Маңызды

Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына жасаған жыл сайынғы Жолдауларында, мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасын арттырып, жемқорлыққа қарсы күрестің еліміз үшін маңызы зор екенін үнемі атап көрсетуі тектен тек емес.

Жең ұшынан жалғасқан сыбайластық ел экономикасының көтерілуіне елеулі кедергі келтіретін қауіптің бірі. Сондықтан да оны болдырмау, алдын алу мақсатында барлық жерде пәрменді іс-шаралар жоспарланып, жүзеге асырылуда.
1998 жылдың 2 шілдесінде Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңы қабылданып, онда сыбайлас жемқорлықпен күресу әрбір мемлекеттік органдар басшыларының, ел азаматтарының міндеті екендігі атап көрсетілді. Аталмыш заң азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, сыбайлас жемқорлық көріністерінен туындайтын қауіп-қатерден еліміздің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, жемқорлыққа қатысты құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған.
ХХІ ғасырдың дертіне айналған сыбайлас жемқорлықпен күресті күшейту мақсатында «Қылмыстық кодекске», «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңға және басқа да заңдық нормативтерге өзгерістер мен толықтырулар енгізілген болатын. Олар мүмкіндігінше өз нәтижесін беруде. Қазақстан Республикасының Жемқорлыққа қарсы стратегиясына сәйкес барлық ұйымдарда арнайы жоспар құрылып, түрлі шаралар жүргізілуде. Бұл шаралар мемлекетіміздің жемқорлыққа қарсы саясатының орындалуына өз үлесін тигізіп келеді.
Қоғамымыздың барлық саласында дендеп еніп бара жатқан жемқорлықтың жолына батыл тосқауыл қойып, олардың зардаптарын жою және жемқорларды тауып олардың жауапқа тартылуына ықпал ету әрбір мемлекеттік органдар басшыларының, барлық азаматтардың міндеті.Осы орайда, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, болдырмау және жою, сақтандыру мақсатында облыстық қаржы басқармасында 24-74-53 нөмерлі «Сенім телефоны» орнатылып, Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңының талаптарын, Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексін және өзге де нормативтік-құқықтық актілерді сақтау жөнінде іс-шаралар жоспары жасалынды. Бұл іс-шара жоспарында Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңдарында және Елбасы Жарлықтары мен Жолдауларында мемлекеттік қызметшілерге қатысты белгіленген шектеулерді қатаң сақтау міндеттелген. Атап айтқанда: өкілді органдардың депутаты болуға; педагогтік, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметті қоспағанда, басқа да ақылы қызметпен айналысуға; кәсіпкерлік қызметпен айналысуға, соның ішінде, егер коммерциялық ұйымды басқаруға тікелей қатысу Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес оның қызметтік міндетіне кірмейтін болса, егер «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарында өзгеше белгіленбесе, ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан, коммерциялық ұйымды басқаруға қатысуға; үшінші тұлғалардың істері бойынша өзі қызмет істейтін не өзіне тікелей бағынысты немесе өзінің бақылауындағы мемлекеттік органда өкіл болуға; өзінің қызметтік іс-әрекетін материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа да мемлекеттік мүлік пен мемлекеттік ақпаратты қызметтік емес мақсатта пайдалануға; ереуілдерді қоса алғанда, мемлекеттік органдардың қалыпты жұмыс істеуіне және қызметтік міндеттерді орындауға кедергі келтіретін ерекшеліктерге қатысуға; лауазымдық өкілеттігін орындауға байланысты азаматтар мен заңды тұлғалар көрсететін қызметті жеке мақсатына пайдалануға, қаржы бақылау шаралары (барлық материалдық игіліктері бойынша декларация тапсыру); мемлекеттік қызметке кіріскеннен кейін бір ай ішінде, осы адамға заңды түрде тиесілі ақшаны, сондай-ақ мүліктік жалдауға берілген мүлікті қоспағанда, коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталындағы, өзінің меншігіндегі үлестерді, акцияларды (акцияны) және пайдалануы табыс алуға әкелетін өзге де мүлікті мемлекеттік қызметті өткеру уақытына Қазақстан Республикасының заңнамасында берілген тәртіппен сенімгерлік басқаруға беруге; заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметшіге өзінің жақын туыстары ата-аналары, балалары, бала асырап алушылар, асырап алған балалар, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, аталары, әжелері, немерелері) немесе ері (зайыбы) атқаратын қызмеке тікелей бағынысты лауазым атқаруына қатаң шектеу қойылғаны басқарманың барлық қызметкеріне түсіндіріліп, оны сақтау міндеттелді. Бұл бағыттағы талаптардың мүлтіксіз, қатаң жүзеге асырылуын бақылау басқарманың құқықтық және құжаттандыру жөніндегі жұмыс бөлімінің басшысы А. Жұманазаров пен персоналды басқару жөніндегі бас маман А.Атымтаеваға жүктелген.
Сондай-ақ бұл бағыттағы жұмыстарды күшейту және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, құқықтық сауаттылықты аттыру, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заң талаптарын түсіндіру мақсатында басқармада семинар өткізіліп, құқықтық және құжаттандыру жөніндегі жұмыс бөлімі тарапынан кең көлемдегі түсіндіру сабақтары өткізілді.
Басқармада жоғарыда атап өткен іс-шаралар аясында облыс әкімінің көмекшісі-ОҚО жергілікті атқарушы органдарының әдеп жөніндегі өкілі Ә.Әлішевтің қатысуымен өткен «Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдептілік нормаларын және мінез-құлық қағидаларын одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» «Дөңгелек стөл» басындағы әңгіме де оған қатысушыларға өте пайдалы болды.
Жемқорлықпен күрес бүгінде елімізде мемлекеттік маңызы бар түйткілді мәселеге айналып отыр. Елдің ертеңі үшін, болашақ келер ұрпақ алдында еңсемізді биік көтеріп жүруіміз үшін, жемқорлық індетімен белсене күресіп, түп-тамырымен жою қажет. Өйткені сыбайлас жемқорлық қауіпті індет.Ал оны жою баршамызға міндет.

