Маңызды

Осы аптада Түркістанда жүгіруден бұқаралық жарыс болды. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президент күні мерекесіне орай ұйымдастырылған жарыс «Елі сүйген, елін сүйген Елбасы» деген ұранмен өткізілді. Ел іргесін қалаған қайраткердің есімін ұлықтап, кейінгі ұрпаққа оны үлгі ету үшін ұйымдастырылған шараға облыстан мыңға жуық спортшы қатысты.

«Түркістан арена» стадионынан бастау алған президенттік шақырымға (2,4 км) жүгіруден бұқаралық жарыста кентаулық А.Захидинов мәре сызығын бірінші кесті. Екінші орынға түркістандық Б.Абдурайымов ие болса, үздік үштікті Кентаудан келген сайыпқыран Д.Суннатуллаев қорытындылады.
Ал әйелдер арасында Қ.Серік жеңіске жетсе, екінші орынды Д.Күнқожа иеленді. Үшінші орынды А.Сальникова еншіледі. Үш спортшы да Кентау қаласының өкілдері.
Сонымен қатар 30 жастан асқан спортшылар арасында да үздіктер анықталды. Ерлер арасында сайрамдық Қ.Кәрібаев топ жарды. Кентау қаласынан келген Б.Базарбаев пен Е.Жадрисов мәре сызығына екінші, үшінші болып жетті. Әйелдер арасында Түркістан өңірінің өрендері В.Ли, Ә.Жандарбекова және Л.Белоус үш орынды бөлісті.
Түркістан облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысы Қ.Жолдықараев бұқаралық жарысқа қатысқан жұртшылыққа алғысын білдірді. Сонымен қатар ол жеңімпаздар мен жүлдегерлерді және жарысқа белсене қатысқан бірқатар азаматты марапаттады.

Шардара ауданы шымыр жігіттерімен ерекшеленеді. Ауданда қол күресі – армрестлинг спорты дамыған. Спорттың бұл түрін серік еткен қаншама өрендер ауданның мақтанышы атанып, талай тартысты жарыстарда облыстың мерейін асырған. Осы аптада армрестлингтен Румыния елінің астанасы Бухарест қаласында өтіп жатқан әлем чемпионатының алғашқы күнінде де шардаралық өрендер өрнекті ойын көрсетіп, қоржынға 22 алтын медаль түсірді.

Дүбірлі сайыс бүгін қорытындыланды. Бухарестте өтіп жатқан дүбірлі сайыстың жасөспірімдер және жастар арасындағы жарысы 29-қараша аяқталған болатын. Байрақты бәсекеде ұлттық құрама сапында Түркістан облысы, Шардара ауданының өрендері бақ сынады. Кіл мықтылар жарысқан бәсекеде жерлестеріміз қарсыластарынан басым түсіп, Әнұранымызды 22 рет әуелетті. Ел қоржынына 22 алтын медаль салған сайыпқырандар жанкүйерлер сенімін ақтады.
Атап айтсақ, жасөспірімдер арасында 45 келі салмақта — Базарбай Асылжан, 50 келі салмақта — Ибрагим Әділет (сол қол), Сәрсенбай Жармахан (оң қол), 55 келі салмақта — Раим Бекарыс (сол қол), Мансұр Мұқағали (оң қол), 60 келі салмақта — Серікхан Саят, 65 келі салмақта — Басымбек Нұрболат, 70 келі салмақта — Полат Ермахан, + 70 келі салмақта — Роман Данияр чемпион атанды. Жасөспірім қыздар арасында 50 келі салмақ дәрежесі бойынша — Абдулла Аружан, 60 келі салмақ дәрежесі бойынша — Оразхан Ырысты топ жарды.
Жасөспірім ұлдар арасында 55 келіде — Тұрғанбек Тұрарбек (сол қол), Ахметов Қуандық (оң қол), 60 келіде — Ерсайын Мейрамбек (сол қол), Самат Мұқасан (оң қол), 65 келіде — Мұхамбетов Ердәулет (сол қол), Ақтай Бекқуат (оң қол), 70 келіде Саттар Шерхан чемпион болды.
Жасөспірім қыздар арасында 45 келіде — Зиядулла Назира, 50 келіде -Тазабек Зейнеп қарсыластарына шақ келтірмеді. Ал жастар арасында Сарыбай Ердәулет (65 келі) пен Қаржау Есболат (90 келі) қоржынға алтын жүлде салды.

