Маңызды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың халыққа арнаған «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты алғашқы Жолдауы жұрт көңілін алаңдатқан талай мәселелерді қамту арқылы, көптің көңілінен шықты. Бес негізгі мәселені қамтыған Президент Жолдауы алдағы күндері қазақстандықтардың өміріне оң өзгеріс әкелетініне сенім зор.
Ел Президенті өз Жолдауында Қазақстанда «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» деген ұғым өз мағынасына толық сай болу қажеттігін қадап айта отырып, оған апарар негізгі жолдарды нақты көрсетті.
Соның бірі мемлекет басшысының «Қоғамды толғандырып отырған негізгі мәселелер көшеде емес, Парламентте және азаматтық диалог аясында талқыланып, шешімін табуы тиіс» деген сөзі. Өз кезегінде Жолдау жүктеген бұл міндет кейінгі кездері бірқатар аумақтарда билік пен бұқара арасындағы алшақтаған байланысты нығайтып, жергілікті жердегі мәслихаттың халық алдындағы жауапкершілігін күшейте түспек.
2019 жылдың 6 айында еліміз бойынша барлығы 142 мемлекеттік қызметкер тәртіптік жауапқа тартылған. Арнайы орган таратқан осы ақпаратта бұл санаттағы қызметкерлер атқарушылық тәртіпті, этика нормаларын бұзу, мемлекеттік қызметке дақ түсіргені үшін жауапқа тартылғаны айтылады. Бұл өткен жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда айтарлықтай аз. Десе де, мұндай олқылықтың орын алуына мүлдем жол бермей, мінсіз еңбек үлгісін көрсету биліктің алға қойған негізгі мақсаттарының бірі болуы тиіс. Бұл тұрғыда Қасым-Жомарт Кемелұлының «Мемлекеттік қызметшілер жұмысының тиімділігін арттыру мақсатында арнайы дайындығы бар жас кадрларды тарту қажет. Сонымен бірге 2020 жылдан бастап біз мемлекеттік қызметшілердің санын біртіндеп қысқартуға кірісіп үнемделген қаражатты неғұрлым пайдалы қызметкерлерді ынталандыруға жұмсаймыз» деп ой түйеді. Саннан гөрі сапаға мән берсек, аларымыз азаймайды, керісінше асығымыз алшысынан түсетінін ескерген абзал. Оның үстіне Қазақстан мемлекеттік қызметкерлердің саны жөнінен әлем бойынша алғашқы ондыққа кіретінін ескеру арқылы, бұл шараның дұрыс қадам екеніне анық көз жеткізуге болады.
Жолдауда үкіметтік емес ұйымдардың беделін көтеру мәселесінің де айтылуы қоғам мен билік арасындағы диалогтың да өз деңгейінде болуына жол ашады.
Елімізде жыл сайын зорлық-зомбылық қылмысының алаңдарлық ахуалды қалыптастырып жатқаны жасырын емес. Осыдан біршама уақыт бұрын бірқатар қоғам белсенділері бұл қылмысқа барғандарға көп жағдайда заң жұмсақтық танытып жататынын нақты дәйектермен келтіре отырып, жазаны қатаңдату туралы Парламентке онлайн өтініш жасаған. Оған негіз де жоқ емес, себебі, қаңтар-шілде айының аралығында елімізде ҚР Қылмыстық Кодексінің Зорлау бабы бойынша 647 қылмыс тіркелген. Қоғам белсенділерінің бұл дабылы Президент назарынан тыс қалмады. Ол өз Жолдауында «Жыныстық зорлық- зомбылық, педофилия, есірткі тарату, адам саудасы, әйелдерге қатысты тұрмыстық зорлық-зомбылық және басқа да ауыр қылмыстарға әсіресе балаларға қатысты қылмыстарға қолданылатын жазаны шұғыл түрде қатайту қажет. Бұл мәселені шешуді Парламентке және Үкіметке тапсырамын» деп, түйіткілді мәселелердің түйінін тарқатуға пәрмен берді.
Жалпы Жолдауда алға қойылған жоспарлардың барлығы халық көңілін күпті еткен бірнеше өзекті мәселелердің өзегін тарқатуға негіз салған қуатты құжат болып тұр.
