ӘР БЕСІНШІ БАЛАДА АРТЫҚ САЛМАҚ БАР

Қазақстанда балалар арасындағы артық салмақ пен семіздік мәселесі ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің ең өзекті проблемаларының біріне айналып отыр. Жақында Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығының басқарма төрағасы Эрик Байжүнісов бұл бағыттағы ахуалдың күрделілігін нақты деректермен негіздеп берді.

Ресми мәліметтерге сүйенсек, бүгінде еліміздегі 6-9 жас аралығындағы әрбір бесінші балада артық салмақ бар, ал осы жас тобындағы балалардың 6,6 пайызы клиникалық семіздікке шалдыққан. Бұл көрсеткіштер болашақ ұрпақтың денсаулығына төнген үлкен қатердің белгісі ретінде қарастырылуда. Мамандар халықаралық сарапшылармен бірлесе отырып жүргізген зерттеулерінде бұл құбылыстың терең әлеуметтік және психологиялық себептері бар екенін анықтады. Сауалнама нәтижелері қоғамдағы қалыптасқан түсініктің де алаңдатарлық екенін көрсетті. Респонденттердің 77,6 пайызы баланың толық болуын қалыпты жағдай немесе денсаулықтың белгісі ретінде қабылдайды. Мұндай бұрыс пайымдау аурудың алдын алу шараларының тиімділігін айтарлықтай төмендетіп, ата-аналардың бала диетасына салғырт қарауына себеп болып отыр. Бұл жағдайды түбегейлі өзгерту үшін Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы Үкімет пен Денсаулық сақтау министрлігіне кешенді ұсыныстар пакетін әзірледі.
Эрик Байжүнісовтың мәлімдеуінше, басты шаралардың бірі — құрамында қанты бар сусындарға арнайы акциз енгізу. Бұл бастама жүзеге асса, мұндай өнімдердің бағасы орта есеппен 100 теңгеге қымбаттайды деп күтілуде. Экономикалық есептеулер бойынша, бұл акцизден үш жыл ішінде бюджетке шамамен 420 млрд теңге қосымша қаражат түсуі мүмкін. Сонымен қатар, сарапшылар ақпараттық кеңістіктегі жарнаманың әсерін де талдап шыққан. Зерттеу нәтижесі көрсеткендей, бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнаманың 22 пайызы қантты сусындарға, ал 17 пайызы фастфуд өнімдеріне бағытталған. Бұл агрессивті маркетинг балалардың тағамдық талғамының дұрыс қалыптаспауына тікелей әсер етуде. Осыған байланысты, акцизден түскен орасан зор қаражатты тек бюджетті толтыруға емес, нақты мақсаттарға — семіздікпен және темекі шегумен күреске, сондай-ақ халыққа пайдалы өнімдер ұсынатын отандық өндірістерді қолдауға жұмсау ұсынылып отыр. Мұндай жүйелі қадамдар ғана ұлт саулығын сақтауға және балалар арасындағы созылмалы аурулардың деңгейін төмендетуге мүмкіндік береді.