» жасақтары құрыла бастады. Жастар, қоғам белсенділері, танымал спортшылар, спорт мектептерінің ұстаздары және өзге де сала мамандарының басын біріктірген сақшылар топтарға бөлініп, күндізгі уақытта полиция қызметкерлерімен бірге кезекшілікте тұрды. Облыстық полиция департаментінің өкілдерімен бірге облыс арасындағы блок-бекеттердегі сақшыларға ыстық тамақ таратты. Сонымен қатар ел аумағында жүріп жатқан антитеррорлық операцияны қолдайтындарын жеткізіп, елді бірлікке шақырды.
Ал облыс әкімі Өмірзақ Шөкеев «Ел ішінде болған тәртіпсіздік кезінде сабыр танытып, ел тыныштығын ойлап, атсалысқан барша азаматтарға алғыс айтамын. Сіздер секілді алғашқы күннен бері ел қауіпсіздігін сақтау жолында күн-түн демей жұмыс жасап жатқан полиция қызметкерлеріне қолдау көрсететін жастар жетерлік екені қуантады. Біз қашан да тыныштықтың, ынтымақтың жолында сақшы бола білуіміз керек. Өз ойымызбен жүруіміз керек. Біздің облысымызда жағдай тұрақты. Оған үлкен себепкер болған — халқымыздың жоғары патриоттық сана-сезімі. Жер — жердегі ақсақалдардың белсенді жұмысы және өздеріңіз секілді абыройлы бастап, спортшылардың асталысуы. Әлі де қауіп сейілген жоқ. Арандатушылар болуы мүмкін. Оған біз тек бірлігіміздің арқасында тойтарыс беруіміз мүмкін» деп еріктілерге алғысын білдірді.

ТҮРКІСТАНДЫҚТАР ЕЛІ ҮШІН
ЖАНЫН ҚИҒАН БАТЫРДЫ
АҚТЫҚ САПАРҒА ШЫҒАРЫП
САЛДЫ

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев орын алған қайғылы оқиғалардың салдарынан азаматтардың қаза болуына байланысты 2022 жылдың 10 қаңтарын жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялау туралы шешім қабылдады. Осы күні Түркістан облысы Полиция департаментінің қызметкерлері ел тыныштығы жолында қаза болған әріптестерін бір минут үнсіздікпен еске алып, гүл шоқтарын қою рәсімін өткізді.
«Елімізде орын алған террорлық шабуыл, арамыздан талай асылдарымызды жұлып әкетті. Бүгінде қара жамылып отырған азаматтардың қайғысына ортақтасып, көңіл айтамыз. Қылмысқа қарсы күресте үнемі алдыңғы қатарда жүрген, өз өмірін жиі қауіп-қатерге тігетін полицейлердің құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуге қосқан үлесі өлшеусіз. Қызметтік борышын атқару барысында қаза тапқан әріптестерімізді еске алу және құрметтеу – біздің міндетіміз. Сондай-ақ біз ішкі істер органдарының қызметкерлері қылмыскерлерді іздестіруге және ұстауға, олардың Қазақстан халқына қарсы жасалған қылмыстары үшін тиісті жазаға тартылуы үшін барлық шараларды қабылдаймыз. Осы бағытта қызмет атқарамыз», — деді еске алу шарасында Түркістан облысы Полиция департаменті бастығының орынбасары полиция полковнигі Бағлан Халықов.
Дәл осы күні елдің тыныштығы жолында жанын қиған Қазақстан Республикасы Ұлттық Қауіпсіздік комитеті Шекара қызметі академиясының 2 курс курсанты Жұпарбеков Дәулет Бауыржанұлының денесі туған жері – Түркістан облысы, Сарығаш ауданына жеткізіліп, өңір жұртшылығы ақтық сапарға шығарып салды. Отан алдындағы борышына адал болып, ел үшін шейіт болған батырға ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен ІІІ дәрежелі «Айбын» ордені берілді. Сарыағаш ауданының әкімі Мұхит Отаршиев «Дәулет – өз елінің нағыз патриоты, антына адал, жолдастары арасында сыйлы, еліне әлі берері көп, болашағынан үлкен үміт күттіретін азамат еді. Орны толмас ауыр қайғыларыңызға ортақтасып, шын жүректен көңіл айтамын. Ел үшін еңбек еткен батыр ұлдың жарқын бейнесі аудан халқының, ағайын-туыс, дос-жаран, әріптестерінің жүрегінде мәңгі сақталары сөзсіз»,-деп марқұмның отбасына көңіл айтты.
Сонымен қатар Түркістан облысындағы мешіттерде құрбандар еске алынып, жаппай тәртіпсіздік кезінде қаза тапқан тәртіп сақшыларының, бейбіт тұрғындардың рухына құран бағышталды.

