Маңызды

Шымкент қаласы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаменті (бұдан әрі–Департамент) тарапынан Шымкент қаласының дене шынықтыру және спорт басқармасының «Шымкент қаласының №3 олимпиада резервінің мамандандырылған балалар-жасөспірімдер спорт мекетебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне 2019-2020 жылдары жылы бюджеттен бөлінген қаржылардың мақсатты пайдалануы Қазақстан Республикасы заңнамасының нормаларының сақталуына аудиторлық іс-шара жүргізіліп, нәтижесінде қаржылық сипаттағы бұзушылықтар 18593,0 мың теңгеге анықталды. Оның ішінде 2732,0 мың теңгесі қалпына келтіруге 15861,0 мың теңгесі бюджетке өтеуге жатады.

Бұл ретте, ҚР Қаржы Министрінің 2010 жылғы 03 тамыздағы №393 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізу қағидаларының» 4,17,22 талаптары және «Қазақстан Республикасында төтенше жағдай енгізу туралы»  Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 15 наурыздағы №285 Жарлығын және  Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 11 мамырдағы №256 қауылысының 2 тарауының 6 тармақшалары сақталмаған.

 

 

 

А.КИИКБАЕВ,

Шымкент қаласы бойынша Ішкі

мемлекеттік аудит департаментінің

№1 сәйкестік аудиті бөлімінің

бас маманы-мемелекеттік аудиторы.

Шымкент қаласы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаменті (бұдан әрі–Департамент) тарапынан Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 10 шілдедегі кеңейтілген отырысының қорытындылары бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің хаттамалық тапсырмасын орындау үшін жолданған ҚР ҚМ Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің 06.08.2020 жылғы №КВГА-03-КВ/1293-И тапсырмасы негізінде «Шымкент қаласының Полиция департаментінің емханасы» мемлекеттік мекемесінде «Төтенше жағдай режимін қамтамасыз ететін қызметкерлер үшін сыйақы» дағдарысқа қарсы іс-шарасына бюджеттен бөлінген қаржылардың мақсатты пайдалануы Қазақстан Республикасы заңнамасының нормаларының сақталуына аудиторлық іс-шара жүргізілді.

Аудит нәтижесінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрiнiң 2014 жылғы 24 қарашадағы №511 «Бюджеттік өтінімді жасау және ұсыну қағидаларын бекіту туралы» бұйрығының 6 тармағында «мемлекеттік органдардың осы Кодекстің 65-1-бабының үшінші бөлігіне сәйкес лимиттері айқындалған ағымдағы әкімшілік шығыстарын қоспағанда, мәлімделген қаржыландырудың бюджеттік бағдарламалар нәтижелерінің көрсеткіштеріне қол жеткізуге ықпалын сипаттай отырып, бюджеттiк бағдарламалар әкiмшiсiнiң әрбiр бюджеттiк бағдарламасы бойынша шығыстардың түрлерi бойынша есеп-қисаптар;» деп көрсетілгенмен  бюджет қаржысын дұрыс жоспарламау салдарынан 1215,0 мың теңгеге артық жоспарлауға жол берілген.

 

 

А. КИИКБАЕВ,

Шымкент қаласы бойынша Ішкі

мемлекеттік аудит департаментінің

№1 сәйкестік аудиті бөлімінің

бас маманы-мемелекеттік аудиторы.

немесе, «ФудМастер-Шымкент» қоршаған ортаны неге былғайды?

Түркістан облысында аты дардай «ФудМастер-Шымкент» ЖШС экологиялық талаптарды сақтауға жүрдім-бардым қарап, табиғатқа зиян тигізіп келген. Өз кезегінде тұрғындарға табиғи өнімнен нәр тартқызамыз деп айтудан жалықпайтын серіктестік өндірістен шығатын сарқынды суларын ауылдық суағар каналына бұрып, қоршаған ортаға зиян келтірген. Бұл жағдай Төлеби ауданы, Көксәйек елдімекені тұрғындарынан келіп түскен арыз-шағымға сәйкес Түркістан облысы бойынша Экология департаментінің мамандары, «Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі — Адалдық алаңы» жобалық офисі өкілдерімен бірлесіп, ісі ілгері басқан «ФудМастер-Шымкент» ЖШС мекемесінде жүргізген тиісті тексеру жұмыстары кезінде анықталған.

