Маңызды

Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Түркістан облысы бойынша департаментінің ұйымдастырумыен облыс аумағында өскелең ұрпақтың бойында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мен оны алдын алу мақсатында бастау алған «Адал жолды таңдаймыз» марафон-эстафетасы Созақ ауданында да лайықты атап өтілді.

Ауданда ағымдағы жылдың 1-12 сәуірі аралығында өткізілген шара аясында аудандағы №24 колледждегі студенттер арасында «Адал жолды таңдаймыз» атты дөңгелек үстел өткізілді. Дәл осындай тақырыппен аудандық ішкі саясат бөлімінің «Жастар ресурстық орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі жол полициясымен бірге көлік жүргізушілері арасында түсіндіру жұмыстарын ұйымдастырды. Сондай-ақ, мектеп оқушылары арасында «Жемқорлықсыз болашақ» тақырыбында флешмоб өтсе, жас отбасылар арасында «Толағай» отбасылық сайысы болды. Шолаққорған ауыл округіндегі барлық қоғамдық орындар мен мектептерде «Жемқорлықпен күрес ортақ іс» тақырыбында дайындалған үнпарақтар таратылды. Бұдан бөлек, Шолаққорған ауылы округінде жастар арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру және сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілікті насихаттау үшін «Жемқорлықсыз – салауатты қоғам» тақырыбында кіші футболдан жарыс, Таукент кентінде «Сыбайлас жемқорлыққа төзбейміз» тақырыбында сурет байқауы ұйымдастырылды. Сонымен қатар, жас мемлекеттік қызметкерлер үшін Созақ ауданы әкімі аппаратының ұйымдастыруымен «Мемлекеттік қызметтегі әдептілікті бақылау – сыбайлас жемқорлықтың алдын алу негізі» атты семинар өтті.
Теріскейде кең көлемде аталып өткен бұл марафон-эстафетасы оған дейін Түркістан, Кентау қалаларында өткізілген-тін. Содан соң екі аптаға жуық уақыт Созақ ауданында ұйымдастырылған марафон-эстафета тізгіні Бәйдібек ауданына табысталды.
«Адал жолды таңдаймыз» жастар марафон-эстафетасын Созақ ауданынан Бәйдібек ауданына табыстау үшін 12-сәуір күні аудан орталығындағы «Мыңжылқы» мәдениет сарайында салтанатты жиын өтті. Онда «Адал жолды таңдаймыз» жастар марафон-эстафетасы аясында ұйымдастырылған түрлі шараларға қатысуда белсенділік танытқан бірқатар теріскейлік жастарға аудан әкімі Салхан Полатовтың Алғыс хаты және естелік сыйлықтар табысталды. Марапатталған жастар арасында Ақбота Жүсіпова, Бәжібай Абылай, Бердияр Әленов, Бауыржан Аманов, Елмұрат Керімхан, Ерулан Байменов, Жанболат Қалмұрзаев, Бибірайхан Егембердиева, Абзал Искаков пен Жандар Бекбергенұлы бар.

С. НҰРАЙ.

Ардагер дегенде біз талай жылдар еңбек етіп, ұл-қыздарынан немере, шөбере сүйген, жасы егде тартқан кісілерді ойға аламыз. Негізінде науқас жанға шипасын дарытар емдеуші кісіні шипагер десек, түрлі әшекей істейтін шебер кісіні-зергер дейміз.