ЖҰМЫРТҚА МЕН СӘБІЗ АРЗАНДАДЫ

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен өңірдегі әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасына бақылау күшейді. 11 қаңтарда облыс орталығында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының баға индексі 0,4 пайызға төмендегені белгілі болды. Әкімдік таратқан ақпарға сенсек, жұмыртқа мен сәбіз арзандаған. Нан, қартоп, күріш, құнбағыс майы, қарақұмық, айран, сүзбе, қырыққабат, сиыр еті, тауық еті, құмшекер, тұз, сары май, пияз, макарон сынды әлеуметтік маңыздағы азық-түлік тауарлары бойынша жағдай тұрақты екені айтылды.
Облыстың, қала, аудан әкімдіктерінің қолдауымен мерекелік және демалыс күндері көшпелі сауда ұйымдастырылып, жалпы 57 тонналық 26,5 млн теңгенің тауары сатылған. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын реттеу тапсырмасына сәйкес, «Айналым схемасы» шеңберінде тауар өндірушілерге жалпы 640 млн теңге берілді. Сонымен қоса тұрақтандыру қоры есебінде 255,7 млн теңге орналастырылды. Нәтижесінде «Magnum Cash&Carry» ЖШС, «Али Сауда» ЖШС, «Ғажайып-П» ЖШС, «Сайрам сүт» ЖШС мен сауда орындары тауарларды нарықтағы бағадан 10-15%-ға төмен бағамен сатуда. Түркістан қаласындағы «Magnum cash&Carry» сауда желісімен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына сауда үстемесін 15%-дан 10%-ға дейін төмендету туралы монополияға қарсы комплаенс актісі қабылданды. Бұдан бөлек, әкімдік Түркістан қаласы бойынша әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының 19 түрінен кемінде 1-1,5 айға жететін қорының жасақталғанын жеткізді.

БАСТЫ ТАЛАП – САНИТАРЛЫҚ
ЕРЕЖЕНІ САҚТАУ

Әкімдік тарапынан халыққа қызмет көрсету орталықтарының қалыпты жұмыс істеп тұрғаны хабарланды. Ал 12 қаңтардан бастап мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталықтары жұмысын қайта бастады. Ғимаратқа кіру Ashyq қосымшасы арқылы жүзеге асырылып жатыр. Эпидемиологиялық жағдайға байланысты келушілер санитарлық қауіпсіздік ережелеріне бағынып, әлеуметтік қашықтықты сақтап, бетперде тағуы керек.
Бұдан бөлек, әкімдік мамандандырылған ХҚКО қайта ашылғаннан кейін тұрғындардың көптеп келуін ескеріп, автокөлікті «Kaspi» және «Halyk Homebank» банк қосымшалары арқылы қайта ресімдеуге болатынын ескертті.
Міне, еліміздегі халық тығыз шоғырланған өңірде төтенше жағдай уақытында осындай ақпараттар беріліп, шаруалар қолға алынды.