Осыған сәйкес аталған серіктестік әкімшілік жауапкершілікке тартылып, мекемеге жалпы соммасы 416 700 теңгені құрайтын үш айыппұл салынды. Сонымен қатар, аталған компанияға қоршаған ортаға келтірген залалы үшін 4 335 127 теңге экономикалық бағасын өндіруге нұсқама берілді. Қазіргі таңда аталған айыппұлдардың барлығы мемлекеттік бюджет пайдасына өндірілген.
Бұл туралы Түркістан облысы бойынша экология департаменті басшысының орынбасары – Түркістан облысының Бас мемлекеттік экологиялық инспекторы Қанат Қалмаханұлы Түркістан облысы бойынша экология департаментінің инспекциялық-бақылау саласында осы жылдың қазан айына дейінгі жүргізілген жұмыстары туралы есеп беру жиынында мәлімдеді.
Жыл он екі ай бойы жұмысы жүріп тұратын, ісі ілгері басқан компания үшін бұл айыппұл соммасы анау айтқандай шығын әкеле қоймасы сөзсіз. Және олардың мұндай қадамға білместікпен барғаны немесе білімсіздік себеп болғаны тек өздеріне ғана аян екені белгілі.
Жалпы Түркістан облысында табиғатқа қамқорлық емес, қорлық көрсетіп жатқан заңды тұлғалар осымен шектелмейді. Қанат Қалмаханұлы өз баяндамасында жыл басынан бері облыста 20 табиғат пайдаланушы тексерілгенін хабарлайды. Оның ішінде профилактикалық бақылау арқылы 14, жоспардан тыс тексеру арқылы 6 табиғат пайдаланушылардың жұмыстарының экологиялық талаптардың үдесінен қаншалықты табылып жүргендігі нысанаға алынған. Нәтижесінде 55 экологиялық талаптарды бұзу фактісі анықталып, жалпы соммасы 3 839 735 теңге мөлшерінде 56 айыппұл салынған. Оның ішінде барлығы 972300 теңгені құрайтын 22 айыппұл табиғат пайдаланушылардың экологиялық рұқсат алмағаны үшін, 1 591 000 теңгені құрайтын 20 айыппұл жер қойнауын заңсыз пайдаланғаны үшін, 173625 теңгені құрайтын 3 айыппұл өндіріс орындарының атмосфераға нормативтен жоғары эмиссиялар жасалуы туралы хабарламағаны үшін, 138900 теңгені құрайтын тағы 3 айыппұл қалдықтармен жұмыс істеу кезіндегі талаптарды бұзғаны үшін, 97230 теңгені құрайтын 3 айыппұл жалпы экологиялық нормаларын бұзу дерегі үшін, 138900 теңгені құрайтын 1 айыппұл су ресурстарын қорғау ережелерін бұзғаны үшін және т.б экологиялық талаптарды сақтамаған факторлар құрайды. Бүгінге дейін мемлекеттік бюджетке 31 айыппұл ғана (2 007 700 тенге) өндірілген екен. Салынған айыппұлдар экологиялық талаптарды сақтамаған табиғат пайдаланушылар үшін болымсыз сома болғаны немесе сабақ болғанын төреші уақыт көрсетеді.
Ал облыста 160-тан астам қоқыс полигондарының көпшілігінің талапқа сәйкес еместігі бір бөлек мәселеге айналғаны белгілі. Атмосфера қабатына айтарлықтай кері әсерін тигізетін талапқа сай емес полигон мәселесін біржақты реттеу үшін прокуратурамен енгізілген ұсыныстардың нәтижесінде арнайы тұлғаларға 1 554 235 теңге құрайтын 26 айыппұл салынған. Қазіргі таңда экология департаменті полигондарды экологиялық рұқсатсыз пайдалану, ондағы қатты тұрмыстық қалдықтардың жануы сынды факторлар үшін қоршаған ортаға келген залал көлемін шоттың тасына салып, есептеу үстінде екен.
