Маңызды

Парманов Президент пәрменін орындауға неге құлықсыз?

 

Мемлекет басшысы Қасым Жомарт Тоқаев өзінің «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Жолдауында «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыру – бәріне ортақ міндет екенін баса айтқан болатын. Аталған тұжырымдаманың мақсаты азаматтардың барлық сындарлы өтініш-тілектерін жедел әрі тиімді қарастыру екені түсіндірілген. Бірақ Шымкент қаласы, Абай ауданының әкімі Бұхарбай Парманов Президенттің бұл тапсырмасын орындауға құлықсыз сияқты.

 Осы айдың басында біз «Уақыт.кз желілік басылымы» арқылы «Мәңгілік ел» көшесіне төгілген тастар, мәңгі тұрады ма?» атты материал жариялаған болатынбыз. Онда «Самал-3» шағынауданындағы тұрғындардың бір апта бойына көшелеріне төгілген тастардың тау-тау болып тұрғанын, бұл жүргіншілер мен жүргізушілерге ыңғайсыздық тудырып жатқаны туралы айтылған. Тұрғындардың бұл талабына Абай ауданы әкімінің назарын тез аудару үшін материалды әкімдіктің фейсбуктегі парақшасына тайға таңба басқандай етіп көрсетіп берген едік. Алайда Абай ауданы әкімдігі көшеге жүк көліктерімен төгілген тастардың арнайы техникалар арқылы төселуіне ықпал ету былай тұрсын, желі арқылы жолданған базынаға жауап беруге қауқары жетпеді. Осылайша аудан әкімі Бұхарбай Парманов та, оның қол астындағы қызметкерлер де жауап беруге өте сараң екенін көрсетті. Әкімдік бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің бұйымтайына осылай жүрдім-бардым қарап жүргенде, қарапайым халықтың талап-тілегінен қандай нәтиже шығарып жүргенін ойлаудың өзі қисынсыз сияқты.

Жалпы редакциямызға келіп түскен бірқатар өтініштерді саралай отырып, біз Абай ауданы әкімдігіне халықтың сенімінің күйрегенін байқап қалдық.

Осыдан бірер күн бұрын редакциямызға Абай ауданы, Гагарин көшесінің бірнеше тұрғындары хабарласты. Олар аталған көше бойында үш жылдан бері қаңырап бос тұрған ғимараттың (бұрынғы «Мөлдір су» моншасы) күл-қоқыс тастайтын алаңға айналғанын айтады. Алғашында бұл ғимарат қоғамдық монша болған. Бірақ жұмысы тоқтап қалған соң, осылайша құр қаңқасы қалған ғимаратқа айналып шыға келген. Уақыт өте келе бос ғимарат қаңғыбастар мен кезбелердің бас сауғалайтын орнына айналған. Кейіннен күл-қоқыстан аяқ алып жүре алмайтын орынға айналып шыға келген. Ол жерге тасталған қатты тұрмыстық қалдықтар қаншама уақыттан бері тазаланбаған. Қоқыстар үй болып үйіліп қалған. Салдарынан айналаға жайылған жағымсыз иіс қолқаны қауып, көше бойындағы бірқатар үйлердің тұрғындарының жүрегін айнытуда.

Тұрғындар осы мәселе бойынша Абай ауданы әкімдігіне осыдан үш жыл бұрын шағымданған екен. Одан соң «ЛТД Тұрмыс» ЖШС қызметкерлері келген. Бірақ олар ғимараттың маңын ғана тазалап қайтқан. Сәл уақыттан соң нысан аумағы бұрынғы қалпына қайта түскен. Содан соң олар 2019 жылы бұйымтайларын «Отырар» телеарнасы арқылы жекізген. Алайда «тұрғындардың телеарна арқылы жеткізген талап-тілектеріне Абай ауданы әкімдігі әлі күнге дейін нүкте қоя алмаған. Енді Гагарин көшесінің тұрғындары Абай ауданы әкіміне сенімдерінің күйрегенін, ендігі кезекте мәселелеріне қала әкімдігі қайырлар деген үмітін жасырмайды.