Ағымдағы жылдың 5-қаңтарында мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік кеңесінің отырысы өтті. Аталған жиында Президент Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына (ҰҚШҰ) мүше алты мемлекеттен, атап айтқанда, Ресей, Беларусь, Армения, Қырғызстан, Тәжікстан елдерінен қосымша әскери көмек сұрау керектігін мәлімдеді. Ол бітімгершілік күштерді елге келтірудің басты мақсаты – бүлікшілер жасаған лаңнан кейін конституциялық тәртіпті ретке келтіру деп түсіндірді. Кейіннен (6-қаңтарда) Президент әкімшілігі басшысының сол кездегі бірінші орынбасары Дәурен Абаев ҰҚШҰ-на мүше елдерден келген әскерлер елдегі контртеррористік шараларға қатыспайтынын, лаңкестерді құрықтау операцияларына жұмылдырылмайтынын, олар тек еліміздегі стратегиялық нысандардың қорғалуын және қызметін қамтамасыз ету үшін қысқа мерзімге келгенін мәлімдеді.

1992 жылы құрылған ҰҚШҰ-нан әскери көмекті ең алғаш болып Қазақстан ғана сұрап отырғанын біліп жүрейік.
Апта басында ҰҚШҰ онлайн саммиті болды. Жиын Қазақстан тарапының бастамасымен өтті. Оған Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Ресей президенті Владимир Путин, Арменияның премьер-министрі Никол Пашинян, Тәжікстан президенті Эмомали Рахмон, ұйымның бас хатшысы Станислав Зась қатысты. Ұйымға мүше тағы бір ел Қырғызстан мемлекетінің басшысы Садыр Жапаров бұл жиынға қатыспады. Сол күннен бастап ол еңбек демалысына кеткендіктен, жиынға Министрлер кабинетінің төрағасы – президент әкімшілігінің басшысы Ақылбек Жапаров болды.
Саммитте мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев елде болған дүрбелең туралы мәлімдеме жасады. Ол қаңтарда болған қырғынды Тәуелсіздіктің 30 жылдық тарихында болған ең ауыр оқиға деп атап өтті. Сөзінің әлқиссасында Қасым-Жомарт Кемелұлы ұйымға мүше елдердің басшылары Қазақстанға бітімгершілік әскерді уақыт оздырмай жіберуін қамтамасыз еткеніне алғысын білдірді. Айта кетейік, ҰҚШҰ әскерлерінің алғашқы легі Қазақстанға 6 қаңтардан бастап келді. Қазақстанға бітімгершілік күштерінің 2030 адамы мен 250 техникасы орналасқан. Олар Алматы, Нұр-Сұлтан қалалары мен Алматы облысына жіберілген.
Мемлекет басшысы елімізде бейбіт шерудің соңы дәл бұлай бүлікке айналып кетуі алдын ала ойластырылғанын, оны жасаушылар бұған ұзақ уақыт дайындалғанын айтты. Бірақ деструктивті күштердің халықтың нарызылығын қалқан етіп, елдегі тұрақтылықты бұзу үшін жасаған бұл талпыныстарының жолы кесілгенін айтты. Сонымен қатар Президент содырлар салған сойқанның салдары туралы «Діни радикалдар, қылмыстық топтар, жауыз содырлар, мародерлер мен ұсақ бұзақылар біртұтас команда ретінде әрекет етті. Олардың басты мақсаты – елдегі конституциялық құрылысқа нұқсан келтіріп, басқару институтын бүлдіріп, билікті басып алу болған. Бұл дүрбелеңде жүзеге асқан әскери іс-қимылдардың бір орталықтан үйлестірілгені, мұқият жоспарланған операцияның шешуші кезеңге шыққаны анықталып отыр. Оған бүлікшілердің өңірлердегі атқарушы, құқық қорғау органы ғимараттары, тергеу изоляторлары, стратегиялық нысандар, банктерге, телемұнара мен телеарналарға бір уақытта шабуыл жасауы соның айқын дәлелі. Алматы мен басқа да қалаларда шын мәнінде нағыз соғыс жүрді. Лаңкестер полиция қызметкерлері мен әскери қызметшілерді аяусыз ұрып-соғып, екі әскери қызметшінің басын кесіп алды»,-деді.
Бір уақытта елдегі 11 аймақты қамтыған агрессияның ең ауыр соққысы Алматы қаласына қарай бағытталуын Қасым-Жомарт Тоқаев былай деп түсіндірді.
