КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІН ЕҢБЕКПЕН ҚАМТУҒА БАСЫМДЫҚ БЕРІЛЕДІ

Түркістан облысында техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін дамыту өңірдің әлеуметтік-экономикалық саясатының негізгі басым бағыттарының біріне айналып отыр. Бұл мәселе облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен аппараттың апталық мәжілісінде кеңінен қаралып, «Жұмысшы мамандықтар жылы» аясында атқарылған жұмыстар мен алдағы кезеңге арналған стратегиялық міндеттер жан-жақты талқыланды. Өңір басшысы мемлекет тарапынан бөлінген гранттарды тиімді әрі сапалы игеру, білікті кадрлар даярлау және жастарды облыста ашылып жатқан жаңа өндіріс орындарына жұмысқа орналастырудың маңыздылығын атап өтті.

Қазіргі таңда Түркістан облысында техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі кең ауқымды құрылымға ие. Облыстық білім басқармасы басшысының міндетін атқарушы Ғалымжан Орыновтың мәліметінше, өңірде 50 колледж жұмыс істейді. Оның 28-і — мемлекеттік, 22-сі — жекеменшік оқу орны. Колледждер ауыл шаруашылығы, құрылыс, қызмет көрсету, туризм, техника және технология, медицина, өнер және гуманитарлық ғылымдар, білім беру салалары бойынша мамандар даярлауда. Бұл оқу орындарында 84 мамандық бойынша 46 747 студент білім алуда. Олардың 79 пайызы мемлекеттік тапсырыс негізінде оқып жатыр, бұл мемлекет тарапынан техникалық және кәсіптік білімге көрсетіліп отырған қолдаудың жоғары екенін көрсетеді.
Түлектерді жұмыспен қамту мәселесі де мәжілісте негізгі назарда болды. 2024-2025 оқу жылында облыс колледждерін 12 619 студент тәмамдаған. Оның ішінде 81 пайызы тұрақты жұмыспен қамтылып, жоспарланған көрсеткіш толық орындалды. Бұл нәтиже 2024 жылмен салыстырғанда 5 пайызға жоғары. Мұндай өсім техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің еңбек нарығымен байланысының біртіндеп нығайып келе жатқанын аңғартады. Жүргізілген талдау нәтижелері мамандықтар бойынша жұмыспен қамту деңгейінің әркелкі екенін көрсетті. Техникалық, өндірістік және ауыл шаруашылығы бағытындағы мамандықтарда түлектерді жұмыспен қамту деңгейі 90-100 пайыз аралығында қалыптасқан. Бұл салалардағы мамандарға сұраныстың жоғары екенін дәлелдейді. Ал қызмет көрсету, шығармашылық және әлеуметтік бағыттағы мамандықтарда жұмыспен қамту көрсеткіші орташа деңгейде. Кейбір медицина, қауіпсіздік және әкімшілік бағыттардағы мамандықтар бойынша еңбек нарығындағы сұраныстың төмен екені анықталды. Осыған байланысты 2026 жылға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысын қалыптастыру кезінде сұранысы төмен мамандықтарды қысқартып, кадр даярлау жүйесін инвестициялық жобалармен және өңірдің нақты қажеттіліктерімен тікелей байланыстыру жоспарлануда.
Мемлекеттік қолдаудың нақты көрсеткіші ретінде гранттар көлемі де атап өтілді. 2025-2026 оқу жылына Түркістан облысына 15 500 мемлекеттік грант бөлінген. Оның 57 пайызы жұмысшы мамандықтарына бағытталған. Бұл шешім өңір экономикасы үшін аса маңызды саналатын өндірістік және техникалық салаларда кадр тапшылығын азайтуға бағытталған. Облыста дуальды оқыту жүйесі де қарқынды дамып келеді. Қазіргі таңда 692 кәсіпорынмен жасалған келісімдер аясында 36 колледжде 11 223 студент дуальды форматта білім алып жүр. Бұл жүйе студенттерге оқу барысында нақты өндірістік тәжірибе жинақтауға, ал жұмыс берушілерге болашақ мамандарды өз талаптарына сай даярлауға мүмкіндік береді. Дуальды оқыту еңбек нарығына бейімделген кадрларды даярлаудың тиімді тетігі ретінде қарастырылып отыр.
Халықаралық ынтымақтастық мәселесі де техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінде маңызды орын алады. Өңірдегі 12 колледж шетелдік оқу орындарымен 20 халықаралық меморандумға қол қойған. Бұл келісімдер қос диплом беру, академиялық ұтқырлық бағдарламаларын іске асыру және педагогтердің халықаралық тағылымдамадан өтуін қамтамасыз етуге бағытталған. 2025 жылы облыстағы 3 колледждің халықаралық акредитациядан өтуі білім сапасын халықаралық стандарттарға сәйкестендіру жолындағы маңызды қадам болды.
Студенттердің кәсіби шеберлігін арттыру бағытында қол жеткізілген жетістіктердің бірі – «WorldSkills Kazakhstan-2025» ұлттық чемпионаты. Бұл байқауда Түркістан облысының құрамасы 39 құзыреттілік бойынша қатысып, 4 алтын, 6 күміс, 6 қола және 7 арнайы медальон иеленді. Нәтижесінде облыс командасы командалық есепте республика бойынша үшінші орынға қол жеткізді. Бұл көрсеткіш өңірдегі техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің әлеуеті жоғары екенін және студенттердің кәсіби дайындығы бәсекеге қабілетті деңгейде екенін көрсетеді. Мәжіліс қорытындысында 2026 жылға арналған бірқатар басым бағыттар айқындалды. Алдағы кезеңде студенттердің сабаққа қатысуын цифрлық форматта бақылау жүйесін енгізу, мемлекеттік білім беру тапсырысын өңірдің нақты кадр қажеттілігімен және жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалармен тікелей байланыстыру көзделіп отыр. Сонымен қатар сұранысы төмен мамандықтарды оңтайландыру, дуальды оқыту жүйесін ірі инвесторлармен бірлесіп кеңейту басты міндеттердің қатарында белгіленді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін дамытуға бағытталған бұл шаралар өңір экономикасының нақты сұранысына жауап беретін білікті кадрлар даярлауға негіз қалайды. Мемлекеттік қолдау, еңбек нарығымен тығыз байланыс, халықаралық тәжірибе мен өндірістік оқытудың үйлесуі жастардың тұрақты жұмыспен қамтылуына, ал өңірдің өндірістік және инвестициялық әлеуетінің артуына тікелей ықпал етпек.