Кеңесбек МЕНДЕБАЕВ,
ОҚО қаржы басқармасының басшысы.

Жемқорлық – ол қасірет. Осы күнге дейін елімізде көптеген әлеуметтік, экономикалық және басқа да мәселелер өз шешімдерін бірте-бірте тауып келеді. Бірақ бір проблеманы шешу қиын болып тұр, ол – коррупция. Жемқорлыққа қарсы арнайы заңдар да қабылданды, атқарылған жұмыстар да баршылық. Әттең … Бұл мәселені толық шешу мүмкін болмай тұр.

Елбасы Жолдауының сыйбайлас жемқорлықпен күреске бағытталған бесінші басымдығына білім салалары мекемелері белсенді түрде қолдау көрсетіп келеді. Соның бірі 21 сәуір күні Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік университетінде «Адал бол» акциясын ұйымдастырды. Аталған жиынға 12 жоғарғы оқу орындары мен Шымкент қалалық білім бөлімінің басшысы және жүзге жуық студенттер қатысты.


Іс-шараны департамент басшысы, Әдеп жөніндегі кеңес төрағасы Әли Көмекбаев ашып, өз сөзінде академиялық адалдық қағидаты студенттерді білім алу үрдісіндегі тәртіпке қана үйретіп қоймай, білімге деген жеке адалдық пен жауапкершіліктерін арттыратындығын атап өтті.
– Құрметті студенттер, біздің жастармен кездесудегі мақсатымыз, сыйбайлас жемқорлықтың алдын алу. Жастар ең бірінші адал болу керек. «Адал бол» акциясы бүкіл республика бойынша жүріп жатыр, Шымкентте алғаш рет. Сіздер әрқайсыңыз болашақ мамандық иегерісіздер. Сондықтан қазірден бастап сыйбайлас жемқорлықтың қандай кері әсері барын түсініп, оның жұмыстарыңызға қандай кедергі келтіретінін осы сәттен бастап ұғыну қажет. Ол үшін адалдықты ту етіп, өз қызметіңіздің патриоты болып, жемқорлық деген түсінікті мүлдем ойдан шығару керек. Жемқорлықтың түбі, тек темір тормен ғана шектелмейді, болашақ ұрпақтарыңызға да зияны әбден тиюі мүмкін. Сол себепті адал болыңыздар, деді Әли Амантайұлы.
Бұл акцияның тәрбиелік, рухани, кәсіби мәні өте жоғары. ОҚМУ-дің бірінші проректоры, тарих ғылымдарының докторы, профессор
Жамбыл Айменов «Адалдық – рухани жаңғырудың басты қағидасы» тақырыбында баяндама жасап, жастарды патриоттық тәрбиелеудің аса маңыздылығына жиналғандардың назарын ерекше аударды. Қаламыздың бас педагогы, білім бөлімінің басшысы Жанат Тажиева «Адал болу – адал ұрпақтан басталады» дей келе:
Өскелең ұрпақты тәрбиелеу алдымен ата-ананың, сосын мұғалімдердің тікелей міндеті. Бүгінгі жиынның маңызы өте зор. Мұнда отырған әрбір жас болашақта бір мекемеге басшы болғысы келеді, немесе білікті дәрігер, жоғары санатты заңгер, құрылыс саласының инженері болып қызмет атқаруы мүмкін. Бірақ, ондай жоғарғы деңгейге жету үшін сіздер алдымен адал болуларыңыз керек. Сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік қасиеті болуы қажет. Жасыратыны жоқ, сыйбайлас жемқорлық түрлі мемлекеттік қызметкерлер арасында, жоғарғы оқу орындарында, мемлекеттік органдарда орын алып жатқан жағдайларды естіп жүрміз. Білім бөлімі және Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаментімен бірлесе отырып, мектеп оқушылары арасында «Адал ұрпақ» қауымдастығын құрдық. Алғашында оның құрамында бес мың оқушыдан еріктілер клубы құрылды. Мұнда оқушыларға дұрыс түсіндірме, бағыт-бағдар берудің нәтижесінде қазіргі кезде 129 мектептен 45265 оқушы клубқа мүше болды. Негізгі мақсат – оқушыларды рухани, патриоттық, адамгершілік тәрбиеге баулу, мемлекеттік билік институттарына сенімін арттыру, саяси құқықтық білімін қалыптастыру және сыйбайлас жемқорлыққа төзбеушілікке үйрету. Міне, осы аталған бағыттар бойынша білім ошақтары аянбай еңбек етуде, деді Жанат Арысбекқызы.


Шара барысында студенттік және академиялық ортадағы жемқорлық жағдайларын барынша азайтуға және жоюға бағытталған жұмыстарды жоғарғы оқу орындары өздері дайындаған «адалдық» бейнероликтері көрсетті. Акция соңында үшінші курс студенті Н.Жүрсін барлық студенттер атынан жоғарғы оқу орындарындағы ашық және сыбайлас жемқорлықсыз, әділдік, теңдік үстемдік ететіндігін мәлімдеді.
Дастан БАШИРОВ.

