КОНДИТЕРЛІК ӨНІМ ЭКСПОРТЫНДА ӨСІМ БАР

Қазақстанда кондитерлік өнімдер өндірісінің өсуі тамақ өнеркәсібіндегі тұрақты оң үрдістердің қалыптасқанын көрсетеді. Ұлттық статистика комитетінің мәліметіне сәйкес, 2025 жылдың алғашқы он айында елде кондитерлік өнімдер, печенье, кептірілген нан мен тәтті нан өндірісінің көлемі 93,3 мың тоннаға жеткен. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6 пайызға жоғары. Мұндай өсім ішкі сұраныстың сақталуымен қатар, экспорттық әлеуеттің біртіндеп артып келе жатқанын аңғартады.

Өндіріс көлемінің ұлғаюына бірнеше фактор әсер етіп отыр. Біріншіден, халықтың тұтыну тізбегінде ұннан жасалған және ұзақ сақталатын өнімдерге сұраныс жоғары күйінде қалып отыр. Екіншіден, отандық кәсіпорындар технологиялық жаңғырту мен өнім түрлерін әртараптандыруға көбірек көңіл бөле бастады. Бұл олардың ішкі нарықта да, сыртқы нарықта да бәсекеге қабілеттілігін арттырды. Экспорттық көрсеткіштер де осы үрдісті растайды. 2025 жылдың қаңтар-қазан айларында Қазақстан шетелге 18,7 мың тонна кондитерлік өнім экспорттаған. Бұл 2024 жылғы 17,1 мың тоннамен салыстырғанда 9,3 пайызға артық. Экспорттың негізгі бағыты — көршілес және дәстүрлі серіктес елдер. Атап айтқанда, ұннан жасалған кондитерлік өнімдердің басым бөлігі Өзбекстан, Ресей, Беларусь және Қырғызстан нарықтарына жөнелтілген. Бұл елдерге географиялық жақындық, логистикалық шығындардың салыстырмалы түрде төмен болуы және тұтыну талғамының ұқсастығы қазақстандық өнімдердің сұранысын сақтап отыр.
Сонымен қатар импорт көлемінің қысқаруы отандық өндірістің ішкі нарықтағы орнын нығайта түскенін көрсетеді. Кондитерлік өнімдер импорты 4,6 пайызға төмендеп, 10 айдың ішінде 73,5 мың тоннаны құраған. Дегенмен импортталған өнімнің ішкі нарықтағы үлесі әлі де айтарлықтай жоғары, көлемі — 44,1 пайыз. Бұл Қазақстан нарығының шетелдік өндірушілер үшін әлі де тартымды екенін және отандық кәсіпорындардың бәсекелестік қысыммен бетпе-бет келіп отырғанын білдіреді. Негізгі жеткізушілер қатарында Ресей, Украина, Қырғызстан және Өзбекстан бар. Ішкі тұтыну көлеміне келсек, 2025 жылдың 10 айының қорытындысы бойынша Қазақстан нарығында 148,1 мың тонна кондитерлік өнім сатылған. Бұл көрсеткіш елде кондитерлік өнімдерге деген сұраныстың жоғары екенін аңғартады. Халық санының өсуі, урбанизация және дайын өнімдерді тұтыну үлесінің артуы бұл сегменттің алдағы жылдары да маңызды бола беретінін көрсетеді.
Алайда саланың алдында бірқатар сын-қатерлер де бар. Импорттың жоғары үлесі отандық өндірушілер үшін баға мен сапа тұрғысынан бәсекені күшейтеді. Сонымен бірге шикізат бағасының құбылуы, қант пен ұн сияқты негізгі компоненттердің қымбаттауы өндіріс шығындарына әсер етуі мүмкін. Осыған байланысты сарапшылар отандық кәсіпорындар үшін өнім сапасын арттыру, бренд қалыптастыру және экспорттық нарықтарды кеңейту басты басымдық болуы тиіс екенін атап өтеді. Жалпы алғанда, 2025 жылдың алғашқы он айындағы көрсеткіштер Қазақстанның кондитерлік өнеркәсібі біртіндеп дамып келе жатқанын, ал өндіріс пен экспорттың өсуі саланың экономикалық әлеуеті бар екенін дәлелдейді. Алдағы кезеңде мемлекеттік қолдау шаралары мен бизнес бастамалардың үйлесуі бұл сектордың тұрақты дамуына серпін беруі мүмкін.