Өз Жолдауында сыбайлас жемқорлықтың тоғысқан жерлерін анықтап, оны жою бағытындағы жұмыстарды жандандыруды қадап айтқан Қасым-Жомарт Тоқаев қарапайым халық күнделікті күйбең тірлікте бетпе бет келетін мәселелер де әрдайым бақылауда болу қажеттігін атап өтті. Олар монополиялық компаниялар көрсететін қызметтер сапасының талапқа сай болуы мен тариф бағаларының күрт көтерілмеуі болып табылады.
Жасыратыны жоқ, көптеген тұрғындар мемлекет тарапынан қолға алынып жатқан түрлі әлеуметтік бағдарламаларға қатысуда нар тәуекелге бел буа бермейді. Бұған жергілікті жердегі үгіт-насихат жұмыстарының өз деңгейінде болмауы себеп болып жатуы да ғажап емес. Дей тұрғанмен, осы мәселедегі ең басты себепті мемлекет басшысы «қаржылай қолдаудың игілігін жергілікті билікпен байланысы бар шаруашылықтар ғана көріп отыр» деп атап өтуі тегін емес. Президент тарапынан айтылған бұл сын-ескертпе жергілікті жердегі әкімдіктің жұмысын ширатып, ұйымдастыру бағытындағы шаруаларының талапқа сай болуына жол ашады деп сенім артамыз.
Жолдауда айтылған отбасы бизнесін құруға ең алдымен көп балалы және жағдайы төмен отбасыларға баса мән беру керектігі туралы бастама көтерілді. Бұл Шымкенттегі 31 мың көп балалы анаға баянды болашаққа деген жылы үміт сыйлағаны сөзсіз. Сонымен қатар, жұмысы бірізге түскен азаматтардың зейнетақы жинағының бір бөлігін баспана сатып алуға немесе білім алу үшін пайдаланудың мүмкіндіктері қарастырылатыны жұртқа жаққан ең басты жаңалықтардың бірі болды. Мұның өзі Шымкент қаласы бойынша тұрғын үй кезегінде тұрған 37 мыңнан астам адамның көпшілігіне зор көмек болар бастама екені анық.
Мемлекет басшысының халық асыға күткен Жолдауында жұртшылықты толғандырып жүрген жер мәселесін айналып өтпегені де оның проблемаларды шешуде батыл қадам жасай алатын көшбасшылық қасиетінің зор екенін айқын аңғартты. Ұшса құстың қанаты талатын, шапса тұлпар тұяғы тозатын ұлан-байтақ жеріміздің ұлтарақтай бөлігі де шетелдіктерге сатылмайтынын және жерді мақсатты түрде игермей, оны босқа ұстап отырған «латифундистерден» ен байлығымызды қайтарып алатын уақыттың келгенін нақты әрі нығарлап айтуы қазақстандықтардың көңілін тоғайтты. Игерілмеген жерлерді мемлекетке қайтаруды жүзеге асыру елімізде азық-түлік өнімі бойынша ең басты проблемаға айналып отырған ет өндірісінің өркен жаюына жол ашпақ. Жолдауда айтылғандай қазіргі таңда құны күн санап қымбаттап жатқан ет өнімі өндірісінің кең құлаш жаюына қолбайлау болып отырған жәйт – аналық мал басының проблемасында емес, шаруа қожалықтарына жем-шөп дайындайтын жерлердің жетіспеушілігіне байланысты болып отыр. Осының салдарынан елімізде төрт түлікті жем шөппен қамтамасыз ету көрсеткіші 60 пайыздан төмен көрсеткішке келіп жеткен.
Білім және денсаулық саласында да көптеген оң өзгерістің орын алуына ықпал ететін бастамалар айтылған Президент Жолдауында әлеуметтік көмек көрсету жүйесі одан әрі жетілдіріле түсетіні де тілге тиек етілді. Дегенмен де, мемлекет басшысы әлеуметтік көмек алу үшін өзінің табысын жасырып бағатындардың ісі белең алғанын ашып айтты. Қаперге алатын осы және өзге де мәселелерді реттеуге ықпал танытып, үлес қосу бізге, яғни, мәслихат депутаттарына зор жауапкершілік жүктейді.