Бұдан бөлек, Түркістан облысы бойынша экология департаменті қоршаған ортаға келтірілген залалдың 24 анықталған фактісін анықтаған. Бұл жағдайдан қоршаған ортаға келген залалдың жалпы экономикалық бағасының сомасы 32 млн.нан астам теңгені құрап, соған сәйкес, табиғат пайдаланушыларға тиісті нұсқамалар берілген. Қазіргі таңда көрсетілген соманың мемлекеттік бюджетке 2 749 175 теңгесі ғана өндірілген.
Сондай-ақ, Түркістан облысының Бас мемлекеттік экологиялық инспекторы Қанат Қалмаханұлы жыл басынан бері экологиялық талаптарды өрескел бұзғаны үшін 5 мекеменің жұмысы сот шешімімен тоқтатылғанын алға тартады. Дегенмен де ол, қателікті кешірмейтін қоршаған ортаны қорғайтын заңның жұмсақ тұстары жетерлік екенін жасырмайды. Оған эколог мамандардың облыстық мамандандырылған табиғат қорғау прокуратурасы, облыстық полиция департаментімен бірлескен жұмыстарына қарамастан экологиялық заңбұзушылықтар санының азаймай отырғаны негіз болады. Заң талаптарын күшейту қажеттігінің күн тәртібіне енгізілгені қашан… Осыған байланысты еліміздің Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі экология саласында жол берген заңбұзушылықтарға жауапкершілікті күшейту тетіктерін қарастыруда. Оның нақты көрінісі тармақтарда көрсетілген талаптары қатаңдатылған жаңа экологиялық кодексті енгізу жұмыстарының қолға алынғандығы.
Биыл әлемді жайлаған пандемия жағдайына ыңғайлану үшін жарияланған карантин көптеген саланы табыстан қағып, жоспарын күл талқан еткені белгілі. талай тығырықты жағдайды тудырып жатқан пандемия эколог мамандардың да заңсыздықпен күресу мүмкіндігін шектеуде екен. Қанат Қалмаханұлы карантин кезінде тексеру жұмыстарына тыйым салынғанын ортақ тәртіп деп емес, өз пайдаларына қарай жаратуға талпынатын табиғат пайдаланушылары бар екенін, оның үстіне шағын және орта бизнес нысандарын тексеруге қатысты жарияланған мораторий де жығылғанға жұдырық болуда екенін жасырып-жаппады.
Бейберекетсіздік, бейғамдық пен бақай есеп үшін қоршаған ортада құрдымға кеткен тұстар көп. Мысалы, қоқысты жөн-жосықсыз тастауға дағдыланудан жабайы полигондар аумағының жайылып бара жатқаны, су көздерінің ластанып жатқаны соған негіз. Сондықтан да табиғат жанашырлары болып табылатын экологтар дүйім елді қоршаған ортамызды тек қана қорғаумен шектелмей оны қалпына келтіруге жұмылып жұмыс жасауға шақырады. Бұл ретте қоғамның орны бөлек екенін, сондықтан да қоғамдық бақылауды күшейту керектігін алға тартады.
Ағылшын жазушысы Джонатан Рейбан «дамымаған елдерде су ішу, дамыған елдерде ауамен жұту өлімге апарады» деп қағазға түрткен сөзі тәмсілге айналған. Ол кісінің қаламының қауқары бар болған жазушылық қырынан бөлек, саяхатшы екенін ескерсек, әлгі сөзінің жаны бар екені сөзсіз. Бірақ бірнәрсені ұмытпау керек. Бұл болжамды тудыратын да, оны болдырмайтын да адами фактор екенін ұмытпаған абзал. Сондықтан мамандардың сөзіне мән берейік.