Сарыарқа төрінде өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесінде техника мен техникалық жетістіктер тамашаланып қана қоймай, онда өтетін мәдени іс-шараның ауқымды әрі жан-жақты болатыны белгілі. Маусымның 10-ы мен қырқүйектің 10-ы аралығында өтетін бұл көрмеде қызықты ойын-сауықты бағдарламалар, концерттер, түрлі шоулар көрсетіледі. Сол кезде әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған миллиондаған жұртшылыққа өнерін паш ететін қазақстандықтардың қатарында «Оңтүстік–Цирк» мекемесінің өнерпаздары да болады.

Аталған мекеменің шабандоздықты үйренген өрендері Астанада өтетін ЭКСПО-2017 көрмесінде өзгеше өнер көрсетпек. Бұған олар әзірден дайындалып жатыр. Үлкен ептілік пен талмас табандылықты талап ететін бұл өнер талай жұрттың көңілінен шығатыны анық. Ең бастысы сенім артқан сайыпқырандар қойылатын нөмірді қысқа мерзім ішінде мінсіз орындап шықса болғаны. Бұл ретте «Оңтүстік – Цирктің» шабандозшыларын сол үлкен додаға дайындап жатқан топ жетекшісі Қалқаман Дүйсеқұловтың да еңбегі зор. Ол:
– Біз ат құлағында ойнаған қазақтың ұрпағымыз ғой. Сондықтан болса керек шабандоздық өнерді (джигитовка) көптеген қазақ жігіттері серік тұтады. Әрине бұл қуанарлық жәйт. Бірақ оның да өз қиындықтары бар. Шабандоздық өнер кезінде ат үстінде тік тұру, секіру, астынан өтуді меңгеру ересен еңбекпен еңсеріледі. Ат құлағында отырып бір мезетте көркем қимыл мен шалт қозғалысты ерекше үйлесіммен көрсету кез келгенге қол емес. Оның әдісін алу үшін сайыпқырандарымыз қаншама сағатын жаттығу залында сарп етеді. Ең бастысы жетістік. Біздің мақсат маңдай термен меңгерген осы өнерімізді Сарыарқа төсінде болатын ЭКСПО-2017 көрмесінде паш ету, — дейді.


«Оңтүстік — Циркте» шабандоздық өнер бөлімі осыдан 7 ай бұрын ашылған болатын. Жұмысын бастағанына жыл толмаса да ондағы шабандоздардың жеткен жетістігі жетерлік. Биыл Оңтүстік Қазақстан облысы әкімі Жансейіт Түймебаев пен халықаралық «ТҮРКСОЙ» ұйымының ұйымдастыруымен Түркістан төрінде болған Наурыз тойында олардың көрсеткен өнерін жұрт жылы қабылдап, жоғары баға берген болатын. Цирк ұжымы мұның өзін мерейлі мәртебе деп біледі.


«Оңтүстік – Цирк» МКҚК мекемесінің директоры Арман Әлиев алдағы уақытта тың бастаманы қолға алуды жоспарлап жатқанын да жасырмады. Бұл жайында ол:
– Әлемнің бірқатар циркінде ат үстінде өнер көрсететін топтар бар. Келешекте солардың басын қосып, Шымкентте халықаралық фестиваль өткізгім келеді. Әзірге бұл жоспар ғана. Жүзеге асар күні де алыс емес деп сенемін. Негізінде қазақтың жігіттері Қамбар ата төлін ер қанаты деп білетіні белгілі. Сондықтан болса керек біздің облыста ат спортын серік ететін жігіттер жетерлік. Олардың сол шеберлігін шыңдай түссек, әлі талай биіктерге шығамыз. Бұл үшін мемлекет бізге барлық мүмкіндікті жасап жатыр деп айта аламын. ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне шақырту алғанымыздың өзі соған нақты дәлел. Бізге артылған үмітті ақтау үшін, барымызды салатын боламыз. Қазіргі таңда өнерін ортаға салатын өнерпаздарымыздың ең үздік деген қойылымдарын іріктеп, оны бір бағдарламаға біріктірудеміз. ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне шабандоз жігіттермен қатар, мықты акробаттарымыз бен үйретілген аңдарды да апарамыз, — дейді.
ЭКСПО-2017 көрмесінде «Оңтүстік – Цирк» ұжымының өнерлері Елордада өтетін мерекенің мәнін аша түсетіні айдан анық.

Д.ДҮЙСЕБАЙ.

Бүгінгі қолданыстағы сот жүйесі тақыр жерден пайда болған жоқ. Оның тарихы тым тереңде жатыр. Ол көне заманғы бәтуалы билер сотының  заңды жалғасы. Тәуелсіздіктің ширек ғасыры ішінде  сот жүйесі аяғынан тік тұрды. Бұл жетістікке жетуде сол баяғы қолмен тарқатылмас түйіндерді озық ой, өткір тілмен шешкен билер соты мен кеңестік замандағы  соттардың орны ерекше екенін айтпай кетуге болмас.