«Бұл қаланың құлауы адам көп шоғырланған оңтүстік аймақты, содан кейін бүкіл елді басып алуға жол ашар еді. Лаңкестер құқық қорғау органдарының назарын өздеріне аударуға тырысты. Содан кейін Қазақстанның елордасына соққы жасауды көздеді».
Осылай деген мемлекет басшысы күштік құрылымдардың шабуылшыларға тойтарыс бергенін, қазіргі таңда жағдайды толық өз бақылауына алғанын атап өтті.
Елде бірнеше тәулікте болған толқу салдарынан күштік құрылымдардың 16 қызметкері қаза тауып, 1300-ден астамы жараланғанын, ал қаншама бейбіт тұрғындардың көз жұмғаны анықталу үстінде екенін атап өткен Қасым- Жомарт Кемелұлы Қазақстанға қарсы жасалған агрессияға террористердің, оның ішінде шетелдік содырлардың тікелей қатысқанына сенімді екенін білдірді.
Мемлекет басшысы Қазақстанның Ұжымдық қауіпсіздік шарт туралы ұйымынан көмек беруді сұрауы дер кезінде қабылданған шешім екенін баса айтты. Оған негіз ретінде Елордаға үш бірдей әскери ұшақтың келгенін білген содырлар Президенттің резиденциясына басып кіру жоспарынан айнығанын келтірді.
Осы жиында сөз алған Беларусь Президенті Александр Лукашенко Қазақстанға жасалған шабуылды тек сырттан келген күш дегенге тоқталу тағы болмайтынын, табиғи газға батып отырған елде газ бағасының күрт қымбаттауы алдын ала жоспарланған әрекет болуы мүмкін екеніне де баса назар аударуды тілге тиек етті.
Ал Ресей президенті Владимир Путин болса Қазақстандағы агрессия алдын ала дайындалған операция екеніне толық келісетінін, бірақ газдың қымбаттауына қарсы шыққан халық бөлек екенін, ал бүлік шығарғандардың мақсаты басқа болғанын назарға алды.
Жалпы мемлекет басшысының ҰҚШҰ-нан әскер шақыруын үрке қабылдаған азаматтар көп болды. Сырттан бітімгершілік күшті шақыратындай Қазақстанның қарулы күштері қауқарсыз ба деген пікірлер жиі айтылды. Осыған байланысты әскери сарапшы Амангелді Құрмет «Қазақстандағы жағдай өте кешенді ұйымдастырылған. Кемі бір жыл немесе бес жыл дайындалған ұзақмерзімді жоспар болуы мүмкін. Сырттан әкелінген топ бар деп есептеймін. Иә Президент осы жағдайдан шығу үшін армияның элиталы топтарын пайдалануға мүмкіндік бермеді. Әйтпесе, Қапшағайда Қазақстанның ең қуатты мықты дайындалған әскерлері бар. Өте шебер мықты жігіттер. Әскерде генерал бұйрық беруі мүмкін. Бірақ оқиға болып жатқан жерде рота командирінің сөзі әлдеқайда өтімді. Әскерге рота командирі «жігіттер біз халыққа қарсы оқ атамыз ба?» десе, ол алдындағы адам халық па немесе қарулы топ па бәрібір, сарбаздың назарын бұрып әкетеді. Сол себепті Президент осындай қатердің бар екенін сезді де, әскерді көп қолданбады. Қоғам ойлап қалғандай біздің қарулы күштер оларды жеңе алмайтындай әлсіз емес еді. Ал біздің әскеріміздің аяқ-қолын байлап отырған жәйт сатқындар» деп түсіндірді. Ол сондай-ақ «Тек ҰҚК ғана емес, армиядағы кейбір офицерлерге, кейбір қызметкерлерге деген күмән Президенттің армияның элиталық топтарын пайдалануға мүмкіндік бермеді» деп Тоқаевтың бастамасын қуаттады.
Айта кетейік, қазіргі таңда еліміздің 14 өңірінде террористік қауіптің қызыл деңгейі алынды. Өкінішке орай, лаңкестік қауіптің қызыл деңгейі Алматы қаласы мен Алматы, Жамбыл облыстарында сақталып отыр. Бұл өңірдерде сойқан салған сабаздарды құрықтау операциялары әлі аяқталған жоқ. 11-қаңтардағы ресми дерек бойынша құзырлы орган елімізде жаппай тәртіпсіздікке қатысы бар деп ұсталғандардың саны он мыңға жуықтаған.