Сол сияқты ардагер деген сөз арда ойдың иесі, кемел ақыл мен пайымды парасаттың иесі, ары мен ожданынан басқа ештеңені биік санамайтын тұлғаны айтса керек. Жыр алыбы Жамбыл бабамыз, халық батыры. Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт- азаттық көтерілісі басшыларының бірі, Қазақстандағы азамат соғысының қаһарманы Амангелді Иманов туралы:
Ардагер Амангелді ердің ері,
Кең өріс, жалпақ дала туған жері.
Елі мен мекенінің туын ұстап,
Қол бастап қан майданда аққан тері,-деп тебірене жырға қосқанда Амангелді батыр бар-жоғы 45 жастағы қылшылдаған қырықтың беліндегі жігіт ағасы екен. Сол себепті де біз жасы үлкен аға-көкелерімізді, апа-әжелерімізді ардагер деп бағалап, құрметпен атауымыз-ол кісілердің әлі бізге, кейінгі жас ұрпаққа берері көп, айтар ақылы мен кемел кеңестері мол екенін біліп, бағамдағандықтан солай құрметпен атаймыз. Міне, осындай елге қарапайым еңбегімен сыйлы аға, апа атанған кісілерді құрметтеудің, ол кісілердің айтар ойы мен тәжірибелі де өнегелі өмір жолын үлгі ету мақсатында Жартытөбе ауыл әкімдігіне қарасты, Бабата ауылында аудандық, ауылдық ардагерлер кеңестерінің, М.Мәметова атындағы жалпы орта мектебі ата-аналар комитетінің бірлесе ұйымдастыруымен «Ардагерлердің абыройлы дара жолдары» атты танымдық, ғибратты кеші өтті. Бұл шара жыл басынан бері дәстүрлі түрде өткізіліп, ұйымдастырушылар ауылдағы қарапайым еңбек адамдарының өмір жолдарын жастарға насихаттап келеді. Бұл жолғы құрметті төрге Жартытөбе совхозына Ащысайдан 1949 жылы 16 жасында келін болып келіп, 60 жыл мал шаруашылығында еңбек етіп, елге, мемлекетке елеулі еңбегі сіңген 86 жастағы Тілеқабылова Әлима апамыз, ауылда талай жылдар құрылыс саласында, одан халқымызда асар деген дәстүрімізді жоғалтпай кезінде ауылдағы көптеген үйлердің кірпішінде қолтаңбасы қалған, елге ерінбей еңбек етіп бүгінде зейнетінің бейнетін көріп отырған Үдербайұлы Пернебай көкеміз, сонау солтүстіктегі Қостанай облысы, Қарабалық ауданынан Теріскейге келін болып түсіп, 1967 жылдан бері басынан орамалын тастамай, отбасында адал жар, ауылдың аяулы келіні атана жүріп, шаруашылықта да еңбек етіп, ұл-қыз тәрбиелеп, өсіріп, ұясы мен қиясына қондырған, бүгінгі күні ауыл-аймағының ардақты әжесіне айналған Қымбат Сәдубаева сияқты мақтауға да, марапаттауға, қошеметтеуге де лайықты жандар төрге шығарылып, олардың өнегелі өмір жолдары мектеп оқушылары мен ауыл жастарына кеңінен таныстырылды. Шараға «Nur Otan» партиясы Созақ аудандық филиалының бірінші орынбасары Ролан Әлжанов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Қабылбек Еспенбетов, Жартытөбе ауылдық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мадияр Бейсембеков, ел ағалары Жетілген Сармантаев, Әліпбек Солтеков, ауыл биі Егізтай Есбаев, әжелер алқасы төрайымы Маруа Қайыржановалар қатысты. Дөңгелек үстелді Бабата ауылдық ардагерлер кеңесінің төрағасы Садық Әбдіраш жүргізіп отырды. Құрметті кісілерге марапаттаулар тапсырылды, ол кісілердің немерелері ән мен жырдан шашу шашты, ауылдастары мен туыстары, ұл-қыздары кеш кейіпкерлері туралы өткен жылдар белесінен естеліктер айтты. Әлима жеңгесіне Егізтай аға өлең оқыса, Пернебай атасына немересі Ерасыл жыр арнады, келіндері қобызда күй орындап берді. Қысқасы, көрген жандар айта жүрер, көрмегендер ести жүрер елеулі де, айтулы кеш өтті.

Мақсат Қарғабай.

Түркістан облысы Созақ ауданында 2018 жылдың қорытындысымен 245 млрд. 184 млн. теңгенің жалпы өңірлік өнімі өндірілді. Оның ішінде, өнеркәсіп саласы бойынша – 216 млрд. 710 млн. теңге, ауылшаруашылық саласының үлесі – 12 млрд. 513 млн. теңгені құраған.