Төреайым СҰЛТАНОВА,
Шымкент қалалық
мәслихатының депутаты.

Бірер аптадан соң Шымкентте қылышын сүйреген қыстың ызғары сезілетіні белгілі. Тап сол кезден бастап қалада жылыту маусымы басталатыны сөзсіз. Өкінішке орай Шымкент территориясындағы барлық шағын аудандар орталықтандырылған жылу жүйесіне қосылмаған. Елді мекендердің барлығына түгел тұтас газ құбыры тартылған деп те айта алмаймыз. Инфрақұрылымның мұндай игілігінен ада болып отырған аумақ тұрғындары қыр астындағы қыстан қысылмай шығу үшін көмір жағып, күл шығаратыны анық. Бірақ оның өзіне де қол жеткізу күйбең тірліктің қамымен жүрген қарапайым тұрғындар үшін оңай тимейтіні шындық.

Себебі, адамды дірдек қаққызар қыстың ызғары қатты сезілген кезде Шымкентте көмір бағасы сан рет құбылатыны жасырын емес. Өткен жылдарды еске түсірсек қаламызда қысылтаяң сәтте амалы құрыған халық арқылы қалтасын қалыңдатудан еш қамықпайтындар көмір кенішінен тең-тең ғып жеткізіліп жатқан өнімнің бағасын бастапқы құнынан бірнеше есе қымбат бағаға босататынының мың мысалы болған.
Шымкент қаласы, Қаратау ауданы әкімдігі осындай сабылыстың алдын алу үшін тұрғындарға әлден қатты отынды алып, қысқа қамдануды құлағдар етіп отыр.
Және де қала аумағындағы көмір қоймаларында өнімнің жеткілікті екенін де жеткізуде. Аудан әкімдігі таратқан деректерде «Достық» тұрғын алабы, А.Ясауи көшесі мен «Қызылсай» тұрғын алабы, Жібек жолы көшесіндегі барлығы 5 қоймада 50 мың тоннаға жуық көмір қоры бар екені көрсетілген. Және олар әр тоннасы үшін 13-14 мың теңге аралығында босатылып жатқанын айта кетейік. Жергілікті әкімдік арадағы делдалдардың бағаны күрт қымбаттатып жібермеуін де бақылауда ұстап отыр. Өз кезегінде әкімдік өкілдері алдын ала ашық ақпарат көздеріне берген хабарландыруларда тұрғындар қажетті мәліметтер алып, қосымша ақпарат алмасуы үшін 77-46-18 телефон нөміріне қоңырау шалуды да құлағдар еткен.
Десе де, «қыстың қамын жаз ойла» деп тегін айтылмаған. Сондықтан да көмір қоймаларында қатты отын жеткілікті деп арқаны кеңге салуға тағы болмас. Өйткені, былтыр күн күрт суыған шақта Шымкенттегі көмір қоймаларында өнімнің әр тоннасы 14 600 теңгеден сатылып, көлікке тиелген көмірдің құны тиісті жерге жетемін дегенше 19-20 мың теңгеге дейін аспандаған болатын.
Ақпарат үшін айта кетейік, Қазақстан көмір өндіру көрсеткіші бойынша әлемде 10-орында тұр. Былтыр Энергетика министрі Қанат Бозымбаев елімізде көмір қоры 1 млрд. тоннаны құрайтынын, бұл жарты ғасырға жететінін мәлімдеген. Бірақ соған қарамастан сақылдаған сарышұнақ аязды күндердің ауылы жақындаған сәтте еліміздің бірқатар өңірлерінде көмір тапшылығы орын алып жатады. Бұл парадокстың шешімі қашан нақты шешілетіні белгісіз.

Қ. ҚАЛИЕВ.