Қазақстанда 10-қаңтар – аза тұту күні болды. Жаңаөзен қаласында басталған бейбіт шеруді еліміздің өзге аймақтарында қолдау бойынша өткізілген наразылықтардың соңы бүлікке айналып, салдарынан көптеген адамның қаза табуына байланысты 10-қаңтарды Жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялау туралы шешімді мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қабылдады. Осыған орай аптаның алғашқы күнінде ең әуелі Ақордада, мемлекеттік органдар мен жергілікті әкімдіктердегі бүкіл мемлекеттік ту төмен түсірілді.

Тәуелсіз елдің басына қара бұлт үйірілген ереуіл күндерінде қаза тапқан бейбіт тұрғындар, әскерилер, полиция өкілдері мен құқық қорғау қызметкерлерінің рухына құрмет көрсетілді.
Бұл – тәуелсіздік алған жылдан бастап елімізде жарияланған он бірінші аза тұту күні.
Егемен Қазақстан елінде ең алғаш аза тұту күні 2006 жылдың 22-қыркүйегінде болған еді. Сол күні тұтас ел Қарағанды облысының Шахтинск қаласындағы Ленин атындағы шахтада тіркелген техногендік апаттан 41 кеншінің қаза табуын қайғыра еске алған.
Одан соң 2008 жылы 14-16 қаңтарда қатарынан үш күн аза тұтылды. Қаралы күнде Қарағанды облысы, Абай шахтасында жарылған метан қызыл жалынға ұласып, 30 адамның өмірін жалмағанын жұрт күйзеліспен еске алды.
2010 жылы наурызда Алматы облысы Қызылағашта су тасқыны орын алды. Қызыл су алаңсыз жатқан ауыл тұрғындарының тынышын алып, 43 адамның өмірін қиып кетті. Тасқын судың құрбандарына орай сол жылдың 16-наурызы аза тұту күні болып белгіленді.
Екі жылдан соң дәлірегі, 2012 жылы 5-маусымда қазақстандықтар тағы да аза тұтты. Бұл күні 14 шекарашы мен қорықшы опат болған Арқанкергендегі қанды оқиғаға орай бүкіл Мемлекеттік ту төмен түсірілді.
Сол жылдың 27-желтоқсанында апатқа ұшыраған Ан-72 әскери ұшағындағы барлық 27 жолаушының қазасына орай қазақстандықтар аза тұтты.
2013 жыл, 31-қаңтар ел тарихындағы алтыншы аза тұту болды. Оған Көкшетау аспанына көтеріліп, Алматыға жетпей қалған SCAT компаниясы ұшағының апатқа ұшырауы себеп болды. Қайғылы оқиғадан 16 жолаушы мен экипаждың 5 мүшесі тіл тартпай жан тәсілім болды.
2016 жылы Ақтөбеде 8 адамның өмірі қиылып, 18 қылмыскердің көзі жойылған лаңкестік оқиғаға орай 9-маусымда аза тұтылды.
Кезекті қаралы күн 2019 жылдың 28-желтоқсанында болды. Жұрт бұл датада Алматы маңында BekAir ұшағының апатқа ұшырап, одан 12 адамның ажал құшқанына қабырғасы қайысты.
2020 жылдың шілдесінде елімізде коронавирустың таралуы өршіді. Індеттен қаза болғандар саны күрт өсті. Осыған орай 13-шілде күнін Ұлттық аза тұту күні етіп жариялау туралы шешім қабылданды.
Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы оқ-дәрілер қоймасындағы өрт пен жарылыстардың салдарынан адамдардың қазаға ұшырауына байланысты 2021 жылдың 29-тамызында Жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. Бұл ел тарихында жарияланған оныншы қаралы күн еді.
Биыл қаңтарда Қазақстанда болған трагедиялық жағдайға байланысты жарияланған 10-қаңтар Жалпыұлттық аза тұту күнінде күштік құрылымдардың 18 қызметкері қаза болғаны айтылды. Өкінішке орай бұл сандар әлі де көбеюі мүмкін…

