ҚАНТ ДИАБЕТІНЕ ШАЛДЫҚҚАН БАЛАЛАРДЫҢ САНЫ АРТЫП БАРАДЫ

Елімізде соңғы жылдары өскелең ұрпақтың денсаулығына төнген қатердің бірі — балалар мен жасөспірімдер арасындағы қант диабетінің белең алуы болып отыр. Денсаулық сақтау министрлігінің соңғы талдауларына көз жүгіртсек, бұл дерттің құрығы жылдан-жылға ұзарып, ұлт болашағының тамырына балта шабар қауіпті үрдіске айналғанын байқаймыз. Мәселен, өткен бес жылдың ішінде елімізде қант диабетіне шалдыққандардың жалпы саны 21,4 пайызға бір-ақ өсіп, әрбір 100 мың тұрғынға шаққандағы ауру белгілері 273,1 жағдайдан 331,6-ға дейін шарықтап кеткен.

Бұл кеселдің шеңгеліне ең алдымен ес біліп, етек жия қоймаған балдырғандарымыз бен бұғанасы қатпаған жасөспірімдеріміз көбірек ілініп жатыр. Талдар болсақ, 14 жасқа дейінгі балалар арасында дерттің алғашқы белгілері анықталғандардың үлесі айтарлықтай жоғарылаған. Бұрын әр 100 мың балаға 15 жағдайдан келсе, өткен жылдың қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 22,9-ға бір-ақ көтерілген. Ал 15 пен 17 жас аралығындағы жасөспірімдер арасында да ахуал мәз емес. Бұл санатта аурудың алғашқы көрсеткіші 100 мың тұрғынға шаққанда 37,1 жағдайды құраған. Қуанарлығы, бұл сан алдыңғы жылғы межеден сәл де болса төмендегенімен, осыдан бес жыл бұрынғы деңгейден әлдеқайда жоғары болып тұр. Демек індеттің беті толық қайтты деуге еш негіз жоқ, керісінше, оның тамыр жаю ауқымы әлі де кеңейе түсуде.
Сала мамандары мен министрлік өкілдері бұл қауіпті үрдістің басты себептерін заманауи тұрмыс салтымен тікелей байланыстырады. Бүгінгі баланың таңдауы — табиғи құнарлы ас емес, тез дайындалатын зиянды тағамдар мен қантқа толы сусындар болып тұрғаны жасырын емес. Оған қоса, компьютер мен ұялы телефонға телмірген, дала қызығы мен қимыл-қозғалыстан мақұрым қалған ұрпақтың бойында артық салмақ пен семіздік белең алуда. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының пайымдауынша, дәл осы артық салмақ пен семіздік — қант диабетінің 2-типіне ғана емес, жоғары қан қысымы, жүрек-қан тамырлары аурулары, май алмасуының бұзылуы мен тіпті қатерлі ісіктің кейбір түрлеріне де ашық жол нұсқайтын басты кесел. Қазақ «ауру — астан» деп текке айтпаған, дұрыс тамақтанбау мен аз қозғалудың, сондай-ақ тұқым қуалайтын факторлардың қосындысы бүгінде бүтін бір буынның денсаулығына салмақ түсіріп отыр. Ұлттың ертеңі сау болсын десек, бұл мәселеге мемлекеттік деңгейде де, әр шаңырақ деңгейінде де жете мән беріп, салауатты өмір салтын басты бағытқа айналдыру — бүгінгі күннің ең өзекті міндеті.