Бүгінде депутаттардың дегені қоғамда қызу талқыланатын болды. Жуырда Мәжіліс депутаты Владимир Божко «Биліктің не істеп жатқанын көріп, түсіну керек. Үш жылдың ішінде әлеуметтік көмек 17 есе өскен.
Осыдан-ақ түсінуге болады. Осы үшін халық мемлекетке тізерлеп, алғыс айту керек. Адам жұмыс істемейді, кейін «бәрін бер» деп шыға келеді. Ондай адамды мал қораға қоятын қоғам пікірі болу керек» деп айды аспанға бір-ақ шығарған.
Тауып айтамын деп, қауып айтқан Божконың бұл сөзіне халық дүрлікті. Әлеуметтік желілерде депутаттың бұл пікірі көп талқыланды. Бұл сөз әсіресе, көп балалы аналардың шамына қатты тиді. Оған сол аналардың бірқатарының Ақорданың маңына келіп, «Божконың халықтан тізерлеп кешірім сұрасын» деген талап қоюы негіз болады. Көпшілік арасында «мұндай пиғылды депутат қоғамға қамқор танытпайды, керісінше, қауіп тудырады» деген сарында ойлар көп айтылды.
Өз кезегінде журналистер алпыстың асқарынан асқан депутаттың бұл сөзіне Мәжілістегі әріптестері қандай пікір білдіретінін де білуге тырысқан. Олардың басым көпшілігі Божконың бұл сөзін тауып айтылған тұжырым емес екенін ашық жеткізді. Мәселен, депутат Азат Перуашев ондай сөзбен мүлдем келіспейтінін кесіп айтты. Сонымен қатар ол, «бұл мәселе бойынша арнайы этикалық комиссиямыз бар. Оны Қуаныш Сұлтанов басқарады. Сол комиссия қарау қажет» деді. Ал Майра Айсина болса «Ол асығыс айтылған сөз секілді. Оған өзі де өкінген шығар. Бірақ халық ондай сөзге лайық емес. Себебі, халыққа жағдай жасау мемлекеттің міндеті», десе, Абай Тасболатов елдің барлығына қарата солай деп айтып салу ағаттық деп танитынын жасырмады. Байділдә Жылқышиев те әріптесінің сөзін дұрыс деп санамайтынын іркілмей мәлімдеді. Ирина Аронова болса, жұмыс тобына кешігіп бара жатқанын желеу етіп, жауап беруден жалтарды.
Осы ретте депутат Владимир Божконы Мәжіліске Қазақстан халқы Ассамблеясы ұсынғанын да айта кетейік.
Алайда вице-cпикер қоғамды дүрліктірген бұл сөзі үшін халық алдына шығып кешірім сұрау былай тұрсын, төбе көрсетпеді де. Бірақ оның әрдайым тасада тығылып жүре бермейтіні айдан анық еді.
Осы аптада ол журналистердің «қақпанына» түсіп қалды. Сол кезде оған «Сіз халық мемлекетке тізерлеп отырып, алғыс айтуы керек» деген сөзіңіз бойынша дүйім елдің алдында кешірім сұрайсыз ба? деп сұрақты төтесінен қойды. Төтеннен қойылған сұраққа Божко әжептеуір абдырап қалды. Өз кезегінде ол «мен ешкімді ренжіткім келген жоқ. Бірақ масылдыққа қарсымын» деп қайталаумен болды. Бірақ кешірім сұрамады.
Р.S. Депутат шынымен де ешкімді ренжіткісі келмеген болса, неге артық кетіп, ағаттық танытқанын айтып, кешірім сұрап, сан мың халықтың көңіліне түсірген кірбіңді кетіруге құлық танытпады? Әлде оған кешірім сұрап кішірейгеннен гөрі, қарашаның өкпесін арқалап жүру әлдеқайда жеңіл ме?! Толғандырған тағы бір жәйт оның «масылдыққа қарсымын» дегенді алға тартуы. Сонда көп балалы аналардың мемлекеттен көмек сұрауы масылдық болғаны ма? «Арқа жайлы болса, арқар ауып несі бар» деген. Егер елімізде көп балалы отбасы мүшелерінің барлығының «карындары тоқ, көйлектері көк» болғанда аналар бұлай көшеге шығып, шыр-пыр болып жүрмей, отағасының қас-қабағына қарап, балаларының қамын жасап, үйінің отын маздатып отыратын еді. Бірақ халық қалаулысы деген мандат арқалаған Владимир Божконың бұл мәселеге терең бойлап, түйсіне алмағаны өкінішті. Мұндайда тіл ұшына «кейде қызық, тұлпар жүрген жолменен, есектер де кетіп бара жатады» деген сөз орала кетеді екен. Иә, мандат арқалағандардың барлығы халықтың қалауындағы мәселені тап баса бермейтіні бүгінгі күннің шындығы болып тұр.

А. САТЫБАЛДЫ.

Осы аптада елімізде ең көп талқыланған мәселелердің бірі Білім және ғылым министрінің оқушылардың еден жууға қатысты мәлімдемесі болды. Өскелең ұрпақты өзгелердің еңбегін бағалауға баулиды деп көтерілген бұл бастаманы қос қолдап қуаттағандар бар.

