Маңызды

Қазақстан тұрғындарының жартысынан көбі мемлекеттік қызметшілерден тек жедел жәрдем мен өрт сөндірушілердің қызметіне «қанағаттанарлық» деген баға береді. Ал полицияның жұмысына қанағаттанбайды. Бұл туралы Finprom.kz жазды.

ҚР Ұлттық статистика бюросы жүргізген зерттеуге сүйенсек, ел тұрғындары мемлекеттік қызмет көрсету сапасын былтырға қарағанда жоғары бағалап отыр. Жедел медициналық көмек қызметінің сапасына толық қанағаттанатын қазақстандықтардың үлесі 54,6 пайызды құраса, өрт сөндіру қызметі 50,2 пайызды отандасымыздың көңілінен шыққан. Қазақстандықтардың 43,7 пайызы полиция қызметіне, 43,3 пайызы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына, 43 пайызы салық қызметіне, 39,9 пайызы өзге де мемлекеттік қызметтерге сенім білдірген.
Зерттеуге қатысқан респонденттердің мемлекеттік қызметтің сапасына қатысты бірнеше жауапты таңдауға мүмкіндігі болғанын айта кету керек. Яғни «қанағаттанбаймын», «ішінара қанағаттанамын» және «қанағаттанамын», сонымен қатар «жауап беруге қиналамын немесе қолданбаймын» деген нұсқалар болған. Мысалы, жедел медициналық қызметке ауыл тұрғындарының 53,3 пайызы оң бағасын берсе, қала тұрғындарының 56,9 пайызы қызмет сапасына қанағаттанбайды. Сол сияқты салық қызметі бойынша ауыл тұрғындары 49,6 пайызға қанағаттанса, ал қала тұрғындары 39,5 пайызға ризашылығын білдіріп отыр.
Бұдан бөлек, халыққа қызмет көрсету орталығының қызметі ауылда 48,7 пайызға, қалада 40,4 пайызға және полиция ауылда 48,5 пайызға тиісінше қалада 41,1 пайызға бағаланды. Ал өрт сөндіру қызметінің сапасына бірдей баға берілді деуге болады. Ауыл тұрғындары 50,3 пайыз болса, қала тұрғындары 50,1 пайызға оң бағасын беріп отыр. Респонденттер көбінесе полиция қызметіне қанағаттанбайды. Зерттеуге қатысушылардың 4,4 пайызы бірден қанағаттанарлықсыз деген баға берді. Былтырда солай болған. Шығар қорытынды біреу, полиция қызметі бір жыл ішінде халық арасындағы беделінің биіктеуіне әсер ете алмаған…

«Уақыт».

аталған әдіспен инфляцияны ауыздықтай аламыз ба?

 

Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені 14 пайыздан 14,5 пайызға дейін көтерді. Бұған дейін сәуір айының соңында базалық пайыздық мөлшерлеме 0,5 пайыздық тармаққа жоғарылап, 14 пайызды құраған еді. Орын алып жатқан қадамдар ақша-несие саясатының қатаңдап жатқанын көрсетеді. Әлемдегі инфляциялық қысымның күшеюі, импорттық тауарлар құнының өсуі мұндай қадамға баруға себеп отырғаны да жасырын емес. Қалың оқырманның жадында болса, ағымдағы жылдың наурызында жылдық инфляция 12 пайызға жетіп, рекорд жаңартқан еді. Бұл үрдіс әрі қарай жалғаса ма? Негізгі себептері қандай? Экономикаға қалай әсер етеді? Саралап көрейік…

«Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ақша-кредит саясаты комитеті базалық мөлшерлемені +/– 1,0 п.т. пайыздық дәлізімен жылдық 14,5% деңгейінде белгілеу туралы шешім қабылдады. Тиісінше, өтімділікті ұсыну жөніндегі тұрақты қолжетімді операциялар бойынша мөлшерлеме 15,5%, ал өтімділікті алу жөніндегі тұрақты қолжетімді операциялар бойынша мөлшерлеме – 13,5% болады» делінген Ұлттық банктың хабарламасында. Яғни бұл қадам инфляцияны ауыздықтау үшін қолға алынып отыр. Инфляция дегеннің өзі – тауар бағасының өсуі салдарынан ақшаның құнсыздануы. Оған азық-түліктің тапшылығы, бағаның өсуі сынды бірнеше фактор әсер етуі мүмкін. Ал қазіргі уақытта әлемде инфляцияның өсуі жеделдеген. Оған азық-түлік бағасының өсуімен қатар, энергия ресурстары бағасының қымбаттауы мен сұраныс-ұсыныс теңсіздігі әсер етіп отыр. Нәтижесінде дамыған елдерде инфляция деңгейі 6,6 пайызды құраса, дамушы елдерде бұл көрсеткіш 9,5 пайызға жетіп жығылады. Елімізге келсек, маусымда жылдық инфляция 14,5%-ға дейін жеделдеді. Баға өсіп келеді. Атап айтқанда, азық-түлік тауарлары 19,2 пайызға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 13,2 пайызға, ақылы қызметтер 9,2 пайызға өскен. Мұның негізгі себебі – импортқа тәуелді тауарлардың бағасының өсуі, сыртқы инфляциялық қысымның күшеюі, теңгенің әлсіреуі. Өз кезегінде, мұның барлығына Ресей мен Украина арасындағы даудан басталған саяси оқиғалар себеп болып отыр. Ұлттық банктің бағалауына сәйкес, 2022 жылдың қорытындысы бойынша инфляция бұрынғы болжамнан асып түседі. Күтпеген оқиғалар орын алмаса, инфляцияның жылдық өсуі 2023 жылдың бірінші тоқсанына дейін жалғасып, одан кейін баяулайды.
Базалық мөлшерлеме дегеніміз – Ұлттық банктің екінші деңгейлі банктерге кредит берерде немесе олардың ақшасын депозитке қабылдарда қолданатын пайыздық мөлшерлемесі. Яғни екінші деңгейлі банктер дәл осындай пайызбен Ұлттық банктен кредит алады. Сәйкесінше, олар халыққа дәл осы пайыздық мөлшерлемеден жоғары етіп несие береді. Демек Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі неғұрлым жоғары болған сайын, халыққа беретін екінші деңгейлі банк несиелерінің пайызы соғұрлым жоғары болады деген сөз. Мұның инфляцияға не қатысы бар дейтін сауалдың туындайтыны тағы белгілі. Тарқатар болсақ, тікелей әсер етеді. Банк беретін несиенің пайыздық мөлшерлемесі өскен сайын, халықтың кредитке жүгінуі азаяды. Сәйкесінше, нарықтағы ақша айналымы да қысқарады. Халық ақшаны оңды-солды шашуды доғарады. Міне, осы уақытта нарықта ұсыныс көбейеді. Яғни, сатылатын тауар көп, ал сатып алатын азаматтар аз. Тығырықтан шығу үшін өндірушілер бағаны төмендетуге тура келеді. Осы арқылы тауарлар бағасы бүгінгідей шарықтаудың орнына түсе бастайды. Яғни, Ұлттық банктің пайыздық мөлшерлемені көтерудегі негізгі мақсаттарының бірі де – осы.
Әйтсе де кей сарапшылар мұның жемісті нәтиже бермейтінін алға тартады. Мәселен, тәуелсіз қаржы талдаушысы Андрей Чеботарев өз ойын былай тарқатады «Бірақ, өкінішке қарай, бұл бізде жұмыс істемейді, өйткені инфляция халықтың жоғары сұранысы мен шығындарынан емес, сыртқы себептерден, бүкіл әлемде баға өсті. Біз инфляцияны басқа елдерден алып жүрміз және базалық мөлшерлеме оған ешқандай әсер етпейді, өйткені біз қарулы қақтығыстар немесе жаңа жеткізу тізбегі сияқты факторларға әсер ете алмаймыз. Базалық мөлшерлемені көтерудің негізгі кемшілігі – қымбат несиелер. Оның үстіне, тұтынушылар қазір тарифке басқаша