МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛДІ МЕҢГЕРУ – ҚОҒАМДЫҚ КЕЛІСІМНІҢ БЕРІК ТІРЕГІ

Шымкент қаласы — еліміздегі этностық әртүрліліктің шынайы көрінісі. Мұнда сан ұлт пен ұлыс тату-тәтті өмір сүріп, бір мүдде жолында еңбек етуде. Осындай этносаралық келісімді нығайтудың, ортақ болашаққа біріге қадам басудың ең маңызды алғышарттарының бірі – ортақ тіл, яғни мемлекеттік тілді меңгеру. Осы мақсатта Шымкент қаласындағы «Қоғамдық келісім» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің ұйымдастыруымен этнос өкілдеріне арналған мемлекеттік тілді оқыту курстары тұрақты түрде өткізіліп келеді. Бұл – тіл үйрету ісіне формалды емес, жан-жақты мәдени және тәрбиелік бағытта қараудың жарқын үлгісі.

Кезекті көшпелі сабақтың Абай саябағында өтуі символдық мәнге ие. Абай мұрасы қазақтың рухани коды, ал саябақтағы ашық сабақ — қазақ тілін меңгеру мен ұлттық құндылықтарды ұштастырған ерекше формат. «Саябақта» тақырыбында өткен бұл сабақ барысында қатысушылар табиғат аясында тіл үйреніп қана қоймай, қазақ халқының салт-дәстүрімен де танысып, ұлттық ойын – «Асық» ойынының тарихын біліп, ережесін тәжірибе жүзінде меңгерді. Асық ойыны — қазақ халқының ертеден келе жатқан дәстүрлі ойындарының бірі ғана емес, сонымен қатар балалар мен ересектердің ептілігін, шапшаңдығын, көз дәлдігін жетілдіретін ұлттық мұра. Мұндай ойын түрлерін сабақта қолдану — тіл үйренушілердің сөздік қорын байыту мен сөйлеу машығын дамытудың тың әдісі болып отыр. Сабаққа Е.Кугина, Р.Нарметов, В.Пак, П.Тен, Е.Тян, И.Ли, В.Пантелиди, Р.Юнусова сынды әртүрлі этнос өкілдері қатысып, қазақ тілінде еркін сөйлесуге ұмтылды. Бұл — еліміздегі бейбіт өмір сүру мен этносаралық татулықтың нақты көрінісі. Қатысушылардың белсенділігі олардың мемлекеттік тілге деген құрметін, қазақ мәдениетіне қызығушылығын көрсетті.
Тіл үйренушілердің бір бөлігі – Шымкентте туған, бірақ өз отбасында қатынас құралы ретінде өзге тілді қолданатын азаматтар. Олар қазақ тілін тек мемлекеттік міндет деп емес, қоғамға бейімделу, өз ортасын түсіну, ел мәдениетін тереңінен игеру құралы ретінде қабылдап отыр. Бұл — заманауи азаматтық сананың қалыптасуының айғағы. Қазақ тілін оқыту курстарының мазмұны тек лексика-грамматикалық негіздермен шектелмейді. Сабақтарда Қазақстан тарихы, мәдениеті, ұлттық дәстүрлері кеңінен қамтылады. Бұл — тілдің тек қарым-қатынас құралы ғана емес, мәдени код, тарихи сана, ұлттық болмыстың ажырамас бөлігі екенін ұғындыруға бағытталған тәсіл. Мұндай кешенді оқыту моделі тіл үйренушілердің тек грамматикалық сауаттылығын ғана емес, сондай-ақ елге деген құрметі мен азаматтық ұстанымын қалыптастыруға ықпал етеді. Мемлекеттік тілді үйрену арқылы этнос өкілдері өздерін Қазақстан қоғамының толыққанды мүшесі ретінде сезіне бастайды. Бұл — этносаралық интеграцияның тиімді тетігі.
Көшпелі сабақтардың ашық аспан астында, табиғи ортада өтуі – дәстүрлі аудиториялық оқудан өзгеше тәжірибе. Мұндай сабақтар мотивацияны арттырып қана қоймай, оқытудың тиімділігін де көрсетеді. Сонымен қатар ойын арқылы оқыту, сөйлеу дағдыларын белсенді қолдану тілдік кедергіні жеңуге көмектеседі. Осындай сабақтарда тіл үйренуші «қателесіп қаламын» деген қорқыныштан арылып, тілді табиғи ортада қолдануға батыл қадам жасайды. Бұл – теориялық білімнің практикамен ұштасуының ең оңтайлы жолы. Шымкент қаласындағы этнос өкілдеріне арналған мемлекеттік тілді оқыту курстары – елдегі қоғамдық келісім мен азаматтық бірегейлікті нығайтудың маңызды тетігі. Мемлекеттік тіл тек қазақстандықтардың ортақ құндылығы ғана емес, ол – бірліктің, татулықтың және ортақ болашаққа деген сенімнің негізі.
Тілді үйрету ісін ұлттық ойынмен, мәдени таныммен, табиғат аясындағы серуенмен ұштастыру – бұл әдістемелік тұрғыдан да, идеологиялық тұрғыдан да ұтымды шешім. Мұндай сабақтар этнос өкілдерінің бойында қазақ тіліне деген қызығушылықты ғана емес, құрметті де қалыптастырады. Елімізде әр азаматтың мемлекеттік тілді меңгеруге деген талпынысы – Қазақстанның болашағы жарқын, татулығы берік мемлекет болуына қосылған зор үлес. Ал бұл бағыттағы Шымкент қаласындағы бастамалар – өзгелерге үлгі боларлық тәжірибе.