Тәуелсіздік алған жылдан бастап Елбасы сот жүйесін дамытуды назарға алып, нақты істерді қолға алып келеді. Мәселен, 1995 жылы бүкілхалықтық референдумда қабылданған Конституция негізінде судьялардың қызметі тұрақты болды. Егемендік алған алғашқы жылдары судьялардың барлығы сайланатын болса, ендігі кезекте бұл үрдіс тоқталылып, тәртіпке келтірілді. Яғни, судьялар
Президент жарлығымен тұрақты түрде қызметіне тағайындалып және Президент жарлығына сәйкес жұмысынан босатылатын болды. Сот жүйесі даму жолына түсті. Талай-талай тірліктердің түзелуіне негіз болған реформалар бастан өтті. Солардың бірі 1998 жылы Конституциямызға қылмыстық сот ісін жүргізуге алқабилердің қатысуы туралы өзгерістің енгізілуі болды. Бірақ еліміздің сол кездегі экономикалық жағдайларына байланысты сот әділдігін атқарудың мұндай тәсілі бірден жүзеге асырылмады. Ол тек 9 жыл өткеннен соң, яғни 2007 жылдан бастап жұмыс істей бастады. Бірақ сол уақыт аралығында біз бұл реформаны қалай жүзеге асырудың нақты идеясын түзіп, тиімді жолдарын зерттеп, зерделеп, оны тәжірибеге енгізудің оңтайлы оябын дайындадық. Соған сәйкес 2007 жылы елімізде «Алқабилер туралы» арнайы заң қабылданып, алқабилер институты жұмыс істей бастады. Заңға сәйкес алқабилер жаза тағайындауға қатыса алады.
Бұл халықтың тікелей сот ісіне араласуын білдіреді. Сот ісінің төрелігіне халықтың қатысуын қамтамасыз еткен бұл реформа демократиялық стандарттарға сай келетін жүйе-тін.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан
Назарбаев Ұлт жоспары бес интитуционалдық реформаның 21-қадамында: Алқа билер соты қолданылатын салаларды кеңейту қажет. Заңды түрде алқа билер соты міндетті түрде қатыстырылатын қылмыстық істердің категорияларын анықтау қажеттігі айтылған болатын. Оңтүстік Қазақстан облыстық соты осы мақсаттағы жұмыстарды жүргізуде межелі көрсеткіштерге қол жеткізіп отырған жағдайы бар. Мысалы, 2016 жылы облыс соттарында 5102 қылмыстық іс қаралған. Алқа билердің қатысуымен қаралған қылмыстық істердің саны 27,2 %-ға көбейген.
Былтыр Қазақстан Республикасы судьяларының VII-съезінде мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев:
– …Оң халықаралық рейтингтерге және сот төрелегін жүзеге асырудың сыртқы жақсы көрсеткіштеріне қарамастан бір шешетін мәселе қалып отыр – ол соттар мен құқық қорғау органдарына жұртшылық сенімі дейгейінің жетімсіздігі. Оған қазақстандықтардың жоғары мемлекеттік инстанцияларға, Президенттің өзіне дейін шағымдануы дәлел, оларда соттар мен құқық қорғау органдарының шешімдеріне арыз-шағымдар бар, кейде тіпті, судьялар корпусы өкілдері мен құқық қорғаушылардың адалдығы мен сатылмайтындығына күмән да келтіріледі, -дей келе, 2016 жылдың 10 айында азаматтар мен ұйымдардан заңдылық пен құқық тәртібі мәселелері бойынша Президент Әкімшілігіне түскен арыз шағымдардың саны 7 мыңға жуықтағанын мәлімдеген болатын. Сөйтіп сот қателіктерімен әділ емес сот шешімдеріне жол бермеу туралы тапсырманы нығырлап айтқан-тын.
Осы ретте облыста 2016 жылы алқа билердің қатысуымен өткен қылмыстық істердің 2015 жылмен салыстырғанда анағұрлым арта түскенін тағы бір тілге тиек ете келе оның азаматтардың сот билігіне деген сенім мен құрметті қалыптастырудың негізгі алғышарттарының бірі екенін баса айтқымыз келеді.

«Уақыт»-ақпарат.

Шымкент қаласы әкімдігінің қадағалаушы орган және жергілікті полиция қызметімен бірлесіп дайындаған «I-mektep» электрондық бақылау жүйесі жемісін берді. Мектеп қабырғасында білім алып жүрген жастардың дәріске қатысуы мен үлгерімін ілгерілету мақсатында қолға алынған бұл пилоттық жоба қаладағы 29-білім ұясына енгізілген болатын. Аз күннің ішінде ол нәтижелі көрсеткіштердің түзілуіне зор септігін тигізді.

 

Жастар саясатының жүзеге асырылуы мен кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу мәселесі қаралған мәжілісте Шымкент әкімі Ғабидолла Әбдірахымов осылай деді.
Соңғы кезде оқушылардың сабаққа қатысуы төмендеп кеткен еді. Бұл олардың мектеп бағдарламасын өз деңгейінде меңгеруіне кері әсерін туғызады. Мәселеге мән бермей, бақылауды күшейтпесек өмірде қия басып кететін жастардың саны күрт артатын болады. Осыны терең түсінген басшылар кеңесе келе «I-mektep» электрондық бақылау жүйесін жолға қойды. Нәтижесінде өскелең ұрпақтың сабақ үлгерімі 15 пайызға, ал сабаққа қатысуы 35 пайызға артқан. Шымкент қалалық жергілікті полиция қызметінің басшысы Данияр Мейірхан да бұл жүйенің жасөспірімдер арасындағы құқықбұзушылық көрсеткішінің мейлінше төмендеуіне ықпал еткенін алға тартуда. Яғни, жоба төбелесқұмар жастарды тезге келтіріп, ізгілікқұмар өрендер санының өсуіне жол ашуда.
Тәртіпсіздіктің тиылып, тиянақтылықтың орын алуына бастайтын «I-mektep» электрондық бақылау жүйесін ендігі кезекте еліміздің Білім және ғылым министрлігі мен Ішкі істер министрлігі сүзгіден өткізеді. Олардың көңіліне қонса, бұл жүйе Қазақстандағы өзге де білім ұяларына енгізілетін болады.

Қ.ҚАЛИЕВ.