Бірақ қарсы шыққандардың қатары анағұрым көп. Әсіресе әлеуметтік желілерде «Көптеген мектептерде жылы су жоқ. Суық суға еден жуса қалай болғаны?», «Еден жуып түрлі вирустарды бойларына жұқтырып алуы ғажап емес…», «Мектеп еден жууды емес, білім үйретсін», «Алдымен оқушылардың сөмкесін жеңілдетсін», «Оқушы-оқушы болып қалуы керек…», «Сенбілікке шықса қарсы емеспін. Күнделікті еден жуғанды құптамаймын», «Білім алуына 40 минут жеткіліксіз. Еден жуса білмеймін…» т.с.с пішен пікірлер жетерлік. Өз кезегінде еліміздің бас педагогы «Біз еденді де, партаны да жудық. Біздің кезімізде мұндай жағдай қоғамда ешқандай резонанс тудырмайтын. Мұны тәртіп ретінде қабылдадық» деп түсіндірді.
Кеңестік кезеңде жалпыға ортақ мұндай тәртіптің болғаны шындық. Тек министр ғана емес, сол кездегі буынның барлығы мұндай талаптың үдесінен табыла білген. Алайда дамыған отыз елдің қатарына қосылуды мақсат еткен елімізде мұндай тәртіпті тәжірибеге енгізу қаншалықты қисынды?!
Қызу пікірталас тудырған бұл бастама әу баста Жапония елінен алынған тәжірибе деп айтылды. Шынында да ол елдің мектептерінде еден жуушы болмайды. Барлық білім ұяларында оқушылар топқа бөлініп, өздеріне бекітілген сынып бөлмелерін жуып-шаюы қалыпты құбылысқа айналған. Дегенмен, жапон мектептеріндегі ерекшелік осымен түгесіліп қалмайды. Ол елде бұдан бөлек, бүлдіршіндердің барлығының 3 жастан бастап балабақшамен қамтылуы бақылауға алынған. Бастауыш сыныпта оқитын өрендерге үй тапсырмасы берілмейді. Бұл оң-солын енді танып келе жатқан оқушының санасына артық салмақ түсірмеудің жолы болса керек. Мектептің кіре берісінде балалардың аяқ киімін қою үшін арнайы шкаф орнатылған. Оқушыларға салауатты өмір салты, информатика, музыка, үй шаруашылығы сынды пәндерді меңгеру жолға қойылған. Барлық мектептер интернетпен қамтылған. Мектептердің барлығында дерлік футбол, кендо, бейсбол, дзюдо, теннис, жеңіл атлетика, жүзу, волейбол, регби сынды клубтар жұмыс істейді. Мемлекетте «ауру – астан» деген қағида қатты қаперге алынған. Яғни, әрбір мектепте өскелең ұрпақтың дұрыс тамақтануын қамтамасыз ететін диетологтар еңбек етеді.
Жалпы Жапонияда оқушының ой-өрісін кеңейтуге зор ықпал ететін өзге де мысалдар жетерлік. Соған қарамастан біздегі биліктің бүйірінде отырған азаматтар осы сан тәжірибенің ішінде тек еден жууды ғана таңдап алуын қалай түсінуге болады? Еден жуу үшін де тиісті инфрақұрылым жұмыстарының өз деңгейінде болуы қажеттігін ескермей, баланың еңбекке баулуға асыққаны құптарлық дүние емес. Ал Сіз қалай ойлайсыз оқырман?
Сөз соңында еліміздегі мектептерде оқушылардың еден жууына қатысты қызу талқыланған бастама бойынша оны жақтағандар мен қарсы шыққандардың тоқсан ауыз сөзіне билік тарапынан «Бұл бастаманы барлық білім ұяларында енгізу міндетті емес. Ұл-қыздарға еден жуу жуғызбау мектеп директоры мен ата- аналардың ортақ келісімімен ғана жүзеге асады» деген түйін қойылғанын айта кетейік.

М. ӘБДІРАЙЫМ.

Ағымдағы жылдың қаңтар-тамыз айларында мемлекет бюджетінің шығындары 8 трлн. 910 млрд. теңгені құраған. Бюджет бүйірінен бөлінген бұл қаржының 4 трлн. 865 млрд. теңгесі әлеуметтік салаға бағытталған.
Бұл туралы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары – Қаржы министрі Әлихан Смайылов Үкімет отырысында мәлімдеді.

Жылдың 8 айындағы көрсеткіштерді түйіндеген министр бөлінген қаржылардың ішінде 74 миллиард теңгенің игерілмегенін атап өтті. Және де ол игерілмеген қаржылар қандай ведомстваларда қалыптасқанын айтып берді.
Еліміздің бас қаржыгерінің мәлімдемесіне сәйкес, аталған мерзім ішінде Ішкі істер министрлігі — 11 млрд., Қорғаныс министрлігі — 10,3 млрд., Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі — 10 млрд. теңге, Мәдениет және спорт министрлігі — 6,7 млрд. теңгені игермеген.

М. ӘБДІРАЙЫМ.

ал, оған қол жеткізу үшін қандай құжат рәсімдеу қажет?
Биыл жұмысшы жас отбасылар үшін Нұр-Сұлтанда — 1050, Алматыда — 1050, Шымкентте — 904 пәтер сатып алу құқығынсыз пайдалануға беріледі.