қарайды, олар үшін оның 0,5 пайызға артық бола ма, ол маңызды емес. Бұл жоғары мөлшерлемемен несие алуға дайын емес бизнеске әлдеқайда күшті әсер етеді. Қазірдің өзінде кәсіпкерлерге 20 пайыздық мөлшерлемемен несие беріліп жатыр. Оны төлеу үшін бизнес өте жоғары маржаға ие болуы керек. Қарқынның өсуі экономиканың баяулауына әкеледі. Біз қазір экономикада несиелік серпіннің толық жоқ екенін көріп отырмыз, өйткені бизнес тек несие арқылы ғана дами алады. Сондықтан қазір көпшілік дабыл қағып жатыр». Сарапшының пікірінше, елімізде несие мөлшерлемесі аса жоғары. Тіпті, Ресейден екі есеге жоғары деуге болады. Бұл – жағымды жайт емес. Сонымен қатар қазіргі уақытта несие алудың да қажеті жоқ. Өйткені өте тиімсіз. Келесі жылы ахуал тұрақтанса, Ұлттық банктің пайыздық мөлшерлемесі төмендеп, несие беру шарттары жеңілдейді.
Ал экономист Магбат Спановтың пікірінше, бастама халықтың әлеуметтік ахуалына тікелей әсер етеді. «Әрине, бұл өмір сүру деңгейінің төмендеуіне әкелуі мүмкін, бұл Президент жариялаған халықтың әл-ауқатын арттыру жөніндегі мақсаттарға сәйкес келмейді… Жағдай күрделі, өйткені Ұлттық банкте инфляцияны төмендету құралдары аз. Тағы бір жолы — экономикадағы ақша көлемінің өсуін тоқтататын жоғары табысты бағалы қағаздарды шығару. Алайда қордаланған мәселелерге байланысты қазір инвестиция онша белсенді емес» дейді ол. Сарапшының пікірінше, Үкімет енді жұмысқа мықтап кірісуі керек. Ертерек өнім шығаруға әрекет етуі тиіс. Сонымен қатар инфляцияның артуы жалақының өсуіне де кедергі болмақ. Себебі энергия бағасымен қатар, жұмыс берушілердің шығыны да өскен. Бізде онсыз да теріс төлем балансы бар. Бұл – елдің өз қаржысына өмір сүрмейтінін білдіреді. Яғни кірістен шығын көп.
Осы тұста Ұлттық банктің бұл қадамын қолдаушылардың барын да айта кету керек. Бірқатар сарапшылар дәл қазіргі уақытта базалық мөлшерлемені төмендетуге әсте болмайтынын алға тартады. Шағын және орта бизнеске қолдау көрсетеміз деген бастаманың соңы тұтынушылық несиелердің күрт көбеюіне әкелуі мүмкін. Сәйкесінше, тұрғындардың несиеге жиі жүгінуі онсыз да өсіп жатқан инфляцияға қатты әсер етпек. Қала берді, тұтынушылық несиенің арзандауы импорттық тауарларға деген сұранысты да арттырып жібереді. Оған жауап ретінде отандық өнімдер мен қызметтердің де бағасы аспандай түспек. Яғни дәл қазіргі уақытта базалық мөлшерлемені төмендету – ақылға қонымсыз әрекет.
Қорыта келгенде, қазіргі жағдай аса күрделі. Ішкі нарықты отандық өніммен қамти алмауымыздың салдарынан шетке тәуелді болып отырмыз. Сәйкесінше, халықаралық деңгейде орын алып жатқан оқиғалардың салдарынан, бұзылған логистикалық тізбектің кесірінен, базардағы баға күрт аспандап, тауар тапшылығы айқын сезіле бастаған сыңайлы. Мұндайда инфляцияның күшейетіні белгілі. Ал Ұлттық банк қолда бар мүмкіндіктердің көмегімен оны ауыздықтауға барын салуда. Биылдыққа үшінші рет базалық мөлшерлемені көбейтіп отыр. Десе де мұның өзі соңғысы дегенді аңғартпайды. Ал әлеуметтің әлеуетіне инфляцияның ауыр соққы болып тиіп жатқаны тағы белгілі. Сарапшылардың пікірі де қақ бөлінеді. Бірі халықтың несиеге жүгінуі азаймайды десе, енді бірі оңды-солды ақша шашуды дәл осы жолмен тежеуге болатынын алға тартады. Бірі кәсіпкерлік сала тығырыққа тіреледі десе, енді бірі бағаны тұрақтандыруға сеп боламыз дейді. Қош делік, пікір көп, болжам да түрліше. Мемлекет басшысы тапсырған әлеуметтің әлеуетін көтеру бастамаларына иек артудан басқа шара жоқ секілді…