Елордада ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесінің жалауы желбірейтін тарихи сәтке санаулы күндер қалды. Орталық Азия елдерінде, тіпті ТМД мемлекеттері ішінде ең алғаш рет Қазақстанда өткізілгелі отырған бұл жаһандық шараға Елбасы
Н.Назарбаев «Өзінің ауқымы жөнінен ол Дүниежүзілік экономикалық форум, ал туристерді тарту жағынан Олимпиада ойындары немесе футболдан өтетін әлем чемпионатымен бара-бар» деп баға берген болатын.

Жаһандық шара маусымның 10-мен қыркүйектің 10-ы аралығында самалды Сарыарқа төсінде «Болашақтың энергиясы» деген тақырыппен өтеді. Көрмеге келетін қонақтардың саны 5 млн.-ға жуықтайды деп күтілуде. Олардың 15 пайызын шетелдік туристер құраса, қалған 85 пайызы қазақстандықтар болады деп жоспарлануда. Әлемнің 115 елі мен 18 халықаралық ұйымнан өкілдер қатыспақ. Аталған көрмеде энергия сақтау технологиясы, күн, жел, теңіз, мұхит және термальді су тәрізді баламалы энергия көздерін пайдаланудың дүниежүзілік жаңалықтарын көрсетуге екпін беріледі. Өз кезігінде бұл тәжірибе дамыған 30 елдің қатарына қосылуды межелеп отырған Қазақстанның озық технология арқылы экономикалық өсу мен инфрақұрылымдық дамуды қолға алу тетіктерін жетілдіре түседі.
Қазіргі таңда 7 млрд.тан астам тұрғыны бар төрткүл дүниеде ең өзекті тақырыптың бірі – жаһандық жылыну үрдісінің белең алып, энергетикалық тапшылық мәселесінің күн санап күрделене түсуі болып отыр. Сондықтан да ұрпақ болашағы жаңғырмалы қуат көздеріне тікелей байланысты. Ал ЭКСПО-2017 көрмесінде баламалы қуат көздерін өндіріске енгізудің озық үлгілерін терең меңгерген елдердің тәжірибесі паш етіледі.

«ҚОНАҚ КЕЛСЕ – ҚҰТ»

ЭКСПО-2017 көрме кешеніне әлемнің әр түкпірінен келген жұрттың Қазақстанның өзге де қалаларына ат басын бұруға қызығушылығы зор болатыны сөзсіз. Мамандар көрме кезінде оңтүстікке 150 мың саяхатшы ат шалдыруы мүмкін екенін алға тартуда. «Қонақ келсе құт» деген. Өз кезегінде бұл жергілікті бюджетке қосымша қаржы түсіретін болады. Ең бірінші кезекте саяхатшыларды 45 әулиелі жері бар киелі кент Түркістан қызықтыратыны сөзсіз. Меймандарды көне қаладағы ЮНЕСКО-ның мәдени мұралар тізіміне енгізілген Қожа Ахмет Ясауи кесенесіндегі құнды жәдігерлермен қатар, күмбезді құрылыстың жалпы тарихы мен архитектурасы бірден баурап алатыны аян. Сонымен қатар саяхатшыларды тасын түртсең тарих сөйлейтін көне Отырардағы Арыстанбаб кесенесі де ерекше әсерге бөлейтіні белгілі. Киелі Қазығұрт тауына сапарлау саяхатшыларға ұмытылмас естеліктер сыйлайтыны тағы анық. Қонақтар тамашалайтын жерлер мұнымен түгесіліп қалмайды. Келушілер үшін «Ақсу-Жабағылы» қорығы мен «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағындағы таңғажайып табиғаттың керемет көрінісін көрсетудің өзі облыс үшін үлкен мәртебе.
Бүгінде Оңтүстік Қазақстан облысы ЭКСПО-2017 көрмесіне келген саяхаттанушылардың аймақтағы сапарын сәтті етудің дайындығына кірісіп те кетті. Бұл бағыттағы жұмыс жан-жақты қолға алынуда. Мәселен, үш жүздің басы қосылған, қазақ жұрты үшін әрдайым орны бөлек Ордабасы ауданы саяхатшылар үшін туристік бағытқа Қажымұқан атындағы облыстық мұражайды, «Ордабасы» тарихи-өлкетану мұражайын, «Ордабасы» ұлттық тарихи мәдени қорығын енгізіп отыр. Келушілерге барлығы да айдан анық болуы үшін нысандардың төлқұжаты ережеге сай жазылып, тиісті орындарға ілінді. Саяхатшылар жүріп өтетін жолдар түгелімен есепке алынып, онда мүмкіндігі шектеулі азаматтардың ыңғайлылығы үшін пандустар орнатылды. Қазіргі таңда тамақтанатын орындарда санитарлық талаптардың нормаға сәйкес болуы қатаң бақылауға алынған. Бұдан бөлек, 200 қоғамдық автобусқа көрме логотипі жапсырылған. Бұл шарада Арыс қаласы да аянып қалған жоқ. Қаладағы көптеген көліктерге ілінген логотиптер халықаралық көрменің мәнісін аша түсуде.
Емдеу-сауықтыру туризмі ерекше қарқынмен дамып жатқан Сарыағаш ауданы да бұл шараның жоғары деңгейде өтуіне өзіндік үлес қосуда. Жергілікті жердегі автокөліктерге көрме логотиптері орналастырылған. 30-ға жуық ауыл округтерінде көпшілік назары көп түсетін жерлерге билбордтар ілінген. 39-туристік мекеме қызметкерлерінің шет тілінде емен-жарқын сөйлеуін жолға қоюда барлық мүмкіндіктер қарастырылып жатыр. Бұл ондағы емдеу – сауықтыру орталықтары мен қонақүйлерге барған меймандарға сапалы қызмет көрсетудің басты тетігі болатыны белгілі.