Бұл туралы Нұр-Сұлтан қаласындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі Жастар және отбасы істері комитетінің төрағасы Мадияр Қожахмет мәлімдеді.
Биыл Жастар жылы болып белгіленгені баршаға аян. Осыған байланысты ағымдағы жылдың қаңтар айында Елбасы, сол тұстағы мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Жастар жылының салтанатты ашылу рәсіміне орай өткізілген форумда келешек иелерінің өмірін жақсартатын бес негізгі әлеуметтік мәселеге тоқталған еді. Олар жастарды жұмыспен қамту, өнерлі өрендерді қолдау, жастардың күш-жігерін жасампаздық пен өз мүмкіндігін жүзеге асыру арнасына бұру, жас отбасылардың денсаулығына, әлеуметтік инклюзивтілігіне қолдау көрсету мен ірі қалаларда жас отбасыларды баспанамен қамту еді. Осы бағытта нәтижелі көрсеткіштерге қол жеткізу үшін тиісті тапсырмалар берілген болатын. Олардың қатарында мегаполистерде жас отбасыларды баспанамен қамту болды. Бұл бағытта Нұрсұлтан Назарбаев Үкіметке «Жас отбасыларға арналған баспана мәселесі ірі қалаларда өткір екенін ескере отырып, Үкіметке алдымен Нұр-Сұлтанда, Алматы және Шымкентте жұмыс істейтін жастар үшін жылына 1 мың пәтерден кем емес құрылысты қамтамасыз ету қажет. Бұл пәтерлер жалдамалы баспана санатына жатқызылуы тиіс» деп шегелеген.
Елбасының осы тапсырмасы аясында мамыр айында жұмысшы жастар үшін Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент сынды еліміздің ірі қалаларының әрбірінде 1 мың пәтердің құрылысы басталған-тын.
Жастар және отбасы істері комитетінің төрағасы Мадияр Қожахмет пайдалануға берілетін пәтерлердің кілті жас отбасыларға уәкілетті органның сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үйді беру туралы шешімі негізінде тапсырылатынын, осы бағдарлама негізінде «өз үйі өлең төсегіне» ие болатын жас отбасылар жалға берілетін пәтер құны үшін айына шамамен 10-12 мың теңге төлейтінін де атап өтті.
Бұдан бөлек ол, жастардың жалдамалы пәтерге ие болуы үшін қандай құжаттар өткізу қажеттігін де жіпке тізіп атап өтті.
Төраға келтірген мәліметке сәйкес, Елбасының Жастар жылына орай жас отбасылар үшін салынып жатқан жалдамалы пәтерге ие болу туралы өтінішті Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қаласының тұрғыны болып саналатын 29 жасқа дейінгі отағасы немесе отанасы бере алады. Тиісті ережеге сәйкес өтініш берген азаматтың міндетті түрде тұрақты жұмысы болуы керек. Жылжымайтын мүлкі бар тұрғындардың бұл санаттағы пәтерге қол жеткізу туралы өтінімдері кері қайтарылатынын да айта кетейік.
Жас отбасылардың жалдамалы пәтерге қол жеткізу туралы өтініштері қабылданғаннан соң, үміткерлер өтініш, жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі, білімі туралы құжаттың көшірмесі, неке қию туралы құжаттың көшірмесі (бар болған жағдайда), балаларының тууы туралы куәліктерінің көшірмесі (бар болған жағдайда), өтініш берушіге және отбасының барлық мүшелерінің меншік иесінде жылжымайтын мүліктің бар-жоғы туралы анықтама, жұмыс орнынан анықтама, өтініш берушінің банк шотының болуы және оның нөмірі туралы анықтама, банк шоты бойынша ақшаның қалдығы мен ай сайынғы айналымы туралы үзінді, өтініш берушінің түрлі қызмет саласындағы жетістіктері сынды (бар болған жағдайда) жергілікті әкімдік талап еткен құжаттарды өткізуі қажет.
Қабылдау аяқталған соң, құжаттар атқарушы органның сүзгісінен өткізіледі.
Өз кезегінде ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі Жастар және отбасы істері комитетінің төрағасы Мадияр Қожахмет: «Құжаттар қабылданып, уәкілетті органның сүзгісінен өткеннен соң ұпайларға сәйкес санақ жүргізіліп, жалдамалы пәтер берілетін жастардың тізімі бекітіледі. Бұл тізімге ұпайларды есептеу кезінде өтініш берушінің кәсібі, отбасылық жағдайы, жеке кәсіпкерлік қызметі, бюджеттік қызметтерде жұмыс істеуі, шоттарының жинақтары ескеріледі. Ұпайлар тең түскен жағдайда өтінішті бірінші тапсырған жастарға басымдық беріледі. Сонымен бірге, негізгі талаптардың бірі – жастар табысы 40 АЕК-тен төмен болмауы керек. Мысалы, жалдамалы пәтер үшін жас жігіт 10-12 мың, оған қосымша коммуналдық шығындар үшін тағы 10-15 мың теңге төледі делік. Оның айлығы 110 мың теңге болса, яғни, ол жалақысының төрттен бір бөлігін банкте бастапқа жарна ретінде жинай алады», — деді.
Сонымен қатар ол, аталған бағдарлама 2021 жылға дейін жұмыс істейтінін атап өтті.