С. НҰРАЙ.

немесе, Цой айтқан пессимистік сценарий қандай?

 

Өткен айдан бастап әлемнің бірқатар елдерінде коронавирус індеті қайтадан күшіне мінгені белгілі. Осыған орай Қазақстанда вирустың екінші толқынына лайықты соққы беру жұмыстарына дайындық басталған.

Алдағы уақытта қауіпті кезеңнен мүдірмей өту үшін тиісті министрлік пен мамандар азаматтардың маска тағу режимін қатаң сақтауы аса маңызды екенін баса айтады. Жуырда Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой Қазақстанда пандемия үш сценарий бойынша өрбуі ықтимал екенін жеткізді.
Еліміздің Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой осындай қауіпті кезеңде ел ішінде бетперде тағу режимі 100 пайыз сақталған күннің өзінде желтоқсанға дейін індет тырнағына ілігетіндердің саны 40 мыңға жуықтап, оның 15 мыңдайы ем-дом қабылдауы мүмкін екенін алға тартты. Ал бетперделік режимнің сақталуы ала-құла болса ше?
Министр айтқан пессимистік сценарий бойынша егер ел аумағында бетперде режимі 60 пайызға дейін сақталса, қазан мен желтоқсан аралығында коронавирус індетіне шамамен 190 мың адам шалдығып, оның 65 мыңы стационарлық емді қажет етпек. Эпидахуал дәл осылай қолайсыз күйге түссе желтоқсанның ортасында елде локдаун енгізілуі мүмкін. Ал бетперде тағу режимі 70 пайызға қамтамасыз етілсе, қазан-желтоқсан аралығында бойына вирус қонғандардың саны 90 мыңға жетіп, оның 30 мыңы медициналық мекемелерде емделуге мұқтаж болмақ.
Сонымен қатар ведомства басшысы еліміздегі эпидемиологиялық ахуал дәл осылай өрбитін болса, локдаун режимі қаңтарда жариялануы кәдік екенін де тілге тиек етті. Дегенмен де ол тұрғындардың барлығы дерлік шектеу шараларын сақтап, қауіпсіздік ережелерін мүлтіксіз орындаған жағдайда қатаң карантинге жүгінудің қажеті болмайтынын нығырлады.
«Тәртіпсіз ел болмайды, тәртіпке бағынған құл болмайды» деген. Яғни тәртіпке бағынсақ қарантин құрсауында болмаймыз.

Күнгейде мақта терімі басталды. Ерте көктемде облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы биыл 118 мың гектар жерге мақта егілетінін мәлімдеген болатын. Оның басым көпшілігі Мырзашөл аумағына тиесілі екені айтпаса да түсінікті.
Жылдар бойы ақ ұлпаның ордасы саналатын Мақтаарал мен Жетісай аудандарында биыл 87 мың гектарға жуық жерге мақта тұқымы себілген. Қазіргі таңда 15 мың гектардан астам жердегі өнім жиналған. Ала жаз бойы төккен тердің нәтижесін көретін күн таяу.
Бірақ жиын терім басталған шақтан бастап мақта өсірген шаруалардың көңілін күпті еткен мәселе көп болды. Соның бірі мақта бағасын бекіту жырға айналғаны болды. Себебі мақтаны қабылдап алатын кәсіпорын басшылары бағаның әлі бекітілмегенін сылтау етіп, алғашында өткізу пункттерінде өнімді қабылдап алып, шаруалар қолына бір тоннасы үшін 60-80 мың теңгені аванс ретінде ұстатты. Өз кезегінде бұл ерте көктемнен бастап, қара күзге дейін бел жазбай еңбек еткен диқандардың ойын сан-саққа жүгіртті.
Шаруалар мұндай белгісіздік құрсауында жүру және еткен еңбектің лайықты бағаланбауынан егінге жұмсалған шығынды да жаба алмауы бек мүмкін екенін де жасырмай, БАҚ арқылы билікке базынасын айтты.

Жергілікті атқамінерер болса, мақта бағасы биыл 170 теңгеден кем болмауы тиістігін алға тарта келе, былтыр ауыл шаруашылығы министрі, облыс әкімі ауданға келіп, зауыт басшыларына мақта бағасын жоғары бекітуді сұрағанмен талаптарының баянсыз болғанын айтып, жергілікті алып кәсіпорындар алдында өздерінің де дәрменсіз екенін мойындағандай болды. Бұл уәжден олардың биыл да жиын-терім басталған шақтан бастап бағаның дер кезінде бекітілмеуінен, белгісіздік құрсауында жұмыс істеген шаруалардың ақысын ажыратып беруде белсенділік танытпағанын аңғару қиын болмады. Тек диқандардың жанайқайы телеарналарда мәселе етіп көтерілгеннен кейін 9-қазанда ҚР Ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі А.Сапаровтың төрағалығымен Түркістан облысының Ауыл шаруашылығы басқармасы мен Қазақстандық мақта қауымдастығы және мақта өңдеу зауыттары басшыларының қатысуымен кеңес өткізілген.
Кеңес қорытындысына сәйкес 1 және 2-ші сұрыпты мақтаның 1 келісі үшін кемінде 130 теңге болып бекітілген.
Алдыңғы жылы қабылдау пункттері өнімнің бір келісі үшін шаруаларға 180-185 теңгеден төлеген. Былтыр да мақта бағасын бекіту дәл осылай жырға айналып, кейіннен өнім құны 150 теңге болып бекітілген-тін.
Жалпы шаруалар әрбір гектар үшін егінге 250 мыңға жуық қаржы жұмсайтындарын айтады. Ал бекітілген баға бойынша әр гектарынан шаруалар шамамен 20-25 центнер көлемінде мақта өндіретінін ескерсек, тапқан табыстары көңілге медеу ұялата қоймайтыны анық.