ШЫМКЕНТ ҚОНАҚТАРДЫ ШАТТАНДЫРАДЫ

Үшінші мегаполис болуға әбден лайық Шымкент қаласы ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесінің негізгі туристік бағыттарының бірі болып табылатыны белгілі. Шаһарға келген меймандарға тарихи танымдық туристік бағыты бойынша қала территориясындағы орталық мешіт, Ибрагим ата кесенесі, Қарашаш ана кесенесі мен облыстық тарихи-өлкетану мұражайы, облыстық саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы, «Қылует» этно-мұражайы көрсетілмек. Бұл орындар олардың рухани сусындалуына ерекше серпін бермек. Ал экологиялық бағыт негізінде келушілер Бәйдібек би ескерткіші, «Тәуелсіздік» саябағы, «Абай» саябағы, дендросаябақ, зообақ, «Ордабасы» алаңы, Наурыз алаңы мен әкімшілік іскерлік орталығын аралайтын болады. Қонақтарға мінсіз қызмет түрін көрсету үшін әзірден аудармашы-гидтер дайындықтарын пысықтап жатыр. Қалада көрменің өтетіні туралы баннерлер ілініп, қоғамдық көліктерге көрменің төлтаңбасын жапсыру жұмыстары жоғары деңгейде жүргізілген. Алыстан ат арылтып келген қонақтардың жайлы жайғасуына «Риксос Хадиша Шымкент», «Қайнар», «Гранд Шымкент», «Алтын қазына», «Канвас» қонақүйлері сапалы сервистік қызмет көрсетуде талап үдесінен табылатыны сөзсіз. Жасыл желекке оранған сәулетті қала – Шымкент қонақтарды ерекше шаттандыратынына сеніміміз зор.
ОҢТҮСТІКТЕН 150 МЫҢ САЯХАТШЫ ЕЛОРДАҒА БАРАДЫ

Оңтүстік Қазақстан облысы кәсіпкерлік, индустриялық-инновациялық даму және туризм басқармасының мәлімдеуі бойынша ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне облыстан 150 мың адам баратын болады. Олардың 3750-і мектеп жасындағы оқушылар болса, 139-ы мүмкіндігі шектеулі жандар мен зейнет жасындағы азаматтар болып табылады. Қазіргі таңда көрмеге баратындардың барыс-келісін реттеу жұмысы мен жатын орындары сайланып жатыр. Аталған басқарма өкілдері көрмеге баратын адамдардың саны белгілі болғанын, ендігі кезекте оларды тасымалдау тетіктері ойластырылып жатқанын алға тартты. Алдын ала тапсырыспен Астанадағы жоғары оқу орындарының жатақханаларынан орын алып жатқанын жеткізді. Оңтүстік Қазақстаннан көрмеге баратын 150 мың адамның 15 пайызы елордаға ұшақ арқылы жетеді. Ал 110 200 азамат пойызбен баратын болады. Билеттер алдын ала брондалып қойылған. Облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы бастығының орынбасары Мақсат Мырзабаев көрмеге баратындар үшін 15-сәуірден бастап пойыз бен ұшақтарға билеттер сатылып жатқанын мәлімдеді.

КӨРМЕ БИЛЕТТЕРІ САТЫЛЫМҒА ШЫҚТЫ

Халықаралық көрмеге билеттер сатылымға шықты. Шымкенттегі «Шымкент плаза» ойын-сауық және сауда үйінде билет сататын арнайы касса 12-наурызда жұмысын бастады. Билет құны 4000, 6000, 8000 теңге. Яғни, ЭКСПО-2017 көрмесіне сатылымға шыққан билеттің үш түрлі бағада болуының өзіндік мәні бар. Егер Сіз белгілі бір мерзімге тіркелген билет алсаңыз ол үшін – 4000 теңгелік, ал белгілі бір мерзімнің демалыс күніне тіркелген билетті алсаңыз ол үшін – 6000 теңгелік, мерзімі нақты көрсетілмеген билетті алсаңыз ол үшін – 8000 теңгелік билет алуыңыз қажет. Ал егер кез келген уақытта, аптаның кез келген күнінде көрмені тамашалауға қол жеткізгіңіз келсе онда кәдесыйлық сипаттағы 20 мың теңгелік билет сатып алуыңызға әбден болады. Көрсетілген шарттарға қарай өзіңіз қалаған билетті сатып аласыз. Сонымен қатар «Жаңа талап» туристік ұйымы мен Шымкенттегі «Қазпочта», «Жолаушылар тасымалы» АҚ кассаларында билеттердің онлайн-сатылымы жүріп жатқанын біле жүргейсіз. Үйде отырып- ақ билетке тапсырыс беруіңізге болады. Бұл туралы толық мәліметті tickets.expo2017astana.com сайтына кіру арқылы біле аласыз.

