АСТЫҚ ПЕН ҰН ЭКСПОРТЫНЫҢ КӨЛЕМІ 12 МЛН ТОННАДАН АСТЫ
Қазақстанның аграрлық секторы биыл айтарлықтай серпіліс жасап, сыртқы нарықтардағы позициясын нығайта түсті. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы мен Ауыл шаруашылығы министрлігінің соңғы таратқан мәліметтері осы тұжырымды айғақтайды. Нақтырақ айтсақ, 2025 жылдың қыркүйегінен 2026 жылдың мамырына дейінгі тоғыз айдың ішінде елімізден сыртқа жөнелтілген астық пен ұнның жалпы көлемі 12,2 миллион тоннаға жеткен.
Өткен маусымның дәл осы кезеңінде шетелге 10,7 миллион тонна өнім шығарылғанын ескерсек, биылғы көрсеткіштің 13 пайызға артық екенін байқаймыз. Мұндай өсім отандық агроөнеркәсіп кешенінің әлеуеті мен экспорттық қауқарының жыл санап артып келе жатқанын көрсетеді. Бұл ретте экспортты алға сүйреген негізгі қозғаушы күш ретінде Орталық Азия аймағындағы дәстүрлі импорттаушы елдер мен Ауғанстан бағытын ерекше атап өткен жөн. Қазақстанның оңтүстік шекарасындағы көршілермен арадағы сауда-саттық байланысы жаңа деңгейге көтерілгенін статистика да растап отыр. Бұл деректер — оңтүстік бағыттағы логистикалық дәліздердің тек қағаз жүзінде емес, іс жүзінде өте тиімді әрі тұрақты жұмыс істеп тұрғанына дәлел. Сауда жолдарының ашықтығы мен тасымалдың жеделдігі көрші мемлекеттердің қазақ өніміне деген қызығушылығын еселей түскен сияқты.
Нарықтағы басты серіктестердің көрсеткіштеріне үңілсек, өсім динамикасының жақсы екеніне көз жеткіземіз. Мәселен, бауырлас Өзбекстанға жасалған экспорт көлемі бірден 38 пайызға өсіп, 3,6 миллион тоннадан 5 миллион тоннаға дейін жетті. Бұл өңірдегі ең үлкен нарықтардың бірінің қазақ астығына тәуелділігі мен сенімін білдірсе керек. Ал Қырғызстан бағытындағы тауар айналымы тіптен көз қуантады. Экспорт көлемі 1,5 есеге артып, 312 мың тоннадан 474 мың тоннаға дейін өскен. Мұнымен қатар соңғы жылдары сауда қатынастары жандана түскен Ауғанстан нарығы да қазақстандық өнімнің негізгі тұтынушысына айналып үлгерді. Ауған еліне жөнелтілген астық көлемі 58 пайызға бір-ақ секіріп, 2 миллион тонналық межені бағындырды. Сондай-ақ Түрікменстан да қалыс қалмай, өткен жылғы 137 мың тонналық көрсеткішін 44 пайызға жоғарылатып, биыл 197 мың тонна отандық өнімді импорттады.
Қорыта айтқанда, жүк тасымалы бойынша қалыптасқан бұл оң статистика қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің халықаралық деңгейде жоғары сұранысқа ие екенін тағы бір рет айқын аңғартты. Қазіргідей жаһандық азық-түлік қауіпсіздігі сынға түскен шақта, Қазақстанның сыртқы нарықтарды сапалы өніммен қамтамасыз ете алуы – үлкен жетістік. Бұл құбылыс экспорттық логистиканы дамыту, транзиттік әлеуетті арттыру және шетелдік серіктестермен сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейту бағытында мемлекет тарапынан қабылданып жатқан жүйелі шаралардың жемісі екені даусыз. Қазақ даласының алтын дәні бұдан былай да алыс-жақын шет елдердің дастарқанынан табылып, ел экономикасының драйвері болып қала бермек.
О.ҚАСЫМ.