Қ. ҚАЛИЕВ.

Зейнетке шығу мерзімін төмендету туралы министрдің ойы осыған саяды

 

Кешегі аптада Мәжіліс депутаты Айқын Қоңыров елімізде азаматтардың зейнеткерлікке шығу мерзімін 60 жасқа дейін төмендету мәселесін көтерді. Осы мәселені қаузап, Үкіметке депутаттық сауал жолдаған Айқын Қоңыров бұл тұрғыдағы уәжін де айтып өтті.
Қазіргі таңда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша COVID-19 вирусынан қайтыс болғандардың көш басында 60 жастан асқан адамдар тұр екен.
Еліміздегі статистиканы сараласаң да осыған ұқсас жағдай айқын көрінеді. Мәселен биыл Қазақстанда қаңтар-тамыз айларының аралығында 111 мыңға жуық өлім-жітім тіркелген. Келместің кемесіне мініп кеткендердің 71 пайыздан астамы немесе 78 637-нің алқымдаған жас шамасы 60-тан асқан.
Осындай деректерді келтірген төменгі палата депутаты алдағы уақытта коронавирустың екінші толқыны, маусымдық тұмау егде жастағы азаматтар үшін қауіпті кезең екенін, сондықтан да оларға қосымша қауіпсіздік шараларын қарастыру жолында зейнет жасын 60 жасқа дейін төмендету қажеттігін алға тартады. Сөйтіп коммунистердің лидері Айқын Қоңыров әйелдер мен ерлер үшін зейнетке шығу жасын 60 жас деп белгілеу туралы ұсыныс білдірді.
Депутаттың бұл бастамасын кейбір сарапшылар сайлау алдындағы көзге түсу әрекеті деп болжады. Ал әлеуметтанушылар депутаттың бұл сөзінің жаны бар екенін жоққа шығармайды. Мәселен, әлеуметтанушы Рамазан Саттарұлы отандық телеарналардың біріне берген комментарийінде «60 жасқа келген ерлер болсын, әйел кісі болсын денсаулығында, кәсіби біліктілігі мен әлеуметтік белсенділігінде баяушылық пайда болады.

Ол физиологиялық, психологиялық ерекшеліктерге байланысты. Осы тұрғыдан алғанда гуманистік негізде зейнет жасын 60-қа дейін төмендету дұрыс. Бірақ зейнет жасына шыққаннан кейін оның әл-ауқаты қандай болады?», — деп, мәселенің екінші жағы бар екенін ұмытпауға шақырады.
Депутаттың бұл ұсынысы әлеуметтік желіде де қызу талқыланды. Желі қолданушыларының көпшілігі бұл пікірді қолдады. Араларында депутаттың дегеніне келіспейтіндері де табылды. Бірер күннен соң жұрт арасында талқыға түскен бұл мәселе туралы еліміздің Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі тоқетер мәлімдемесін айтты.
Ведомства өкілі Біржан Нұрымбетов Үкіметте зейнет жасын төмендету мәселесі қарастырылып жатқан жоқ екенін, керісінше зейнет жасын ұлғайту әлемдік үрдіске айналғанын баса айтты. Өз кезегінде Біржан Нұрымбетов көрші Ресей Федерациясы 2019 жылдан бастап ерлер мен әйелдерге зейнет жасын 5 жасқа дейін көтеру шараларын қолға алғанын, ал Әзірбайжан бұл шараға 2017 жылы мән бергенін негізге алды. Яғни, министрдің сөзінше «алпыс әлі тал түс». Бұл дегеніміз Коммунистік партия депутаты Айқын Қоңыровтың Үкіметке жеткізген ұсынысы жәй ғана сөз болып қалады дегенді білдіреді.
Елімізде әйелдер 59, ал ерлер 63 жасында зейнетке шығады.