«ЖАҚСЫНЫ КӨРМЕК ҮШІН»

Жалпы жұртшылыққа жүзден астам мемлекеттің мәдениетін таныстыратын бұл көрмені тамашалау қолжетімді болуы керек. Осы мақсатта Ұлы Отан соғысы ардагеріне және олардың қасында жүрген күтушілеріне билеттер тегін үлестірілмек. ҰОС ардагерлеріне теңестірілген зейнеткерлердің де көрмені тегін тамашалауына болады. Мүгедек жандар, мүмкіндігі шектеулі азаматтар, жетім балалар мен 6 жасқа дейінгі балалардың көрмеге баруы үшін ақша алынбайды. Бірақ 6 жасқа дейінгі баласын көрмеге апара жатқан ата-аналарға билет алу міндеттеледі. Ал кәмелеттік жасқа толмаған төрт баласы бар аналар билетті 50 пайыздық жеңілдікпен сатып алуына болады. Ол үшін билет кассаларында жеке куәлігіңізбен жеңілдік қарастыруды растайтын құжаттарды (яғни, баланың туу туралы куәлігін) көрсетуіңіз керек. Зейнеткерлерге, көп балалы аналарға, студенттер мен оқушыларға да арнайы жеңілдіктер қарастырылған. Бастысы билет кассаларында жеңілдік жасауға негіз болатын фактілерді растайтын құжаттарды (жеке куәлік, студенттік билет және т.б) көрсетсеңіз болды.

А.САТЫБАЛДЫ.

«Уақыт» республикалық қоғамдық-саяси газетінің 29.03.2017 жылғы № 08 санында «Сарыағаштағы кәсіподақ қырылысының ақырығы Парламентке де жетті» деген тақырыппен мақала (авторы М. Артықова) жарияланған болатын. Мәжіліс төрағасының назарына жазған М. Артықованың «жанайқайы» ой сүзгісінен өткізілмеген, атүсті жазылған жәйт. Көрсетілген деректердің барлығы да шындықтың ауылынан мүлдем алыс. Оның бұл ісі жаптым жаланың нақ көрінісі.
Даудың басы бұл емес еді. М. Артықованың менің атыма бұлайша кір келтіруі бірінші рет емес. Ол осыдан 7 жыл бұрын мен туралы тиісті органдарға жөн-жосықсыз арызданған болатын. Оның маған таққан кінәсі негізсіз екені сол кезде қадағалаушы орган тарапынан дәлелденген. Аудан прокурорының 2010 жылдың мамырында маған «М.Артықованың алаяқтығы өз дәлелін тапты» деп жауап жолдаған-тын. Бұл туралы құжаттарды сары майдай сақтап отырғаным бекер болмапты. Енді ол әйелдің газет арқылы жала жауып жатқанына жол болсын.
Мен 24 жылға жуық уақыт бойы білім, әлеуметтік салаларда басшылық қызметтерді атқарғанмын. Еңбек жолымда қандай да бір қателіктерге бой алдырып, бет қызаратын тірлікке бармаппын. Басшылардан бірде-бер рет жазбаша немесе ауызша түрде ескерту алған маман емеспін. Сөгіс туралы жақ ашпай ақ қоялық. М. Артықова мені адам баласына жақсылық істемеген дейді. Егер бойымда ол қасиет болмағанда бұл азаматшаның сотталуы мүмкін екенін ол шіркіннің қаперіне де алмағаны қандай өкінішті.
Құрметті демалысыма әрең кетті деп көлгірсиді. Аудандық білім бөліміне үш рет басшы болып, сол жерден зейнеткерлікке шықтым, Бөлімді мен басқарған жылдары ауданның білім саласы барлық көрсеткіштер бойынша жүлделі орындардан түскен жоқ. Республикадағы 100-үздік мектеп атты құрмет тақтасында Сарыағаштағы 10-нан астам мектеп болды. Оқушылардың мемлекеттік грантпен оқуға түсу көрсеткіші мен тест жүйесімен білімді бағалау нәтижесі бойынша да 1 орында болды. Сарыағаштағы білім саласы бойынша жеткен жетістіктері сол кезде басылым беттерінде көзайым жаңалық болып жазылып жатты. Осының барлығын жоққа балап, газет бетін өтірікпен былғау М. Артықоваға не үшін қажет еді?!
Ал енді сіз анықтаған М.Махановты менің білім бөлімінде істейтін шәкірттерім ұстатса мен оны білмедім. Тәртіп бар, әдеп бар, оны қадағалайтын құқық қорғау органдары бар. Оны заң анықтайды, сіз емес!
Мен Б. Қырғызәлиевпен таласып жатқан жоқпын. Тек ол кәсіподақтан шығып жүрген 12 мектептің 30 адамын кәсіподақтар мүшелерінің арнаулы хаттарына сай ұйымдастырдым. Өтініш көшірмесін қоса беріп отырмын. Бүгінде олардың қатары өсуде. Барлығын заң аясында жасаудамын.
Менде «200 га жері бар» деп бөсіпті. Мұндай жер менде болмаған. Кәсіподақ құру ол заңмен қорғалады. Оның 50 % жарнасы мектеп еншісінде, 30 % -ы ұжым материалдық көмекке аса мұқтаж болса беріледі. 15 %-ы облыстық, республикалық кәсіподақ ұйымы үшін жиналады. Ал аудандық кәсіподақ 5 % жарнамен жұмыс істеуде. Мен жалақы алмаймын. 50 жыл еңбекақыға жұмыс жасағанмын. Бірнеше жыл елге қызметті жалақысыз істесем оның несі айып?! Қоғамға қалтқысыз қызмет ету, қолдан келер ісімді көрсету азаматтық міндетім. Атқарып жүрген жұмысымда ешқандай құпия жоқ. Кез келген азаматқа барлық есеп-қисапты көрсетуге дайынмын. Кәсіподақтағы жарна біреудің жеке меншігі емес. Ол оған мүше әрбір қызметкер жалақысының 1 %-ы нан жиналған қаржы. Сіз Б. Қырғызәлиевтің есепші Сәлима деген әйелдің ақша, жолдама таратқанын жаңалық ашқандай жазыпсыз. Неге уағында осы жарналардың жұмсалмай жатқанын сынамадыңыз? Таратудың себебін талдағансыз-ау шамасы. Қай мектеп сізге мектептегі моральдік ахуалын нашар екенін айтты? Әлде сіз сараптама жасадыңыз ба? Қоғамдық ұйымға кіру, немесе одан шығу әр кәсіби маманның өз еркі. Жеке өз қолымен жазған арыздарына сай, өздері шешеді емес пе?
Ел алдында менің арым да, әрекетім де таза. Қалтқысыз көрсеткен қызметімді бағалап, қазір халық мені құрмет тұтады. 2014 жылы «Құрмет» орденін алуым мен депутат болып сайлануым соған дәлел. Яғни, ел-жұрт маған сенім артады. Сол сенімге селкеу түсірмес үшін бұл мәселе бойынша орын алған жәйтті мыңдаған аудиторияның алдында шығып, ашып айтып, өз шындығымды дәлелдей алатынымды жеткізгім келеді.
Сөз соңында М. Артықоваға біздің кеңсеміздің балалар үйінде емес екенін, портал арқылы жеңіп алып, арнайы түзілген келісім шартпен алған аудан есебіндегі ғимаратта екенін айта кетейін. Мекен-жайы: Сарыағаш ауданы, Абай ауылы, Д.Қонаев көшесі № 4 үй. Келіңіз. Күтеміз.