Бұдан өзге, аудан экономикасына 40 млрд. 880 млн. теңге инвестиция тартылды. Оның ішінде, жергілікті бюджеттен – 1 млрд. 843 млн. теңге, кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың өз қаржысы есебінен – 38 млрд. 280 млн. теңге қарыз қаражаты көлемі – 127 млн. теңге инвестиция тартылған.
Ал ауыл шаруашылығы саласында аудан бойынша 13 120 га алқапқа егіс егіліп, оның ішінде 5 505 га суармалы жер игерілген. Сондай-ақ, 1 га алқапқа жылыжай салынып, аудан көлемінде «Жасыл желек» бағдарламасы негізінде 111 га декоративті бауға тамшылатып суару әдісі ендірілді.
Сонымен қатар, аудан көлемінде кәсіпкерлік саласында 2018 жылы 12 млрд. 991 млн. теңгенін өнімі өндіріліп, өткен 2017 жылмен салыстырғанда 3,9 пайызға өскен.
Ауданға инвесторларды көптеп тарту және олардың инфрақұрылым мәселесін мемлекеттік деңгейде шешу мақсатында ауданда жалпы алаңы 50 га жер телімін құрайтын индустриалды аймақ құрылған. Бүгінгі күнге дейін жалпы құны 1 млрд. 197 млн. теңге құрайтын 5 жоба іске қосылып, жұмыс жүргізуде.
Айта кетерлігі, аудандағы индустриалды аймақта ағымдағы жылы жалпы құны 365 млн АҚШ долларын құрайтын 4 жоба қолға алынады. Атап айтқанда, жобалық құны 50 млн. АҚШ доллар құрайтын «ЮКСЭС-50» ЖШС-нің күн электр стансасын салу жобасы құны 15 млн. АҚШ доллар құрайтын «Стандарт Угле Хим» ЖШС-нің Таскөмірсай кенінің көмірін қайта өңдеу жобасы құны 200 млн. АҚШ доллар құрайтын «Созақ фосфат» ЖШС-нің фосфор өңдеу зауытының жобасы жобалық құны 100 млн. АҚШ доллар құрайтын «Созақ Каус» ЖШС-нің өткір сода (каустическая сода) шығару жобасын іске асыру жоспарлануда.

Түркістан облысы әкімдігінің
баспасөз қызметі.

Жақында Алматы қаласында Ұлттық ат спорты түрлерінен жастар арасында тұңғыш Азия чемпионаты жалауын көтереді. Осы чемпионат барысында ат әбзелдерін жасайтын шебер Айдос Садықов есімді атпал азамат чемпионатқа қатысқан спортшылар арасында серке (муляж) көтеруден чемпионат ұйымдастырды.

Оған 10-ға жуық елдің азаматтары қатысты. Осы сында, созақтық Акбар Елубайұлы 33 келі тартатын серкені (муляж) 2019 рет көтеріп, бас жүлдені иеленді. Сондай-ақ, Қазақстан рекордтар кітабының (КИнЭС) еніп, арнайы сертифкат иеленді. Созақтың, жалпы тұтас қазақтың абыройын бір көтеріп тастады. Сайыс туралы Акбар Елубайұлы «Бұл бір ерекше сайыс болды. Той жиындарда, мерекелерде қошқар көтеріп жүретінмін. Бұл жолғы сайысқа, монғол, қырғыз, өзбек сынды елдің палуандары да қатысты. Өзім ғана емес, тұтас ұлттың атынан шыққан соң барымды салып, жеңіп шығуға тырыстым. Әуелде 1700 көтерген монғол палуанынан асыра көтерсем болды деп ойлағанмын. Бірақ, биыл 2019 жыл – 2019 рет көтеремін деген мақсат қойып, сол үдеден шықтым»,- дейді. Одан ары көтеретін күш қуатың болды ма деген сауалымызға: «Әрине, болды. Бірақ, биылғы жылы 2019 рет көтеру креативті көрінбей ме?! Сондықтан, осы санға тоқтадым», — дейді.
Ия, Қазақстанның рекордтар кітабына енген Акбар Елубайұлы — еліміз үшін таныс есім. Тұтас оңтүстік өңірі бұл жігітті мақтан тұтады. Акбар жарысқа шықса теріскейліктер тақымын қысады. Тайлы тұяғымен. Себебі, елдан асқан өнері, мыңды састырған машығы бар. Тіл көзіміз тасқа бірақ жасаған берген, бір басына бұла күшті аямай берген. Күрессе, белдескенді атып ұрады. Атқа мінсе, қарсыластың мысын басып тұрады. Көкпаршы. Айтулы додаларда серкені өңгеріп, талай салым салған. Тақымы мықты. Сосын, қазақы тойдың сәнін келтіретін қошқар көтеруден, алдына жан салмайды. Екі жылда отыз қошқарды өңгеріпті. Еріксіз таңдай қағасың, ия!
«Алып -анадан туады», Акбардай палуанды тоғыз ай көтерген анасы Ғалия да, кенжесінің тілеуін тілеп отырған аяулы жан. Әкесі Елубай, баласы додаға түссе тақымын қысып, қашанда жанынан табылады. Қос ағасы Нұрғали мен Ерғалида бауырының бабын тауып, білген ақыл кеңесін аямайды. Қыз апасы, Әселдің жөні бір бөлек.
Қашанда қарапайымылығынан танбайтын Акбар, «Мұның бәрі әуелі, Алланың, сосын жанашыр әке шеше, бауырларымның арқасы. Әрине, «халық айтса, қалып айтпайды», жігіттің жақсы болуы нағашыдан» деп отырады. Ия, Акбар Елубайұлы-бағы мен бабы, тәрбиесі келіскен білекті де, жүректі жігіт.

