ОҚУШЫЛАРҒА АРНАЛҒАН ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ТРЕНИНГ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛДЫ

Қазіргі қоғамда білім беру ұйымдары оқушылардың тек академиялық білімін ғана емес, сондай-ақ олардың тұлғалық және психологиялық дамуын да басты назарда ұстауы керек. Әсіресе, діни экстремизм мен радикалды идеологиялардың таралуы кезінде жастарды осы мәселелерден сақтандыру, олардың бойында қауіпсіз әрі адамгершілік көзқарастарды қалыптастыру аса маңызды. Осындай мақсаттарды жүзеге асыру үшін, Шымкент қаласындағы А.Назарбеков атындағы №87 жалпы орта білім беретін мектебінің педагог-психологтары өткізген психологиялық тренинг өзекті әрі қажетті шара болды деуге негіз бар.

Аталған психологиялық тренинг «Білім беру ұйымдарында діни экстремизмнің алдын алу» тақырыбы бойынша ұйымдастырылды, оның басты мақсаты – агрессияны төмендету, оқушылардың мінез-құлқын бақылау қабілетін дамыту, сонымен қатар оларды нәсілдік алалауды болдырмау мәселелерінде сауатты көзқарастарға бағыттау. Қазіргі таңда қоғамда діни экстремизмнің таралуы, әсіресе жасөспірімдер арасында, қауіпті үрдіске айналуда. Сондықтан білім беру ұйымдарының міндеті тек оқу мен тәрбие процесін ұйымдастыру ғана емес, сонымен қатар жастарға дұрыс әлеуметтік және психологиялық бағдар беру болып отыр. Бұл тренинг оқушылардың мінез-құлқын бақылауға, агрессияны басқаруға, өздерін жағымсыз әсерлерден қорғауға және жеке өмірінде жағымсыз жағдайларға қарсы тұруға қабілетті болуға көмектеседі. Оның негізгі мақсаты – жастарға өзін-өзі басқарудың дұрыс дағдыларын үйрету, оларды тұлғалық тұрғыдан дамыту және саналы азамат ретінде қалыптастыру. Тренинг барысында оқушыларға агрессияны басқару және тұлғалық өзін-өзі ұстау туралы түрлі психологиялық әдістемелер ұсынылды. Агрессия мен нәсілдік алалаудың алдын алу мәселелері бойынша психологтар мен мамандар әртүрлі жаттығулар, топтық талқылаулар мен практикалық тапсырмалар арқылы оқушыларды болашақта өз мінез-құлқына жауапкершілікпен қарауға бағыттады.
Тренингтің негізгі бөлігі – бұл оқушылардың агрессия деңгейін төмендету мақсатындағы арнайы жаттығуларды орындау болды. Оқушылар әртүрлі психологиялық тапсырмалар орындап, өздерінің эмоцияларын бақылау және жағымсыз әрекеттерден аулақ болу жолдарын үйренді. Мұндай жаттығулар оқушылардың өздеріне деген сенімділіктерін арттырып, оларды агрессияны басқаруға, эмоцияларын реттеуге және қорқыныш немесе кек алудың алдын алуға көмектесті. Сонымен қатар тренинг барысында өз-өзіне қорған бола білу және жағымсыз жағдайларда «жоқ» деп айта білу сияқты дағдыларды қалыптастыруға ерекше назар аударылды. Өзіне қарсы бағытталған қорқыту мен қысымға төтеп беру, өз пікірін ашық білдіру және басқа адамдардың пікіріне құрмет көрсету сияқты дағдыларды дамыту да осы тренингтің маңызды аспектілері болды. Тренингтің соңында оқушылардың көңіл-күйі көтеріңкі болып, олар алған әсерлерімен бөлісіп, тренингтің тиімділігі туралы кері байланыс жүргізілді.
Оқушылар өздерінің эмоцияларымен қалай жұмыс істейтінін, қиын жағдайлардан шығудың жолдарын және тұлғааралық қатынастардағы қақтығыстарды шешудің тиімді әдістерін үйренгендерін атап өтті. Кері байланыс барысында оқушылар «агрессияның» тек теріс әрекет екенін түсініп, агрессиялық мінез-құлықтың алдын алудың маңызды екенін жеткізді. Осы тренингтің арқасында оқушылардың тек мінез-құлқына ғана емес, олардың психологиялық тұрғыдан да дамуына елеулі әсер еткенін айтуға болады. Мұндай тренингтер жастардың қоғамға бейімделуін жеңілдетіп, оларды психологиялық және әлеуметтік қысымнан қорғауға бағытталған аса маңызды құралдар саналады. Агрессия мен нәсілдік алалаудың алдын алу қазіргі қоғамда ерекше маңызды мәселе болып отыр. Жастардың психологиялық денсаулығы мен олардың тұлғалық дамуының дұрыс бағытта қалыптасуы, сонымен қатар қоғамдағы әлеуметтік шиеленістердің алдын алу үшін осындай тренингтер мен психологиялық жаттығулар өте қажет. Агрессия мен нәсілдік алалаудың алдын алу стратегиялары, әсіресе қазіргі жастар арасында түрлі әлеуметтік және психологиялық проблемалардың жиі кездесетінін ескерсек, өмірлік қажеттіліктерді үйретудің маңызды бір бөлігі болмақ.
Бұл шара білім беру ұйымдарында психологиялық қолдау жүйесінің тиімділігін арттыруға бағытталған. Мұғалімдер мен психологтар оқушылардың рухани денсаулығын, олардың мінез-құлқындағы жағымсыз өзгерістерді дер кезінде байқап, алдын алу жұмыстарын жүргізе алады. Бұл үрдіс жалпы қоғамдағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге ықпал етеді. Психологиялық қолдау, әсіресе жасөспірімдер арасында, әрдайым маңызды рөл атқарады. Агрессия, нәсілдік және діни алалаудың алдын алу шаралары — білім беру жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі. Бұл бағытта білім беру ұйымдарының ата-аналармен, қоғаммен және мемлекеттік органдармен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеуі қажет. «Агрессия мен нәсілдік алалаудың алдын алу стратегиялары» тақырыбы бойынша өткен психологиялық тренинг, мектеп оқушыларына өзін-өзі басқару, жеке мінез-құлқын бақылау және қоғамдағы жағымсыз құбылыстарға қарсы тұру дағдыларын дамытуда аса маңызды қадам болып отыр. Осындай тренингтер мен психологиялық қолдау шаралары жасөспірімдердің психологиялық саулығын нығайтуға, олардың тұлғалық дамуына және радикалды идеологиялардың алдын алуға септігін тигізеді. Жалпы бұл тренинг оқушыларға тұлғалық жағынан жетілуге мүмкіндік беріп, оларды саналы әрі қауіпсіз азаматтар ретінде тәрбиелеуде маңызды рөл атқарады. Агрессия мен алалауға қарсы күрес тек жеке тұлғалардың ғана емес, бүкіл қоғамның үйлесімді дамуына әсер етеді.