Сапарәлі СЕЛТАНОВ,
Сарыағаш ауданы
бойынша білім, мәдениет және спорт қызметкерлерінің жергілікті кәсіптік одағы қоғамдық бірлестігінің төрағасы.

Оңтүстік Қазақстан облысы Денсаулық сақтау басқармасының бұрынғы басшысы Жұмағали Исмаилов үй қамауына алынды. Кезінде облыстың бас дәрігері қызметін атқарған оған ҚР ҚК-нің 253-бабының 6-тарауы «Коммерциялық пара беру» және 262-бабының 3-тарауы «Қылмыстық топ (қылмыстық ұйым) құру және оны басқару, сол сияқты оған қатысу» бойынша айыптар тағылып отыр. Істің ақ-қарасын анықтау мақсатында қазіргі таңда құзырлы органдар тексеру жұмыстарын жүргізіп жатыр. Егер көрсетілген баптар бойынша Ж.Исмаиловқа тағылған айып анық дәлелін тапса оның жағдайы мәз бола қоймасы анық. Себебі аталған баптар бойынша қылмысқа бой алдырғандарға бірнеше жылға бас бостандығынан айыру жазасы белгіленген.

 

Жұмағали Исмаилов Оңтүстік Қазақстан облысы Денсаулық сақтау басқармасына 2009-2015 жылдары аралығында басшылық еткен болатын. Сол жылдары оған аймақтағы ауруханалардың бас дәрігерлері оның мемлекеттік сатып алу конкурстары кезінде белгілі бір фирмалардың мүддесін қорғайтынын, қол астындағы қызметкерлеріне де дөрекі екенін айтып, оны қызмет орнын босатуын талап еткен болатын. Жұмыстан кетпесе де сол кездегі облыс басшысынан қатаң сөгіс естіген еді. Бұқаралық ақпарат құралдарында оған қарата жазылған сындар да бір басына жетіп артылатын. Оған негіз де жоқ емес-тін. Себебі сол жылдары күнгейде ана өлімі кеудеге күрсін кернетер көрсеткіш те болды. Бірақ бұл кемшіліктердің барлығы оны орынтағынан кетіре қоймады. Қысқасы Ж.Исмаилов «отқа салса жанбайтын, суға салса батпайтынның» керін киді. Сөйтіп орынтағында 6 жыл тапжылмай отырды.
Исмаилов ОҚО денсаулық сақтау басқармасынан қызметтен кеткен соң, ол сол кездегі вице-премьер Б.Сапарбаевтың кеңесшісі, «Денсаулық сақтауды дамыту орталығының» бас директоры сынды лауазымды міндеттерді атқарады. 2016 жылдың наурыз айынан бастап ол кісі Алматыдағы «Ұлттық физиопульмонология ғылыми орталығының» басшысы болып жұмыс істеген болатын.
Талай жауапты қызметтердің құлағынан ұстаған Ж.Исмаиловтың ендігі тағдыры қалай өрілетіні әзірге белгісіз.

«Уақыт».

Біз газетіміздің 22.03.2017 жылғы санында № 11 сайлау округі бойынша Оңтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының депутаттығына үміткер Көпбаев Бақытжанның сайлауалды бағдарламалық парақшасындағы заңға қайшы әрекеті жөнінде сын мақала жариялаған болатынбыз. Осыған байланыс-ты Оңтүстік Қазақстан облыстық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Ә.Өмірәлиевтен бізге арнайы жауап хат келді. Онда Б.Көпбаевқа қатысты әкімшілік жазаға тартылуына қатысты мәселелер жөнінде толық мағлұмат берілген екен. Соны көптің назарына ұсынып отырмыз.

 

Шымкент қалалық мәслихатының қалаулыларының қатары тағы да екі депутатқа көбейді. Белгілі кәсіпкер, меценат, үлгілі ана Төреайым Сұлтанова мен «Су ресурстары – маркетинг» ЖШС-нің бас директоры Мұрат Орманов Шымкент қалалық мәслихатының депутаттары болып сайланды. Қос бірдей қатарға жаңа қосылған халық қалаулыларына алдағы істеріне сәттілік пен табыс тілеп, арнайы құттықтауымызды жолдап отырмыз. Олардың ел сенімін ақтап, көптің көңілінен шығатындығына үлкен сенім білдіреміз.

«Уақыт».