Ерлан Райымқұлов.

Түркістан облысы Созақ ауданындағы индустриалды аймақта ағымдағы жылы жалпы құны 365 млн. АҚШ долларын құрайтын 4 жоба жүзеге асады. Олар: жобалық құны 50 млн. АҚШ долларды құрайтын «ЮКСЭС-50» ЖШС-нің күн электр стансасын салу жобасы, құны 15 млн. АҚШ долларлық «Стандарт Угле Хим» ЖШС-нің Таскөмірсай кенінің көмірін қайта өңдеу жобасы, сондай-ақ жалпы құны 200 млн. АҚШ долларды құрайтын «Созақ фосфат» ЖШС-нің фосфор өңдеу зауытының жобасы және құны 100 млн. АҚШ долларлық «Созақ Каус» ЖШС-нің өткір сода (каустическая сода) шығару жобасын іске асыру жоспарлануда.

Бұдан өзге, ауданда биыл 4 мектептің құрылысы басталады. Атап айтқанда, Шолаққорған ауылындағы қос 300 орындық А.Сүлейменов атындағы және Ә.Молдағұлова атындағы орта мектеп, сондай-ақ, А.Байтұрсынов атындағы мектеп пен қазандық құрылысы. Сонымен қатар, Ақсүмбе елді мекеніндегі С.Қожанов атындағы орта мектеп, Шолаққорған ауылындағы «Жастар» орталығы ғимараты мен С.Қожанов атындағы мұражай ғимараты құрылысы жүреді. Айта кетерлігі, қазіргі таңда Шолаққорған мен Созақ ауылынан қос 2 қабатты 10 пәтерлі әлеуметтік қызметкерлерге арналған тұрғын үйлердің құрылысы жүруде.
Ифрақұрылыммен қамту бойынша Созақ ауданында ауыз су құбыры бар 23 елді мекеннің 17-інде ауыз су тәулігіне 24 сағат берілсе, 7 елді мекенде ауыз су уақытпен берілуде. Биылғы жылы аудандық бюджеттен жалпы ұзындығы 16,51 шақырымды құрайтын 17 көшеге орташа жөндеу, асфальт төсеу жұмыстары жүргізіледі. Оның ішінде Шолаққорған ауылдық округінде қашықтығы 7,1 шақырымды құрайтын 7 көше қамтылып отыр. «Өңірлерді дамыту» бағдарламасы бойынша жалпы ұзындығы 4,47 шақырымды құрайтын 6 көшеге орташа жөндеу жұмыстары жүргізілетін болады.