Қанатын кеңге жайған, жайқалған, жайнаған Түркістан қаласында биыл пайдалануға берілетін нысандар жетерлік. Жуырда қала әкімі Рашид Аюпов осы жылы пайдалануға берілетін жаңа нысандарды журналистерге таныстырды. Осы мақсатта ұйымдастырылған баспасөз турында қала әкімі БАҚ өкілдерімен бірге төмендегідей нысандарға бет алды.
Арнайы топ әкімшілік-іскерлік орталығындағы «Конгресс-Холл» концерт залымен танысты. Ғимараттың аумағы 6438 шаршы метр. Сарайдың бірінші қабатында 1000 орындық көрермен залы, әкімшілік үй-жайлар және балалар ойын бөлмесі бар. Екінші қабатта жиналыс бөлмесі мен әкімшілік үй, 400 орындық зал орналасқан.
Одан соң, БАҚ қызметкерлері 7000 көрерменге лайықталған «Turkistan-Arena» стадионына аялдады. Стадион ғимаратында акробатика, бокс, ауыр атлетика сынды спорт түрлеріне арналған залдар бар. Сонымен қатар, жоғары білікті спортшыларды дайындауға арналған толыққанды күнделікті жаттығулар өткізуге жағдайлар қарастырылған. Тур аясында топ «Оқушылар сарайымен» де танысты. Өскелең ұрпақты өнерлі болуға баулитын нысан аумағы 9250 шаршы метрді құрайды. Ғимарат 1200 оқушыға арналған. Ондағы театр залы 400 адамды, ал мәжіліс-залы 80 адамды қабылдай алады.
Киелі әрі көркем шаһардың «Отырар» ықшамауданындағы спорт кешені биыл ел игілігіне берілетін нысандардың қатарында. Жалпы аумағы 3,82 гектарды құрайтын кешенде олимпиадалық параметрлерге сай келетін бассейні бар. Сонымен қатар, спорт кешенінде кеңсе бөлмелері, мини-футбол, баскетбол, волейбол, гандбол сияқты спорттық іс-шараларға арналған жаттығу залы соғылған. Бұдан бөлек, йога мен үстел теннис залы бар.
Пресс-тур аясында қалада туристерге ыңғайлы жағдай жасау аясында бой көтерген «Қабылдау орталығы» таныстырылды. Орталыққа келушілердің назарын аударатын ең басты дүние – құнды жәдігерлер мен тарихи кітаптар. Яғни, рухани шаһарға келген қонақтар «Қабылдау орталығына» келіп, Түркістан жайлы жан-жақты мәлімет ала алады. Онда тамақтану орындары, электронды карта, үш тілде мәлімет беретін аудиогид бар. Сондай-ақ, қонақтар «Қазақ хандығы» интерактивті залында Кенесары ханның қылышының түпнұсқасы және басқа да жауынгерлік киімдерді көре алады. Сонымен қатар, онда интерактивті тақта арқылы Түркістан облысы аумағының тарихи жерлері көрсетіледі.
Шара барысында БАҚ қызметкерлері «Әзірет-Сұлтан» тарихи-мәдени қорық музейі аймағындағы қолөнер шеберханасы, шығыс базары, дәстүрлі тағамдар аймағы, ұлттық ойындар алаңы, мерекелік қойылымдар алаңы, атқа арналған алаң орналасқан «Этноауыл» жобасымен танысты.

Түркістан облысында қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтамаудан болатын улы газдан улану жағдайы азайған. Мысалы, 2018-2019 жылғы жылыту маусымында көмірмен немесе газбен жағылатын пештерді немесе қазандықтарды дұрыс пайдаланбаудан туындайтын мұндай жағдайдың 17 оқиғасы тіркелген. Салдарынан 23 адам қайтыс болып, 19 адам жарақат алған. Ал 2019-2020 жылыту маусымында 7 оқиға орын алып, 5 адам уланып қайтыс болса, 4 адам жарақат алған.