Қ.ДӘУЛЕТӘЛІ.

Азық-түлік бағасының шарықтап бара жатқанын жазып жүрміз. Кейбір тауар түрлерінің бағасы бірден 80 пайызға өскенін мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі айтты. Қоғамның екі бүйірінен қысып бара жатқан қымбатшылық азық-түлік тауарларымен шектелмейді. Тұрмыстық техниканың бағасында да өсім байқалады. Қымбатшылық әсіресе Алматы, Жамбыл және Солтүстік Қазақстан облыстарында айқын білініп отыр.

Energyprom.kz порталының мәліметіне сүйенсек, тоңазытқыш пен мұздатқыш 15,8 пайызға, асүй плиталары 17,2 пайызға, кір жуғыш және ыдыс жуғыш машиналар 22 пайызға, шаңсорғыш 25,1 пайызға қымбаттаған. Тұрмыстық техника бағасының шарықтауын белгілі экономист Мақсат Халық әлемдегі инфляция мен геосаяси жағдайлармен байланыстырады. «Импорттық инфляция дейді.Сырттағы тауарлардың қымбаттауы.Яғни ол елге келген кезде одан әрі қымбаттауы. Мысалға биыл доллардың өзі құнсызданды. Ол жақта өйткені Америкада инфляция 8,5 процентті құрады. Ол нені көрсетеді, демек Европада да, Америкада да тауарлар бағасы өсіп жатыр» дейді ол.
Сарапшылардың пікіріне сүйенсек, бағаның бұлайша құбылуы әрі қарай да жалғаса береді. Әлемдік саясаттағы оқиғалардың өзі жақын арада аяқталмайтынын аңғартқандай. Сәйкесінше, азық-түлік, киім-кешек және тұрмыстық техника бағасы да жуық арада тұрақталмайды.

Жастар – қоғамның қозғаушы күші. Сондықтан олардың мәселесі – жалпы елдің, қоғамның түйткілді түйіні. Жастар арасында мәселе де жоқ емес. Мәселен, соңғы уақытта есірткіге әуес жастардың қатары қалыңдап бара жатыр. Мұны ресми статистика дәлелдеп отыр.