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздегі әлеуметтік-экономикалық жағдайға байланысты кеңес отырысында (5-қаңтарда) мұнай өнімдерінің атап айтқанда, бензин, дизель отыны мен сұйытылған газ бағасына 180 күнге мораторий жариялаған еді.

Президент мұндай шешімді жыл басынан бері өңірлерде сұйытылған газ бағасының күрт қымбаттауына байланысты халықтың наразылығынан соң қабылдаған болатын.
Президент елдегі әлеуметтік-экономикалық ахуалды тұрақтандыру үшін тиісті органға мұнай өнімдерінің бағасына мемлекеттік реттеуді алты ай ішінде реттеуді жүктеген. Жуырда жаңадан жасақталған Үкіметке де осы тапсырмасын тағы да пысықтаған еді. Сондай-ақ Президент әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын да аспандатпауды айтқан болатын. Бұдан өзге Тоқаевтың тапсырмасымен алты ай бойына коммуналдық тарифтердің бағасы жарты жыл бойы көтерілмейтін болды.
Осылайша бензиннің бөлшек саудадағы бағасы келесідей болып белгіленді.
Мәселен, АИ-80 маркалы бензиннің литрі 89 теңге болса, АИ-92 маркалы — литріне 182 теңге, АИ-93 маркалы — литріне 182 теңге, АИ-95 маркалы -литріне 215 теңге. Ал дизель отынының бір литрі Ақмола, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарында литріне 260 теңге болып белгіленді. Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары, Алматы, Атырау, Жамбыл, Қарағанды, Қызылорда, Павлодар, Түркістан облыстарында дизель отыны литріне 230 теңге болып босатылады.
Сонымен қатар сұйытылған мұнай газының бағасы Ақтөбе, Атырау және Маңғыстау облыстарында литріне 50 теңге (шалғай аудандарда (200 шақырымнан астам) – 55 теңге), Шымкент, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Қызылорда және Түркістан облыстарында — литріне 60 теңгеден (шалғай аудандарда 65 теңге) сатылады. Алматы қаласында сұйытылған газдың литрі 65 теңгеден болып белгіленді. Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола, Алматы, Қостанай, Қарағанды, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарында 70 теңгеден (шалғай аудандарда 75 теңге) босатылады.
Бірақ бұл уақытша шешім екенін назарға алған жөн. Егер осы аралықта жанар жағармай өндіру саласындағы жұмыстар бір жолға қойылмаса жағдай қалай өрбиді? Мемлекет басшысы осы бағытта Үкімет нақты қадамдар жасап үлгермейтін болса, бағаны қолдан реттеу жалғасатынын айтқан. Бірақ оның салдары неге апарады? Белгісіз…