Өз кезегінде Түркістан облысы бойынша Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Нұрғали Жүнісов мұндай өкінішті жағдайларды алдын алу мақсатында қауіпсіздік талаптары сақталмаған тұрғын үйлерге ескерту жасалып, жергілікті атқарушы органның, «КазТрансГазАймақ» мекемесі мен «Оңтүстік жарық» өкілдерінің қатысуымен рейдтік шаралар жүргізіліп тұратынын жеткізді. «Аталған жұмыстар облыстың барлық қала, аудандарында қолға алынып, арнайы жұмыс тобы осы бағытта қарқынды жұмыс атқарған»,- деп мәлімдейді.
Бүгінде республика көлемінде 15-қыркүйектен бастап өрт қауіпсіздігі айлығы жүргізілуде. Ағымдағы жылдың 15-қазанына дейін жалғасатын шара туралы Нұрғали Жүнісов:
«Түркістан облысында өрт қауіпсіздігін алдын алу жұмыстары маусым және тамыз айларында өткізілді. Соған сәйкес, инспекторлар үйлерді аралап, түсіндіру жұмыстарын жүргізген. Қазіргі таңға дейін облыс көлемінде 26 167 үйге рейдтік шаралар жүргізіліп, 45 367 өрт қауіпсіздігі талаптарының бұзылуы анықталған. Сондай-ақ, департамент тарапынан БАҚ арқылы тұрғындарға түсіндірмелер айтылып, ескертулер жасалып келеді»,- деді Нұрғали Сырлыбайұлы.
Улы газдан уланбаудың жалғыз амалы – төмендегідей жаттанды қағиданы қаперден шығармау. Ең бастысы ешқандай ақауы жоқ, жарамды пештер мен қазандықтарды қолдану қажет. Түтіннен тазаланбаған мұржа да қауіп көзі екенін ұмытпаған жөн. Желдету жүйесіне аса мән беріңіз.

Қазақ телевизиясында өзіндік орны болған бір төбе азамат, айтары бар журналист Бейсен Құранбек туралы «Біздің Бейсен» атты естелік кітап Түркістан төріне жетті.
Кітапта Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев пен мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың көңіл айтуынан басталған жинақта танымал ел ағаларының естелігі, замандастарының толғаныстары, ақындардың арнау жырлары, қарапайым көрермендердің ыстық ықыласы мен сағынышы топтастырылған. Кітаптың таныстырылымы түркі әлемінің бесігі Түркістан қаласындағы Қ. А. Ясауи атындағы ХҚТУ-нің ғылыми кітапханасында өтті. Жинақ қазақ елінің біртуар перзенті, тележурналистика тарланы – Бейсен Абайұлы Құранбекті құрметпен еске алушы қалың көпшілікке арналды.
Киелі ордада өткен жиын дара тұлғаның Түркістан облысындағы әріптес, дос, замандастарының басын қосты. Ұлттық арнада «Айтуға оңай», «Қарекет» атты ток-шоулар арқылы қоғамда болып жатқан түрлі тақырыптағы түйінді мәселелерді тарқатып, көрермен көңілінен ойып тұрып орын алған арда азамат туралы жазылған естелік кітаптың таныстырылымына университеттің журналистика кафедрасының белсенді жастары қатысты. Өз кезегінде талантты журналистің тұрғыластары жиналғандарға Бейсеннің болмысын танытатын оқиғаларды еске алып, әсерлі естеліктердің тиегін ағытты.
Туындыға Бейсен Құранбек туралы 170 естелік пен 90-ға жуық арнау өлең сыйған. Сонымен қатар журналистің өзінің пікірлері де жинақталған. Кітапты Бейсен Құранбектің рухани інісі, журналист Есболат Айдабосын бастаған журналист әріптестері құрастырып жарыққа шығарған. Жетісу өңірінен Түркістанға жеткен «Біздің Бейсен» кітабы қаладағы барлық кітапхана сөресінен орын алмақ. Айтпақшы, еркін форматта өткен кездесуде сөз алған Бейсен Құранбектің курстасы, ҚР Журналистер одағының Түркістан облыстық филиалының төрағасы Ғалымжан Елшібай Қ. А. Ясауи атындағы ХҚТУ-нің журналистика кафедрасының студенттеріне Бейсен Құранбек атындағы 3 стипендия тағайындалатынын жеткізді.