Есірткімен күрес қаншалықты қарқынды жүргенімен, жастарды ғасыр індетінің құрығынан толық құтқару мүмкін болмай тұр. Күн сайын есірткі саудасымен айналысатын сайттар ашылып, саны көбеюде. Арнайы лабораториялар да көптеп анықталып жатыр. Ресми мәліметке сүйенсек, соңғы жылдары Қазақстанда есірткіге тәуелді адамдардың саны азайып келеді. Десе де арқаны кеңге салып, бұны оң өзгеріс деп санауға болмайды. Өйткені олардың саны шын мәнінде өсіп жатыр дейді мамандар.
«Олар көбінесе біздің орталықтарға келмеуге тырысады. Өзіңіз білесіз біздің орталықта есепте тұрса, жұмысқа тұруы қиын. Қиын болғанда ешкім алмайды да оны. Сондықтан жекеменшік клиникаларға барып емделгенді дұрыс санайды» дейді психикалық сауықтыру орталығының директоры Сапар Рахменшеев. «Тездік», «экстази», «метамфетамин», «тұз» — мұның бәрі жастар арасында кеңінен танылған психотроптық заттардың түрлері. Бұрын ол елімізге заңсыз жолмен Қытай немесе Ресейден кіргізілетін. Соңғы жылдары елімізде де әзірлене бастаған. Айта кету керек, Қазақстан бойынша 18 мың есірткіге тәуелді азамат есепте тұр. Оның 2500-і әйел болса, 94-і – жасөспірім. Тіркеудегілердің басым бөлігі – 14 пен 25 жас аралығындағылар. Қазіргі күрес әдісі өз нәтижесін жоғары деңгейде беріп отырған жоқ. Сондықтан тың, жаңа күрес әдісі қажет секілді. Себебі сайттар бұғатталғанымен, орнына сайт ашып, сауданы жүргізе беру оп-оңай. Осыны ескерсек екен…

Әлеуметтік желіде біраздан бері оқу жылын ұзарту мәселесі кеңінен талқыланып келе жатыр. Бірі қолдады, енді бірі дұрыс емесін жазып жатыр. Дегенмен жуырда ақпараттың анық-қанығы белгілі болды. Нақтырағы, аталған мәселе күн тәртібінде тұр. «Ашық НҚА» порталында Оқу-ағарту министрлігі бұйрығының жобасы жарияланды.

Құжатқа сенсек, 1-сыныптарда оқу жылының ұзақтығы 35 апта болса, 2-11 (12) сыныптарда 36 оқу аптасы болады. Алдағы оқу жылында барлық сыныптарға мынадай каникул кезеңін белгілеу ұсынылады. Күзгі каникул 2022 жылдың 31 қазанынан 6 қарашасына дейін, яғни 7 күнге созылады. Қысқы каникул 31 желтоқсан мен 8 қаңтар аралығында болады. Көктемгі каникул 18-26 наурыз аралығын қамтиды. Бірінші сынып оқушылары үшін де қосымша жеті күндік каникул енгізіледі — 2023 жылдың 6 ақпаны мен 12 ақпанын қоса алғанда.
«Қосымша екі оқу аптасын қосу арқылы оқу жылының ұзақтығын арттыру күніне сабақтар санын азайтуға, күрделі тақырыптарды оқу қарқындылығын төмендетуге, білім беру процесін дамытатын оқыту қағидаттарында ұйымдастыруға мүмкіндік береді» делінген хабарламада. Айта кету керек, бұйрық жобасын қоғамдық талқылау 2 тамызға дейін жалғасады.

Ғаламтор қоғам өмірін жеңілдетумен қатар, өзіндік зардаптарын да әкеліп жатыр. Бұрындары қулық-сұмдықтың түрі аз болса, ғаламтор қолданысқа енуімен олардың саны күрт артты. Бүгінде қылмысты экранның арғы бетінде отырып-ақ жасайтындар көбейген. Ең өкініштісі, көп жағдайда олар анықталмай жатады. Олардың әдісі де сан түрлі. Жақында алаяқтар баратын тағы бір әдіс әшкере болды.

