ҚАУІПСІЗДІК – БІЛІМ ОРДАСЫНДАҒЫ БАСТЫ ҚАҒИДА
Қазіргі қоғамда қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру – жалпы білім беру мекемелерінің ғана емес, бүкіл қоғамның стратегиялық міндеттерінің бірі. Әсіресе, балалар мен жасөспірімдер арасында төтенше жағдайлар кезінде дұрыс әрекет жасау дағдыларын қалыптастыру – олардың өмірін қорғаудың ең тиімді тәсілі екені даусыз. Осы бағытта Шымкент қаласы білім басқармасының «Сайрам көмекші мектеп-интернат-колледжі» арнайы кешенінде өткізілген оқу-жаттығу сабақтары білім алушылардың қауіпсіздік дағдыларын дамытуда маңызды рөл атқарды.
Оқу-жаттығу сабақтарына мекеме қызметкерлері, мектеп оқушылары және колледж студенттері қатысып, төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша жан-жақты түсіндірме жұмыстары жүргізілді. Мұндай жаттығулар әсіресе арнайы кешендерде білім алатын балалар үшін өте маңызды, себебі олар үшін қауіпсіз орта қалыптастыру мен төтенше жағдайларға дайындықты күшейту – ерекше назарды талап ететін мәселе. Сабақтың негізгі мақсаты – қызметкерлер мен білім алушылар арасында қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және төтенше жағдайлар кезінде дұрыс әрекет ету алгоритмін үйрету. Бұл бағытта жүргізілген жұмыс тек теориялық ақпарат берумен шектелмей, практикалық дағдыларды шыңдауға бағытталды. Қауіпсіздік мәдениеті – адамның төтенше жағдайлар туралы білімінің болуы ғана емес, қауіп-қатерді алдын ала сезу, дұрыс шешім қабылдау, жедел әрекет ету, өзін және айналасындағы адамдарды қорғай алу қабілеттері. Мұндай мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол жүйелі үйрету мен тәжірибені қажет етеді. Мектеп-интернат-колледждің ұйымдастырған оқу-жаттығу сабақтары осы талаптарға толық сай келеді.
Сабақ барысында мамандар білім алушыларға төтенше жағдайлардың түрлері жөнінде кеңінен ақпарат берді. Табиғи апаттар (жер сілкінісі, су тасқыны, дауыл), техногендік жағдайлар (өрт, газдың таралуы, электр ақаулары), сондай-ақ күнделікті тұрмыста кездесетін қауіптер (жарақат алу, улану) туралы нақты мысалдар келтірілді. Әрбір жағдайда жасалуы тиіс алғашқы әрекеттер, эвакуация ережелері, қауіпсіз жерге шығу алгоритмдері түсіндірілді. Оқушылар мен колледж студенттері тарапынан қойылған сұрақтар оқу-жаттығудың олардың қызығушылығын арттырып, төтенше жағдай тақырыбының өзектілігін терең түсінгенін көрсетті. Қатысушылардың белсенділігі қауіпсіздік білімінің маңызын олардың қабылдағанын білдірді. Мұндай сұрақ-жауап форматы білім алушылардың тақырыпты жақсы меңгеруіне ықпал етеді. Төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша өткізілген оқу-жаттығулардың тағы бір тиімді тұсы – қауіпсіздікке байланысты білімді тәжірибемен ұштастыру. Теориялық ақпарат тек түсінік береді, ал практикалық жаттығулар өмірлік дағдыны қалыптастырады. Оқу-жаттығу кезінде эвакуация жолдары, қауіп-қатер туындағанда өзін ұстау ережелері, тыныс алу жолдарын қорғау тәсілдері, топпен қозғалу тактикасы секілді маңызды қадамдар арнайы орындалды.
Жалпы мұндай оқу-жаттығулар мекеменің қауіпсіздік жүйесін тексерудің де тиімді тәсілі болып отыр. Осындай іс-шаралар арқылы қызметкерлердің төтенше жағдайға дайындық деңгейі, оқушылардың нұсқаулықты қаншалықты меңгергені, эвакуация жолдарының тиімділігі, қауіпсіздік ережелерін түсіндіру әдістерінің нәтижесі жіті бағаланады. Білім беру мекемесінде қауіпсіздік бойынша жүргізілетін жүйелі жұмыс – балалардың өмірін сақтаудың, олардың психологиялық тұрақтылығын дамытудың және қауіпке дайындық мәдениетін қалыптастырудың негізгі құралы. Әсіресе, арнайы білім беру мекемелерінде оқитын балалар үшін ақпараттың жеткізілу тәсілі, жаттығулардың дәлдігі және педагогтардың жауапкершілігі аса жоғары болуға тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, «Сайрам көмекші мектеп-интернат-колледжі» арнайы кешені қауіпсіздік бойынша жоғары деңгейде жұмыс жүргізіп отырған мекемелер қатарында екенін көрсетеді. Қорытсақ, өткізілген оқу-жаттығу сабақтары балалардың өмірлік маңызы бар дағдыларды меңгеруіне, қауіпсіздік нормаларын саналы түрде қабылдауына және төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуге үйренуіне зор ықпал етті. Мұндай іс-шаралар тек алдын алу шарасы ғана емес, сонымен қатар әрбір білім алушының жауапкершілігін арттыруға бағытталған тәрбиелік мәні жоғары процесс. Қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру – үздіксіз жүргізілетін, мемлекет үшін де, қоғам үшін де стратегиялық маңызды жұмыс. Осы бағыттағы еңбектің жалғаса беруі болашақ ұрпақтың амандығы мен қауіпсіз өмірін қамтамасыз ететіні сөзсіз.