Түркістанда Қазақстан мен Өзбекстанның өңіраралық ынтымақтастығының III форумы аяқталды. Екі елдің өкілдері сауда-экономикалық ынтымақтастығының өзекті мәселелері талқыланып, сауда келіссөздері жасалып, жақын болашақтағы өзара іс-қимылдың векторлары белгіленетін форум барысында 611 млн доллардан астам сомаға 54 келісім мен меморандум жасалғанын айта кетейік. Соңғы жылдары екі ел арасындағы тауар айналымы оң динамиканы көрсеткен. Атап айтқанда бес жылда екіжақты сауда көлемі 2 есе өсіп, 2,9 млрд АҚШ долларына жеткен. Осы жылдың қорытындысы бойынша өзара сауда көлемі 4 млрд долларға жетеді деп күтілуде.

Форумда Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Асқар Мамин екі елдің ынтымақтастығын тереңдетудің үлкен әлеуетін атап өтті. Үкімет басшысы көршілес екі елдің өзара іс-қимылын нығайту қажеттігіне назар аударды. Ол «Орталық Азия» халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығын тезірек іске қосу жөніндегі жұмысты жеделдетуге шақырды. Оның айтуынша, жоба сауда көлемін арттырып қана қоймай, өңірдегі барлық елдердің өзара іс-қимылын нығайта түсетін драйверге айналады.
Ал Өзбекстан Республикасының Премьер-Министрі Абдулла Арипов алдағы бес жылда өзара сауданы 10 млрд долларға дейін ұлғайтуға барлық мүмкіндіктері бар екенін, ол үшін екі елдің үкіметтері арнайы Жол картасын әзірлеуі қажеттігін, нәтижесінде Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы тауар айналымы 2022 жылы 5 млрд долларға жетуі мүмкін деп есептейтінін мәлімдеді.

Форумның пленарлық отырысы барысында қатысушылар Қазақстан мен Өзбекстанның стратегиялық серіктестігін тереңдетуге бағытталған ұсыныстарды талқылады.

Өз кезегінде еліміздің Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов егемендіктің 30 жылы ішінде екі елдің мықты экономика қалыптастырып, өз әл-ауқатын көтеріп, әлемдік саяси аренада толыққанды ойыншылар ретінде орныққанын айтты. Бұл туралы ойын Бақыт Сұлтанов «Орталық Азияның екі ірі экономикасы – Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы ынтымақтастықты дамыту және күшейту бүкіл өңір үшін өзара сауда мен экономикалық байланысты тереңдетуге ынталандыруы мүмкін, — деп атап өтті.

Сонымен қатар ол «Бізде май, ет, ұн, макорон өнімдері мен кондитерлік өнімдер, жеміс-көкөніс өнімдері, жеңіл өнеркәсіп тауарлары, құрылыс және химия өнеркәсібі тауарларын өндіру бойынша кластерлік кооперациялық жобалар құрудың зор әлеуеті бар», — деп хабарлады.
Форумда Қазақстан тарапының өкілдері екі ел мен жалпы өңірдің орнықты даму жоспарларын іске асыруды жеделдету үшін Орталық Азияны жекелеген елдер ретінде емес, жалпы өңір ретінде қарастырып, осы бағытта даму керектігін жеткізді.

Биылдан бастап елімізде көпқабатты тұрғын үйлерді күтіп ұстау бойынша «Бір үй-бір бірлестік-бір есепшот» деген қағидамен жұмыс істейтін Мүлік иелерінің бірлестігі (МИБ) және Жай серіктестік (ЖС) жүйесі қолға алынған болатын. Еліміздің біраз өңірлерінде пәтер иелерінің кооперативін (ПИК) алмастыратын бұл жаңа жүйеге көшу маусым айынан бастап қолға алынған. Ал 1,5 мыңға жуық көппәтерлі тұрғын үй бар Түркістан облысында бұл жүйе енді қолға алынып келеді.

Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының бөлім басшысы Бақтыбек Убайдин мәлімдеді.
Өз кезегінде ол пәтер иелерінің кооперативін алмастыратын мүлік иелерінің бірлестіктері (МИБ) жүйесін құрудың маңыздылығын түсіндірді.
«Жаңа жоба бойынша тұрғындар көпқабатты үйге қатысты қандай жұмыс жүргізіліп жатқанын, қандай сервистік мекемелердің қызметін тұтынғанын ашық көріп біле алады. Жасыратыны жоқ, осыған дейін қоғамдық бақылау мұндай деңгейде болмады. Мәселен, ПИК құрамында бірнеше үй бар болса, сол жердегі барлық тұрғыннан жиналған қаржы бір үйдің кем-кетігін жамауға ғана жұмсалып жататын. Ал қалған үйлер қаржының жетімсіздігінен амалсыздан кезек күтуге мәжбүр болатын. Ал МИБ-те әр үйдің өз есеп-шоты болады және тұрғындар жинаған қаржы өз үйлеріне мақсатты түрде жұмсалады», -деп атап өтті Б.Тоқбергенұлы.
Жаңа жүйе бойынша үй басқарушы (МИБ төрағасы) жиналған қаржыны қайда жұмсағанын ревизиялық комиссиямен бірге бақылай алады. Сосын жұмыс нәтижесі бойынша тұрғындарға есеп береді. Төраға үй тұрғындарының дауыс беруімен сайланады. Сондай-ақ, спикер бұл реформа түптеп келгенде тұрғындардың өз үйлерін ұқыпты пайдалануға, күтіп-ұстауға жұмылдыру мақсатымен туындап отырғанын жеткізді.
Сонымен қатар, Б.Тоқбергенұлы жаңа жүйе бүгінге дейін жұмыс істеп келген пәтер иелерінің кооперативі жобасының (ПИК) жұмысын тоқтатпайтынын ескертті.

Соңғы бес жылда «Еңбек» бағдарламасы аясында Түркістан облысынан Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Павлодар және Қостанай облыстарына 9733 адамды құрайтын 2525 отбасы қоныс аударған. Еңбек ресурсын тиімді пайдалануды көздеген бағдарлама шеңберінде биыл Түркістан облысындағы 3730 мүшесі бар 816 отбасы солтүстік облыстарға көш түзеген.

Бұл туралы Nur Otan партиясының жанындағы республикалық қоғамдық кеңесінің отырысында партияның Түркістан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, фракция жетекшісі Бейсен Тәжібаев мәлімдеді.