Бұрындары олар алаяқтардың «банктен» қоңырау шалуы кең қолданылса, енді азаматтардан халықты алдап жүрген кредит менеджерлерін әшкерелеуге көмектесуді сұрайтын болған. Мәселен, 48 жастағы Юрий Фоминых күтпеген жерден қарызға батты. Ер адам 4 миллион теңгеге екі кредитті қалай рәсімдегенін түсінбей отыр. Енді ол ай сайын банктерге 120000 теңге төлеуге мәжбүр. Оның мұндай төлемге шамасы келмейді. Жәбірленушінің айтуынша, ол адамдарды аяусыз алдайтын интернет-алаяқтарды әшкерелеймін деп қарызға батқан. Бейтаныс біреулер телефон соғып, өздерін Ұлттық банктің қызметкерлеріміз деп таныстырған, сыпайы сөйлесіп, көмек сұраған. Юрий бұл әрекеттің астарында алаяқтардың арам пиғылы жатқанынан сезіктенбей, көмектесуге келіскен.
«Олар банк қызметкерлерін тексеру керек деп түсіндірді. Олар өздерін таныстырып, аты-жөнін, жеке куәлік нөмірлерін, байланыс телефондарын айтты. Егер күмәндансам, рас-өтірігін анықтауыма болатынын жеткізді. Мен қайта хабарласқанымда, расында да мұндай адамдар жұмыс істейтінін айтты. Сондықтан сеніп қалдым» дейді жәбірленуші. Алаяқтар ұялы телефонға қоңырау шалып, өздерін банктегі қауіпсіздік қызметінің мамандары немесе полиция қызметкері деп таныстырады. Кейін адамдарды алдап жүрген кредит менеджерлерін әшкерелеу үшін арнайы операцияға атсалысуды сұрайды. Алаяқтардың айтуынша, мұндай менеджерлерді анықтау үшін кредит алып, ақшаны арнайы есепшотқа аудару керек. Ал полицейлер халықтан бейтаныс адамдардың қоңырауына сенбеуді, оларға кредит алып бермеуді сұрайды.
«Ішкі істер органдары жүргізіп жатқан профилактикалық жұмыстарға қарамастан, азаматтардың аңғалдығы таңғалдырады. Біздің облыста жұмыс істеп тұрған банктердің қызметкерлері банктен ешкім телефон соқпайтынын жақсы білсе де, өздері алаяқтардың құрбаны болған. Күдіктілердің көп жағдайда Қазақстаннан тыс жерде болуы қылмысты ашуды қиындатып отыр. Сондықтан жәбірленушілер кредитті төлеуге мәжбүр болады» деді СҚО ПД аға жедел уәкілі Андрей Акопян.

Түркістан облысының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаменті биыл жыл басынан 366 білім беру ұйымының 181-іне аттестаттау жұмыстарын жүргізген. Оның ішінде 106 балабақша, 73 мектеп, 2 колледж бар. Нәтижесінде 14 білім беру ұйымы аттестатталса, талаптарға сәйкес келмегені 167 болды. Бұл көрсеткіш мемлекеттік аттестаттау жүргізілген білім беру ұйымының 92,2% құрайды. Бұл туралы департамент басшысы Ғалымжан Алматов мәлімдеді.

«Жыл басынан бері электрондық үкімет веб-порталының www.egov.kz, www.elicense.kz ақпараттық жүйесі арқылы 130 мемлекеттік қызмет көрсетуге өтініш түскен. Қаралған 130 өтініштің 22-сі қанағаттандырылып, біліктілік талаптарына сәйкес келмеген 108 өтініш кері қайтарылды. Сондай-ақ, 7 білім беру ұйымына және жаңадан ашылған 9 білім беру ұйымына лицензия және лицензия қосымшалары қайта рәсімделіп берілді» деді департамент басшысы.
Департамент алдағы уақытта білім беру ұйымдарының жаңа 2022-2023 оқу жылына дайындығына мониторинг жүргізуді жоспарлауда. Оқулықтармен және оқу-әдістемелік кешенімен қамтамасыз ету, «Оқуға құштар мектеп» жобасын іске асыру, күрделі және ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу, мектеп құрылысы, материалдық-техникалық қамтамасыз ету мен жабдықтау, мұғалімдердің кәсіби қызметін қамтамасыз ету бойынша білім басқару органдарына мониторинг жұмыстарын жүргізеді.

