ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ САНАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА АРНАЛҒАН ІС-ШАРА ӨТТІ

Елімізде өскелең ұрпақтың бойында құқықтық сауаттылық пен азаматтық жауапкершілік қалыптастыру мақсатында түрлі бағыттағы шаралар жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Солардың бірі – мектеп оқушылары арасында өткізілетін тәрбиелік мәні зор іс-шаралар. Соңғы жылдары «Заң және тәртіп» қағидаты аясында ұйымдастырылған түсіндіру жұмыстары, дәрістер, пікірталастар мен шығармашылық тапсырмалар жастардың құқықтық мәдениетін арттыруға айтарлықтай үлес қосып отыр. Бұл жұмыстардың басты мақсаты – жас буынды қоғам алдындағы жауапкершілікті терең сезіне алатын, кез келген жағдайда тәртіп пен заңды басшылыққа алатын тұлға етіп тәрбиелеу.

Осы орайда, Шымкент қаласындағы №65 мектепте өткен мазмұндама жазу шарасын осы бағыттағы игі бастамалардың бірі ретінде атауға болады. Мұнда 8-11 сынып аралығындағы 1200-ден астам оқушы құқық, тәртіп және жеке адамның қоғамдағы рөлі жайлы өз ойларын қағаз бетіне түсірді. Бұл тек шығармашылық тапсырма ғана емес, сонымен бірге мектеп оқушыларының құқықтық білім деңгейін анықтауға бағытталған маңызды жұмыс болды. Оқушылар өз түсініктерін нақты өмірмен байланыстырып, заң мен тәртіптің қоғам өміріндегі орнын айқындауға тырысты. Мұндай мазмұндама жұмыстары балалардың ойлау қабілетін, жазу мәдениетін, жауапкершілігін арттырумен қатар, олардың құқықтық сауатын қалыптастыруға септігін тигізді. Мектеп директоры Алмас Қайыповтың айтуынша, шараның негізгі өзегі – полиция қызметі мен балалар қауіпсіздігі тақырыбын тереңірек түсіндіру. Оның пікірінше, қауіпсіз ортаны құру әр адамның жеке жауапкершілігін сезінуінен басталады. Тәртіпке баулу, өзгені құрметтеу, қоғам алдындағы міндетті түсіну – баланың бойына ерте жастан сіңірілуі тиіс құндылықтар. Осы мақсатта мазмұндама жұмыстарында ұлы тұлғалардың нақыл сөздері, шығыс ойшылдарының қанатты тұжырымдары кеңінен пайдаланылған. Оқушылар арасында ерекше әсер қалдырған сөздердің бірі – «Әлемді өзгерткің келсе – өзіңді өзгерт» деген даналық ой. Бұл сөз жас буынға өз мінез-құлқын, әрекеттерін, көзқарасын дұрыс қалыптастырудың маңызын түсіндіруге көмектеседі.
Шараға қатысқан оқушылардың белсенділігі олардың қоғамдағы өз рөліне бейжай қарамайтынын көрсетті. Мәселен, 9-сынып оқушысы Көркем Дәуіт мазмұндамасында «заң» және «тәртіп» ұғымдарының мәнін өзінше ашып, құқық пен міндеттің бір-бірімен тығыз байланыста екенін атап өтті. Оның айтуынша, қауіпсіз орта – бұл адамдар бір-бірін сыйлайтын, ережені құрметтейтін, өзгеге зиян келтірмеуге тырысатын орта. Көркем «тәртіп бар жерде тыныштық пен әділдік орнайды» деген ойды алға тартып, әр баланың ең әуелі өзінен бастап қоғамға пайда тигізуге ұмтылуы қажет екенін ерекше атап өткен. Бұл пікір қазіргі жас буынның азаматтық көзқарасының қалыптасып келе жатқанын айқын көрсетеді. Осындай іс-шаралар тек бір мектеппен шектелген жоқ. Дәл осындай мазмұндама жазу жұмысы қаладағы №46 мектепте де ұйымдастырылды. Ондағы оқушылар да өз ойларын еркін жеткізіп, құқықтық мәдениетке қатысты түсініктерін кеңейтті. Екі мектептегі белсенділік бұл бағыттағы бастамалардың нәтижелі түрде іске асып жатқанын дәлелдейді. Сонымен қатар балалардың құқықтық сауаттылығын арттыру жолында мұғалімдер, ата-аналар және құқық қорғау органдарының тығыз байланыста жұмыс жүргізуі маңызды екенін аңғартты.
Жалпы алғанда, құқықтық мәдениеті жоғары қоғам құру – ұзақмерзімді мақсат. Бұл жолда әрбір мектеп, әрбір ұстаз, әрбір оқушының өзіндік орны бар. Балаларға заңды құрметтеу, міндетті түсіну, қоғамға пайда келтіруге ұмтылу сияқты қасиеттерді ерте жастан үйрету – болашақта құқықбұзушылықтың алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі. Осындай тәрбиелік шаралар жас буынды жауапты, саналы азамат етіп тәрбиелеуге үлкен ықпал етеді. Елімізде жас ұрпақтың құқықтық мәдениетін қалыптастыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстардың жүйелі жүргізілуі болашаққа сеніммен қарауға мүмкіндік береді. Мектептерде өткізілетін мазмұндама, пікірсайыс, кездесу сияқты іс-шаралар оқушылардың бойында заңға құрмет пен тәртіпке бағыну дағдысын нығайтады. Бұл – қоғам тыныштығының, әділдіктің және қауіпсіздіктің негізі. Сондықтан мұндай бастамаларды қолдап, оны кеңінен дамыту – баршамыздың ортақ парызымыз.