Жауапты министрлік пен облыс әкімдіктерінің есебі тыңдалған жиынды Nur Otan партиясы жанындағы Жұмыспен қамтуды және халықтың әлеуметтік осал топтарын қолдау жөніндегі республикалық қоғамдық кеңесінің төрағасы Елнұр Бейсенбаев төрағалық етті.
Аталған бағдарлама іске қосылғаннан бастап Түркістан облысына Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарының арнайы делегациялары тұрақты түрде келіп, үгіт-насихат жұмыстарын жүргізген. Қалған екі облыс бұл бағыттағы жұмыстарды орындауда сылбырлық танытқан.
Теріскейге қоныс аударудың артықшылығын түсіндіруге тек бір тарап қана екпін түсіндірмейді. Мәселен, биыл күнгейлік жеке кәсіпкер, қоғам белсендісі Жаңабай Ағабеков өз қаражаты есебінен автобус жалдап, облыстан 30 адамның Павлодар облысына барып-қайтуына демеушілік жасаған. Нәтижесінде 28 отбасы Павлодар облысына қоныс аударған.
Онлайн жиында Бейсен Тәжібаев күнгейден теріскейге көш түзегендердің қатарын көбейтуде бірқатар ұсыныстарын ортаға салды. Ол «Көші-қон жұмыстарын жандандыру үшін Павлодар, Қостанай, Солтүстік және Шығыс Қазақстан облыстарына көшуді насихаттауға еліміздің Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі мен облыс әкімдіктерінің қолдауымен үкіметтік емес ұйымдар мен қоғамдық бірлестіктер де тартылып, жүзеге асырылуы керек. Сондай-ақ, ол солтүстік өңір әкімдіктерінің халық көп қоныстанған Сайрам, Жетісай және Сарыағаш аудандарында фронт-офис түрінде өкілдігін ашуды қолға алу қажет. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы саласы бойынша шаруа қожалықпен айналысқысы келетін кәсіпкерлерге логистикасы дамыған елді мекендерден жылыжайлар мен мал бордақылау алаңдарын салу үшін 1-2 пайызбен жеңілдетілген несиелер, субсидиялар, гранттар беру қажет деп есептейміз»-деді. Сонымен қатар ол, Оңтүстіктегі ағайындар Солтүстік Қазақстан мен Шығыс Қазақстандағы ауылдарды мың рет естігеннен гөрі, бір рет көзбен көріп, жағдайымен танысып қайту үшін азаматтарға бірреттік жолақы қаржы қарастыруды ұсынды. Бүгінде бұл мәселе демеушілер есебінен шешіліп отырғанын айтты.
Бұдан бөлек, Бейсенбай Тәжібаев оңтүстік өңірден ерікті түрде қоныс аударуға ниет білдірген азаматтарға көшіп баратын өңірден 1 айлық жатын орнымен қамтамасыз ететін орталық ашу туралы бастама көтерді. Солтүстікке көшкен азаматтардың несие қарызын өтеуді 1 жылға шегеру, некеде тұрғандарды баланстық құнның қалдық құнымен 5 жыл өткеннен кейін жекешелендіру құқығымен пәтерді жалға беру, оңтүстік өңірдің ірі кәсіпкерлері мен іскер азаматтарына солтүстіктен шаруашылық мақсаттағы жерді жалға беру ісін жандандыру қажеттігін де жеткізді. Егер бір кәсіпкер 10 немесе 20 отбасыны көшіріп, оларды жұмыспен қамтыса, мемлекеттік қолдаулар көрсетілуі тиістігін шегеледі.
Отырыста «Серпін» мемлекеттік бағдарламасы туралы да сөз болды. Аталған бағдарлама аясында соңғы бес жылда Түркістан облысы бойынша жоғары оқу орындарына 10364 жас оқуға қабылданған. Биыл «Серпін» жобасының 320 түлегі оқуды аяқтағанмен олар Солтүстік өңірлеріне тұрақты жұмысқа тұра алған жоқ. 2019 жылы 5109 грант бөлініп, 2292 адам оқуға түссе, 2020 жылы 979 адам ғана қабылданған. Гранттарды толық үлестіру жұмыстарын жауапты министрлік тиянақты түрде жүргізуі тиіс.
Отырысты қорытындылаған кеңес төрағасы Е.Бейсенбаев жиын барысында айтылған ұтымды ұсыныстар бағдарламаға енгізілетінін жеткізді.

Ағымдағы жылдың 10 айында Түркістан облысында отбасында жасалатын қылмыстар саны өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 28,8 пайызға азайған. Оның ішінде әйелдерге қарсы жасалған қылмыстардың саны 3,3 пайызға төмендеген. Түркістан облысы Полиция департаменті Жергілікті полиция қызметінің келтірген дерегі осындай. Сала мамандары отбасында жасалатын қылмыстардың мейлінше азаюына Түркістан облысындағы тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын әлеуметтік-психологиялық жағынан қолдау көрсету қызметі оң ықпал еткенін алға тартады.