Кентау қаласында заңнан аттап, табиғатқа қасақана зиян келтірушілермен күрес күшейді. Нақтырағы, қала көлемінде жер қойнауын заңсыз пайдаланушыларды анықтау мақсатында қала әкімі Рашид Аюповтың өкімімен жұмысшы топ құрылған. Сонымен қатар қала әкімінің орынбасарымен Кентау қаласы аумағында және қалаға қарасты 4 ауылда жер қойнауын өз бетінше пайдалануды болдырмау жөніндегі мобильдік топтар құрылып, рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылып келеді.

«Кентау қаласында заңсыз жер қойнауы пайданушылар «Астана», «Қаратау» мөлтек аудандарында және «Қосқорған», «Ырмақ өзен» су қоймаларының жанында жиі фактілер анықталады» дейді бөлім басшысы. Жыл басынан бері қалалық кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі, қалалық полиция бөлімі, қалалық жер қатынастары бөлімі және БАҚ өкілдерімен бірлесіп 23 рейдтік іс-шара ұйымдастырылды.
Нәтижесінде қала аумағындағы Бала Бургем мөлтек ауданы, «Қызыл әулие мазары», «Байылдыр қалдық қоймасы», Қаратау мөлтек ауданы және Су қоймасы маңдарынан жер қойнауын заңсыз тасымалдап жүрген ауыр жүк көліктері анықталды. Анықталған фактілер бойынша заң талаптарына сәйкес шара көру үшін қалалық полиция бөліміне жолданған. ҚПБ тарапынан 22 ауыр жүк көліктеріне әкімшілік құқық бұзушылық туралы шара көру мақсатында, Түркістан облысының экология департаментіне жолданған. Аппараттық жиында атқарылған жұмыстар барысын баяндаған бөлім басшысына қала басшысы бірқатар тапсырмалар берді. Әлі де бұл жұмыстар баяу жүріп жатқанын тілге тиек етіп, жер қойнауын заңсыз пайдаланушыларды тоқтату жұмыстарын күшейтуді тапсырды. Бөлім басшысына соңғы ескерту жасалды. «Тексеру және тиісті шаралар көрілу жұмыстары жандануы тиіс» деді.

Түркістан қаласының климаты баршаға бірдей қолайлы емес. Жаз ыстық әрі ұзаққа созылады. Сондықтан қаланың ауа райын жақсарту мақсатында жергілікті әкімдік тарапынан қыруар іс қолға алынып, жүзеге асырылып келеді. Бүгінгі таңда экологияны жақсарту мақсатында қала маңына 13 мың га аумақта «Жасыл белдеу» жобасы мен «Азық-түлік» белдеуі жобасы іске асырылған. Екіншісінің нәтижесі көгалдандырумен бірдей. Онда тамшылатып суғару технологиясы қолданылады.