Түркістан облысында осы жылдың 9 айында ұйымдар мен мекемелерде өндіріске байланысты 46 жазатайым оқиға тіркеліп, 67 адам жарақат алып, оның 13-і қаза болған. Өткен жылдың сәйкес мерзімінде облыста өндірістік жарақат алудың 24 жағдайы тіркелген-тін. Салдарынан 30 адам жарақат алып, 4 адам қайтыс болған.

Өндірісте жүрген жұмысшылардың жазатайым жағдайларға тап болу жағдайының көбеюінің бірнеше себебі бар. Қазақстан Республикасы бас мемлекеттік еңбек инспекторы Төлеген Оспанқұлов мұндай мазасыз жағдайдың ең әуелгі себебіне аймақтағы құрылыс алаңдарындағы жұмысшылар арасында еңбекті қорғау мен қауіпсіздік техникасы туралы ақпараттың жеткіліксіздігі себеп болып отырғанын алға тартады.
Оның сөзінше Түркістан облысында тіркелген жарақат алудың 12 оқиғасы жапа шеккендердің өрескел қателіктерінен туындаған. Ал 9 жағдай еңбек қауіпсіздігі және оны қорғау ережелерін, сондай-ақ, жол қозғалысы ережелерін бұзумен байланысты болған. Сонымен бірге, аталған себептердің қатарына еңбек және өндірістік тәртіпті бұзу, қауіпсіз жұмыс тәсілдері бойынша оқытудың аздығы, жұмыс орындарын ұйымдастырудағы кемшіліктер және тағы басқа салғырттықтар себеп болған. Бұдан бөлек, Төлеген Оспанқұлов осындай оралымсыз жағдайды алдын алу үшін құрылыс нысандарына мемлекеттік еңбек инспекторларының баруы, аудандарда семинар-кездесулер өткізу, жұмыс берушілермен және ұйым, мекеме басшыларымен түсіндіру жұмыстарын жүргізуі сынды шараларды жеткіліксіз деңгейде атқармағандығымен байланыстырды.
Өз кезегінде бұл мәселелер аймақта ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің төрағасы Ербол Нұрғалиев, Түркістан облысы әкімінің орынбасары Сәкен Қалқаманов, жергілікті атқарушы органдағы басқармалар басшылары, әлеуметтік серіктестер өкілдері мен өңір кәсіпорындары басшыларының қатысуымен өткен кездесуде талқыланды.
Жазатайым оқиғалардың себептері мен олардың санын азайтуға қажет шаралар қарастырылған кеңес, Ербол Нұрғалиев бастаған делегация Түркістан қаласындағы өндірістік жарақаттар тіркелген нысандар мен өнеркәсіптік кәсіпорындарда болғаннан кейін облыстық әкімдікте өтті. Өз кезегінде Ербол Нұрғалиев, өндірістік жарақаттармен байланысты ахуалды талқылау қорытындысында еңбекті қорғауды басқару жүйесін енгізу, жұмыс жағдайының қауіпсіздігін арттыру және Халықаралық әлеуметтік қамсыздандыру қауымдастығының «VizionZero» тұжырымдамасын насихаттауды күшейтудің қажеттілігі мен маңыздылығын атап өтті.
«Жұмыс берушілердің де, жұмысшылардың да еңбек қауіпсіздігі мен оны қорғау талаптарын бұзатынын ескере отырып, жұмысшыларды еңбек қауіпсіздігі және оны қорғау, еңбектің қауіпсіз әдістері мен тәсілдеріне оқыту бойынша жұмысты күшейту қажет», — деді Ербол Нұрғалиев.
Кездесу соңында, ол өңірде 2019-2023 жылдарға арналған өндірістік жарақаттар мен зиянды еңбек жағдайы бар жұмыс орындарын қысқартудың Жол картасын іске асыру бойынша іс-қимылды ширатуды тапсырды.