С. НҰРАЙ.

Елімізде 2020 жылдың 1-қаңтарынан бастап міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі енгізілетіні белгілі.
Өкінішіке орай, Қазақстанда 18 миллионнан астам халық бар болса, бүгінде соның 1 миллионының статусы анықталмай отыр. Қоғам қайраткерлерінің бірқатары осы жәйтке байланысты мәселе көтеріп, мемлекет қазірден бастап бұл проблеманы нақтылап алмаса, келесі жылы олар сақтандыру жүйесі негізінде азаматтарға көрсетілетін бірқатар медициналық қызметтерден қағылатынын, ол ойланатын жағдай екенін алға тартуда.
Осы бағыттағы мәселе Шымкенттегі денсаулық сақтау саласының мамандарын да толғандыруда. Қазіргі таңда үшінші мегаполисте 28 мыңнан астам тұрғын емханаларға тіркелмеген. Яғни, осыншама адам медициналық сақтандыру жүйесі бойынша ем алудан қағылғалы тұр.
Бұл туралы Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Асхан Байдувалиев «БАҚ үшін медициналық сақтандыру» атты семинар-тренингте мәлімдеді.
Шаһардың бас дәрігері осы олқылықты реттеу үшін БАҚ өкілдері сала мамандарымен бірлесіп, қоғам арасында медициналық сақтандырудың тиімділігін түсіндіруге атсалысуға шақыруда.
Басқарма басшысы медициналық сақтандыру жүйесі бойынша емханаларға тіркелмеген азаматтар өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, шет елден келгендер санатындағылар екенін алға тартуда.
Сонымен қатар ол, Шымкенттегі 36 мемлекеттік, 98 жекеменшік медициналық ұйымның барлығы дерлік келер жылдың 1-қаңтарынан бастап міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі бойынша азаматтарға қызмет көрсетуге толықтай дайын екенін де айтты.
Жуырда еліміздің Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов медициналық ұйымның барлық қызметкерлері МӘМС жүйесінің қыр-сырын жетік меңгеру қажеттігін қадап айтқан. Осы тұрғыда Шымкенттің денсаулық сақтау басқармасының басшысы Асхан Байдувалиев қаладағы 3 мыңнан астам дәрігерлер мен 8 мыңға жуық орта буынды медициналық қызметкерлердің барлығы дерлік МӘМС бойынша оқытылып, қажетті ақпараттарды меңгергенін мәлімдеді.
Қазіргі таңда Қарағанды облысы пилоттық жоба аясында жергілікті халыққа МӘМС жүйесі бойынша ем-дом көрсетуде. Өз кезегінде ақ халаттылар бұл сынақ жаңа жүйедегі мүлт кеткен тұстарды анықтап, оны 1-қаңтарға дейін реттеуге ықпал етеді деп мәлімдеуде.

С. НҰРАЙ.

Елбасы, Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаев мемлекеттік қызметкерлер ел тұрғындарымен ұғынықты сөйлесуді, елімізде жүргізіліп жатқан реформалардың мән-маңызы мен нәтижесін халыққа түсіндіруді үйренуі тиіс деген міндет қойғаны белгілі.
Осы мақсатта Шымкент қалалық сотында «Азаматтармен мәдениетті сөйлесу, дау-жанжал туғызатын жағдайларға жол бермеу» тақырыбында тренинг өтті. «НИКА» Коммуникативтік дамыту орталығының Тараз және Шымкент қалаларындағы орталық жетекшісі Салтанат Қашағанова жүргізген тренингке Шымкент қалалық, сонымен қатар аудандық және оған теңестірілген соттардың мамандары қатысты. Жиында тренер С. Қашағанова көптеген жаттығулар, ойын элементтері аралас тапсырмаларды қолдану арқылы сот қызметкерлеріне конфликтінің түрлері туралы жан-жақты ақпарат беріп, дау-жанжалды жоюдың түрлі әдіс-тәсілдерін үйретті.
Ұйымдастырушылар мұндай шара сот саласындағы мамандардың түрлі дауларды алдын алу, оны шешу, тараптардың арасындағы текетірес кезінде өзінің эмоционалды қалыбын бір сарында ұстауға дағдылануға баулитынын алға тартуда. Шара аясында тренер Салтанат Қашағанова сот қызметкерлеріне күнделікті жұмыс барысында азаматтармен мәдениетті сөйлесіп, дау туғызатын жағдайларға тап болмаудың мүмкіндіктері төңірегінде тағылым жүргізді.
Жиын соңында шараға қатысқан мамандар тың деректерді санаға сіңіріп, оң әсерге бөленгендерін жасырмады.
Ағымдағы жылдың басында ҚР Жоғары сотының төрағасы Жақып Асанов елімізде кейбір судьялардың қара қылды қақ жарар әділ шешім шығару түгілі азаматтармен сауатты сөйлей алмайтынын, тілі түсініксіз, сөздері күрделі екенін, қанша рет «кітап оқы» десе, бұл кеңеске құлақ асып жатқандары шамалы екенін айтып қынжылған болатын.
«Азаматтармен мәдениетті сөйлесу, дау-жанжал туғызатын жағдайларға жол бермеу» тақырыбындағы тренинг Шымкенттік судьялардың мұндай сынға ілінбеуіне ықпал етері анық.