Бұл туралы облыс әкімі Өмірзақ Шөкеев «Астананың климаты енді көбіне белгілі. Көп адам былайша айтқанда күмәнмен қарады. Бірақ Астанада осы көгалдандыру арқылы климатты шамалы болса да өзгерту мүмкін екенін дәлелдедік. Сол тәжірибені пайдаланып Түркістанда да біз соған кірістік» дейді. Аталған бастаманың тарихына үңілсек, 2020 жылғы 1 кыркүйектегі мемлекет басшысының Жолдауындағы тапсырмасын орындау мақсатында 2 млрд ағаш егу жұмыстары бекітілген. Кешенді жоспарға сәйкес, облыс көлемiнде бес жылдың iшiнде мемлекеттiк орман қоры жерлерiнде 110 мың га алқапқа 170 млн ағаш көшеттерін отырғызу жоспарланған. 2021 жылы 14 619,4 га жерге 18,707 млн ағаш-көшеттері отырығызылып, жоспар толығымен орындалды. 2022 жылы 16 940 га жерге 22 млн ағаш-көшеттерін отырғызу жоспарына сәйкес жұмыстар атқарылуда. Түркістан қаласының айналасынан құрылған «Жасыл белдеудің» жоспарланған 29 511 гектар жер көлемiнiң, бүгiнгi таңда 13 629 гектары орындалған. Жасыл белдеу құру жұмыстарына облыстық бюджеттен тиiстi қаржылар бөлініп, әуежай және рекреациялык аймақта 400 гектардан астам жерге тамшылатып суғару жүйесі және көшеттерге тiрек толығымен орнатылды. Қазіргі кезде абаттандыру және тазалық жұмыстары жүргiзiлуде.
Сонымен қатар жаңа әкімшілік іскерлік орталығындағы 50 гектар алма бауы жаңартылып, тамшылап суғару жүйесi және көшеттерге тірек орнатылып, қоршау және абаттандыру жұмыстары жургiзiлуде. ҚР Орман кодексiнiң 54 бабының 1.1 тармағына сәйкес, жер қойнауын пайдаланушылар мемлекеттiк орман қоры учаскелерiн уран өндiру үшiн пайдаланған кезде, екі есе мөлшерде орман екпелерiн отырғызу және орманға айналған алқапқа ауыстырылғанға дейін оларды күтіп-ұстау жұмыстары мiндеттелген. Осыған байланысты, «ҚазАтомПром» мекемелерiмен 20 024,5 гектар жерге орман екпелерiн отырғызуға, оның iшiнде жапырақты ағаш-көшеттерін 2 974,5 гектарға, ал сексеуіл көшеттерін 17 050,0 гектарға отырғызуға келiсiмшарт жасалған. Бүгінгі таңда 4 500 га, оның iшiнде, жапырақты ағаш-көшеттер 764 га, сексеуіл 3 736 гa отырғызылған. Былтырғы жылдың қорытындысы бойынша 30 млн-ға жуық көшет ендiрiлдi. Алдағы уақыта тиісті сала басқармасына қарасты мекемелердiң күшiмен 60 млн ендіріледі.

«Жасыл ел» — 2005 жылдан бастап жүзеге асырылып келе жатқан кешенді бағдарлама. Сол жылы елордада «Жасыл ел» жастар еңбек жасағының Республикалық штабы құрылып, өңір-өңірде бөлімшелері ашылып, өз жұмысын бастап кеткен еді. Аталған бағдарлама күні бүгінге дейін көптеген жастың Отанға деген сүйіс-пеншілігін оятып, елімізді жасыл желекке айналдыру мақсатында олардың жалын-жігерін, күш-қуатын бір арнаға тоғыстырып келеді.

Аталған бағдарлама аясында 2017 жылы «Jasyl el» жастар еңбек жасақтарының Түлкібас аудандық штабы құрылған. Белсенді жастардың басын қосқан ұйым осы уақытқа дейін көгалдандыру мен абаттандыру ісіне айрықша үлес қосып, еңбек етіп келе жатыр. Қазіргі уақытта жасыл ел сарбаздары аудан орталығында орналасқан саябақтар, аллеялар, тұрғын үй аулаларында, көше бойларында тазалық жұмыстарын жүргізіп жатыр. Олардың белсенділігі жоғары. Жұмысы да жемісін беруде. Мұны аудандағы тап-таза саябақтардан көруге болады. Бұдан бөлек, жастар халықтың экологиялық сауатын арттыру бағытында да жемісті еңбек етіп келе жатыр. Аталған жастар жасағына қосылуға ниеттілердің де қарасы қалың.
Қазығұрттық жастар да абаттандыру жұмыстарында белсенділік танытуда. Нақтырағы, Қазығұрт аудандық «Жастар ресурстық орталығы» КММ-нің мамандары аптаның сейсенбі және жұма күндері, ауданға керемет көрік беріп тұрған сәндік ағаштарын суғарып тұруды жөн көріп, перзенттік парыз деп санап, өз үлестерін қосуда.