Тәуелсіз зерттеу қорытындысы Түркістан облысындағы тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын әлеуметтік-психологиялық қолдау көрсету қызметінің жұмысына оң баға берді. Қызметтің бұл түрі облыста бес жылдан бері қолға алынып келеді. Аталған қызмет түрі облыстың барлық аудан, қалаларында жұмыс істейді.
Бұл туралы Түркістан облысы әкімдігінде өткен жиында айтылды.
Жиынға Түркістан облысы әкімінің орынбасарлары С.Қалқаманов пен Ұ.Тәжібаев, облыстық басқарма басшылары мен ЮНФПА өкілдері қатысты. Басқосуда ЮНФПА өкілдері тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытында Түркістан облысы әкімдігінің тапсырысымен әзірленген стратегияға жоғары бағаларын берді.
Бұл коммуникациялық стратегия БҰҰ Халықтың қоныстануы саласындағы қорының «Орталық Азияда гендерлік зорлық-зомбылықтың алдын алу және оған қарсы әрекет етуді жақсарту үшін ұлттық әлеуетті күшейту» жобасы аясында Ұлыбритания үкіметінің қолдауымен әзірленген.
Талқыланған тақырыптың маңыздылығын атап өткен облыс әкімінің орынбасары С.Қалқаманов коммуникациялық стратегия негізінде шұғыл жоспар құруды тапсырды. Сонымен бірге ол өңірде отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытындағы жұмыстар жалғаса беретінін мәлімдеді.
Айта кетейік, тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын әлеуметтік-психологиялық қолдау көрсету қызметі ауылдардағы әйелдерге көмек көрсетеді. Себебі дағдарыс орталықтары көбінде қалалық жерлерде орналасқан.
Аталған қызмет түрінің ерекшелегі не? Отбасында зәбір көрген әйел аталған қызметке жүгінсе, құзырлы органдардың табалдырығын тоздырмайды. Зәбір көрген әйелдің жеке басындағы тауқыметті арнайы қызмет мамандары білсе жеткілікті. Олар өздері полицияға, әлеуметтік қызметтерге, прокуратураға және тағы басқа ұйымдарға хабар береді.
Жиында Қазақстандағы ЮНФПА-ның өкілі Ғазиза Молдақұлова «Түркістан облысымен әріптестік жоғары деңгейде. Өңірде гендерлік зорлық-зомбылық бойынша нәтижелі жұмыстар атқарылуда. Алдағы уақытта да бұл бағыттағы жұмыстар күшейеді»,- дей келе демографиясы жоғары өңірде ана құқығын қорғау, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу аса маңызды екенін атап өтті.

Түркістан облысы, Кентау қаласында тұрғындардың арыз-шағымын, ұсыныс-өтініштерін дер кезінде қабылдау мақсатында 109 байланыс орталығы құрылып, үздіксіз жұмыс атқарып келеді. Тұрғындары кез-келген қалта телефоны арқылы 109-ға хабарласа алады. Орталық қала әкімі Дәурен Махажановтың тапсырмасымен құрылған болатын.

Бүгінде бірыңғай байланыс орталығына барлығы 1037 өтініш келген. Тарата айтсақ, WhatsApp желісі арқылы 319, Instagram арқылы 150, 109 номірі арқылы 359, Facebook арқылы 61 өтініш қабылданған. Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілген үйлер бойынша штабқа 102 өтініш түссе, жеке қабылдау кезінде 46 өтініш тіркелген.
Орталыққа келген өтініштердің 981-іне жауап беріліп, шешімі табылған. Қалғаны тұрғындардың орталыққа жүгінген уақытына қарай бақылауда тұр. Аталған жұмысты жандандыру мақсатында қазіргі таңда Түркістан облысының цифрландыру, мемлекеттік қызметтер көрсету және архивтер басқармасымен бірлесе «Aikey» бағдарламасын іске қосу жұмыстары жүргізіліп жатыр. «Aikey» бағдарламасы — арнайы бірыңғай жүйе. Тұрғындар тарапынан түскен барлық сауал, өтініш, арыз қала әкімінің жіті бақылауына алынған.

Түркістан облысында 20 мыңға жуық азамат Pfizer вакцинасын алған. Ал жалпы өңірде 267 345 азаматтың аталған екпені алуы жоспарланған. Облыста екпені алу көрсеткіші 98,4%-ды құрады.

Бұл туралы облыстық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің бөлім басшысы Нұрсұлтан Слан баспасөз мәслихатында мәлімдеді.