Тұңғыш Президент-Елбасымыз Н.Назарбаевтың «С.Қожанов жоғары мәдениетті тұлға еді, Түркістанда ішкі істер, ағарту, жер істері наркоматтарын басқарды, «Ақ жол» газетінің алғашқы бас редакторы болды, қазақ халқының ұлттық санасын көтеруде көп жұмыстар атқарды, ұлт мәдениетін алға сүйреп, ғалымдардың, ғылым мен мәдениет қайраткерлерінің тірегі бола білді» деп әділ баға бергеніндей қазақ ұлтының көгіне күн, рухына нұр болған ұлы тұлғаның биыл 125 жылдығы республика көлемінде кеңінен аталып өтпек ниетте. Осы шараға орай Түркістан облысының қиян түкпірінде кешегі алты алаштың ардақтысы дүниеге келген Ақсүмбе ауылында байыпты бастамалар бастау алуда. Жуырда Сұлтанбек есімін иеленген мектепте республикалық деңгейде дәстүрлі Сұлтанбек Қожанов оқулары өтті.

Биыл бұл шара төртінші мәрте өткізіліп отыр. Мектеп директоры Мейрам Алмахановтың да елеулі еңбегін атап өткен жөн. Шараға арысы Нұр-Cұлтан, берісі Алматы, Шымкент қалаларынан қонақтар келді. Олар белгілі ғалым, сұлтанбектанушылар Хазіретәлі Тұрсын, Нариман Нұрпейіс, С.Қожанов қорының президенті Мұқан Әбдірманұлы, облыстық әдістемелік орталықтың қызметкері Абылаева Ақмарал, аудан әкімінің орынбасары Бағдат Бегманұлы Айдарбеков, аудандық білім бөлімінің басшысы Нұралы Айдаров, Сондай-ақ Сұлтанбек оқуларына Жамбыл, Қызылорда, Түркістан облыстарынан оқушы өрендер арнайы келіп қатысып, бақтарын сынап қайтты. Жүзден жүйрік атанып оза шапқан оқушылар арнайы алғыс хаттармен, бағалы заттармен марапатталды. Сұлтанбек Қожанов мектебінің оқушысы Жаңылай Әбдіқадыр бірінші орынды иеленді.
Осылай егеменді еліміздің ертеңі саналатын болашақ ұрпақ білім алуда. Ауыл аудан орталығынан 200 шақырымда орналасқан. Осы аталмыш мектепте өткен түрлі шаралар, соңғы жылдары дәстүрге айналған Сұлтанбек оқуларына түскен қоғам қайраткері Сұлтанбек туралы өлеңдер мен мақалалар, ғылыми еңбектер, тарихи деректі құжаттар теріліп, қатталып «Сұр Жебе» деген атаумен жеке кітап болып шығуға сұранып тұр.
Биылғы күзде өтетін мемлекет және қоғам қайраткері Сұлтанбек Қожановтың 125 жылдық мерейлі іс шарасына белсенді атсалысушыларға алдын ала зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, бастаған істеріңіз баянды, сауапты істеріңіздің қайырлы болуына Баба Түкті шашты Әзіз, Қарабура, Ысқақ бап жатқан, Теріскей өңіріндегі 250-ге жуық әулие-әмбиелердің рухы қолдап жүрсін!
Армысыздар әлеумет, бақ тілеген,
Ортаңызға мен келдім ақ тілеумен.
Ақбикештей арда ана жатқан өңір,
Ақ сәлемін жолдадым Ақсүмбеден

Алты Алаштың ардағы Сұлтанбегі,
Теріскей, Ақсүмбе еді туған жері.
Армандары орындалып бабалардың,
Егемендік көк туы желбіреді.

Қайта түлеп гүлдеді атырабым,
Түрегелді ұйқыдан батырларым.
Ұрпақтары арнайы Мәскеу барып,
Жеткізді туған елдің топырағын.
Сұлтанбектің басына құран оқып,
Бір аунатты ақ сұңқарын, шамшырағын.

Мектебі бар атында Сұлтанбектің,
Бұл шараға қуанып мен де жеттім.
Сенің рухың өлмейді қазақ бар да,
Алты алаштың айбыны асыл тектім!

Сен туылған Ақсүмбе, Күрдек өзен,
Көктем келсе қуанып күркіреген.
Ақ үмітін бабаның ала келдім,
Ақ сұңқарын аялап, үлбіреген.

Ежелден-ақ еркіншіл ел екенбіз,
Құтты болсын әлеумет мерекеміз,
Жүз жиырма бес жыл өтсе де, тағы ғасыр,
Ынтымақпен кіре берсін берекеміз.

Мақсат Қарғабай.