С. НҰРАЙ.

Әлемдегі қалалардың үздіктері сараланатын тізімде сарапшылар ондағы қоғамдық көліктерді, жол кептелісін, халықаралық әуежайларды, электр желісі, телефон және пошта қызметтерінің қызмет көрсету сапасымен қатар, су жүйесінің де жөнін електен өткізеді. Бұл дамыған елдер сапына қосылуды мақсат еткен кез келген елде су жүйесін халықаралық стандарттарға сай ету басты мәселелердің бірі екенін аңғартады.
Осыны негізге алған Шымкенттегі «Су ресурстары-Маркетинг» ЖШС шаһардағы ауыз су және шайынды су жүйелерін цифрландыруды қолға алып отыр. Ол үшін серіктестік басшылығы әлемдік UROS компаниясымен серіктестік байланыс орнатпақ.
Соның негізінде жуырда қаламызға финляндиялық UROS компаниясының өкілдері келіп, «Су ресурстары-Маркетинг» ЖШС басшылығымен кездесті. Екіжақты кездесу кезінде компанияның атқарушы директоры Владимир Олещенков, вице-президенті Сакари Лаитинен және инженері Тутти Лаитинен сынды білгір әрі білікті мамандар Шымкент қалалық су арнасы мекемесінің цифрлық қамтылуын, кәсіпорын қуаттылығын зерделеді. Екіжақты кездесу барысында компания өкілдері «Су ресурстары-Маркетинг» ЖШС-нің есептеуіш құралдары мен датчиктерінің, қысым реттеуіштерінің көрсеткіштерін UROS жүйесінде сынақтамадан өткізетіндіктерін алға тартты. Соның аясында шетелдік мамандар қалалық су арнасының басшылығына кәсіпорынды цифрлық жаңғырту, қолда бар ресурстарды тиімді пайдалану бағытында нақтылы ұсынымдар әзірлемек.
Жалпы UROS компаниясы су арнасы мәселелерімен шұғылданатын бірнеше финляндалық кәсіпорындарда цифрландыру және гидравликалық моделдеу жобаларын табысты іске асырып, мойындалған. Аталған компанияның жобалары тек Финляндия елінде ғана емес, Ресей Федерациясында, Қытай Халық Республикасында, Үндістанда да қолға алынып, сәтті іске асып келеді.

С. НҰРАЙ.

Биыл Қазақстан Республикасының «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында Шымкентте мектеп оқушыларының лагерьлерде ақысыз демалуы үшін құжаттарды қабылдау жұмыстары автоматтандырылды.
Сонымен қатар, Шымкент қаласының білім саласында цифрлық білім беру ресурстарын дамыту арқылы оқытудың мазмұндылығына, көрсетілетін қызметтерді оңтайландыруға және сыбайлас жемқорылықтың алдын алу бойынша бірқатар жұмыстарды автоматтандырылған тәртіппен жүзеге асыру мүмкіндігіне қол жеткізілді. Олар, балаларды балабақшаға орналастырудың ақпараттық жүйесі – «garden.shymkent.edu.kz», балаларды 1-сыныпқа қабылдаудың ақпараттық жүйесі – «school.shymkent.edu.kz», педагогтарды іріктеудің ақпараттық жүйесі – «Thunter.kz» және мектепішілік бақылаудың ақпараттық жүйесі – «I-mektep.kz жүйесі болып табылады.
Сала мамандары бұл жұмыстар Шымкент қаласының білім саласында цифрлық білім беру ресурстарын дамыту арқылы оқытудың мазмұндылығына, көрсетілетін қызметтерді оңтайландыруға және сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталғанын атап өтті. Бұдан бөлек оның білім саласындағы жемқорлыққа баратын тәуекелді төмендету, ашықтық, әділдік қағидаларын сақтау, қызметтердің халыққа қолжетімділік мүмкіндігін ұсыну, көптеген комиссиялар мен қағазбастылықтың алдын алу, адами факторларды мүмкіндігінше азайту сынды тиімділіктері бар.
С. НҰРАЙ.