Екпе алғандардың арасында кері әсер беру фактілері тіркелмеген. Бұдан бөлек, коронавирусқа қарсы иммунитетті қалыптастыру мақсатында екпе алуға ниетті азаматтар саны едәуір артқан.
«Екпе жұмыстарын жүзеге асыру жоспарланған іс-шараларға сәйкес мерзімінде атқарылуда. Сонымен қатар, облыстағы медициналық ұйымдарда дәрілік заттар мен медициналық жабдықтардың аса қажетті тізімі бекітіліп, 2 айлық резервтік қор қалыптастырылды. Жедел жәрдем қызметі 122 автокөлікпен қамтамасыз етіліп, автокөліктер паркі 96%-ға жаңартылды»,- деді Түркістан қалалық емханасының бас дәрігері Райымбек Тасырбаев.
Айта кету керек, Түркістан облысындағы эпидемиологиялық жағдай тұрақты. Соңғы екі аптада коронавирусқа шалдығу — 148, пневмония — 11 жағдайға төмендеген. Дегенмен ақ халаттылар сақтық шараларын ұстануды ұмытпау керегін ескертті.

Түркістан облысы, Кентау қаласында 4153 азамат уақытша және тұрақты жұмыспен қамтылған. Тұрғындарды жұмыспен қамту «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы аясында жүзеге асырылған.

Бағдарламаның бірінші бағыты – қысқа мерзімді кәсіптік оқыту. Ол бойынша ағымдағы жылдың 10 қыркүйегінен бастап 30 адам даяшы және тігінші мамандығы бойынша білім алған. Екінші бағыт – жаппай кәсіпкерлікті дамыту. Аталған бағыт бойынша «Бастау-бизнес» жобасы аясында кәсіпкерлік негіздерінің оқыту курстарынан өткен 116 үміткер грантпен қаржыландырылды. Олардың арасында табысы аз және көпбалалы отбасылардан шыққан азаматтар, еңбекке қабілетті мүгедектер және жастар бар.
Биыл «Жұмыспен қамту жол картасы» бағдарламасы аясында инфрақұрылымдық жобалар бойынша қалада 2 нысан қолданысқа берілді. Бүгінде онда 67 азамат жұмыс істеп жатыр. Бағдарламаның барлық бағыттары бойынша 213 еңбекке жарамды мүмкіндігі шектеулі азаматтар жұмысқа орналастырылған. Толығырақ тоқталсақ, әлеуметтік жұмыс орындарына – 5 адам, «Бастау-бизнес» жобасы кәсіпкерлік негіздерінде — 13 адам, қысқа мерзімді кәсіптік оқу арқылы — 2 адам, мемлекеттік грант арқылы — 6 адам, жастар практикасы бойынша – 10 адам, қоғамдық жұмыспен — 64 адам, тұрақты жұмыспен — 113 адам қамтылды.

Қ.ҚАЛИЕВ.

Күні бүгінге дейін Түркістан облысында 894 адам ревакцинация алды. Атап өтерлігі, ревакцинация 1 ғана дозамен жүргізіледі. Бұған дейін «HayatVax», «QazVac», «CoronaVac», «Синофарм» вакциналарын салдырғандар 6 ай уақыт өткенде, ал «Спутник V» вакцинасын салдырғандар 9 айдан соң вакцинаның кез келген өзге түрін қабылдауына болады.

Түркістан облысында барлығы 1030202 адам екпе қабылдаған. Екінші компонентпен 982666 адам вакцина алды. Кейінгі тәулікте 958 адам екпе салдыруға ниет білдірген. Соңғы тәулікте Түркістан облысында 9 адамда COVID-19 індеті анықталды. Тәуліктік өсім 0,05% құрайды. Облыста пандемия басталғалы 1 146 678 мыңға жуық ПТР- сынамалары алынған. Жұқпалы аурулар ауруханасында барлығы 680 орын бар. Оның 491-і бос. Пандемия басталғалы инфекциясы расталған 15 674 жағдай тіркелді. Олардың 7731-да ауру симптомсыз өткен болатын. Бүгінде облыс тұрғындары Спутник-V, QazVac және Sinopharm вакциналарын қабылдай алады.