 


P.S. Сонда, Абай ауданының әкімі Бұхарбай Парманов адамдардың талап-тілегіне құлақ аспайтын болғаны ма?
 Біз Абай ауданы әкімдігінің фейсбук, инстаграм әлеуметтік желісіндегі парақшаларын қарап шықтық. Сонда біз ондағы парақшаларда жазбалар жүктеліп отыратынына көз жеткіздік. Яғни, әкімдіктің желідегі парақшалары тұнжырап тұрған жоқ. Тиісінше сәт сайын жаңа жазбалармен толығып да отырмайды. Әкімдік тарапынан қолға алынып жатқан жұмыстар аз-кем жариялануда. Соңғы бірнеше күндердегі жазбаларға зер салу арқылы, біз Б. Пармановтың кәсіпкерлік нысандардың коронавирусқа қарсы санитарлық талаптарды орындауын қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстармен жүргенінен хабардар болдық. Бірақ оның бұл бағыттағы жұмыстарына қызығушылық танытып тұрған тұрғындар жоқ. Олардың әкімдік назарына парақшадағы жазбаға қатысты емес сұрақтарды жаудырып жатқаны сол сөзімізге мысал. Бірақ оған жауап жазып, әуре болып жүрген бір жан жоқ. Барлық талап-тілектер, қойылған сұрақтар жауапсыз. Яғни, желіге шыққан материалдардан, тұрғындардың талабы мен тілегінен әкімдік әбден хабардар болса да, жауап беруге тым сараңдық танытуда.

 

Қ. ҚАЛИЕВ.

 

 

 

Газетіміздің өткен сандарының бірінде «Кіші Қаныбеков жемқорлыққа барған мамандары үшін қызметінен алына ма?» атты мақала жарияланған болатын. Онда Шымкент қалалық ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасында жұмыс істейтін екі маман қолында бар құзыретін пайдалана отырып, теріс пайда тапқаны туралы деректер келтірілген-тін.

Мақалаға арқау болған деректер ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Шымкент қаласы бойынша департаменті ұсынған материалдардан алынғанын да баяндай кеткенбіз. Былтыр елімізде қол астындағы қызметкерлері сыбайлас жемқорлықпен ұсталған жағдайда басшылардың жауапкершілігі туралы заңға қол қойылғаны аян. Осы заңға сәйкес біз «Шымкент қалалық ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының басшысы Асқар Қаныбековтың өз орнын босатады ма?» деген пікір білдірген едік. Газетімізде жарияланған мақалаға орай, басқарма басшысы басылымның фейсбук желісіндегі парақшасына тарқатып түсініктеме берген екен. Өз кезегінде Асқар Сәкенұлы ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Шымкент қаласы бойынша департаменті анықтаған жағдайлардың орын алғанын растай отырып, «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңның 44-бабына 3-тармағына сәйкес, бағынысты мемлекеттік қызметшілердің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауының алдын алу жөніндегі лауазымдық міндеттерді орындамау немесе тиісінше орындамағаны яғни, ведомствалық бақылау жүргізбегені және моральдық-материалдық хал ахуалынан хабарсыз болуына байланысты, басқарманың құрылымдық бөлімшелерінің басшыларына сөгіс, қатаң сөгіс түріндегі тәртіптік шаралар қолданылып, ал тәртіптік теріс қылыққа барған бөлімнің қызметкері өз қызметінен босатылды»,- деп жауап келтірген.

Асқар Қаныбековтың берген жауабында басқармадағы мамандардың теріс қылыққа баруына өзі емес, құрылымдық бөлімшелердің басшыларын кінәлі етіп, өзін бұл іске еш қатысы жоқтай етіп отырған сарын сезіледі екен. Мұның қаншалықты дұрыс не бұрыс екенін тиісті органдардың құзырындағы іс деп білеміз. Десе де, біз Асқар Сәкенұлының кейбір басшылар сынды өзіне қарата айтылған сын мен үндеулерге жауап беруден немесе пікір білдіруден мүлдем сараң еместігіне шын қуандық. Бірақ оның өзіне дәлірегі, басқармаға қарасты жұмыстардың тұралауын пандемияға аудара салғаны көңілге күдік ұялатқанын жасырғымыз келмейді.

Яғни, «Кіші Қаныбеков жемқорлыққа барған мамандары үшін қызметінен алына ма?» атты мақалада біз ауыл шаруашылығы саласы бойынша биыл 18 инвестициялық жобаны жүзеге асыру межеленгенін, бірақ бүгінге дейін оның 4 жобасы ғана жүзеге асқанын тілге тиек еткенбіз. Бұл мәселеге Асқар Қаныбеков «Неге 4 қана жоба іске қосылды?» деген сұраққа жауап беріп кетсем: Өздеріңізге белгілі елімізде пандемияға қарсы төтенше жағдай орын алып біраз кәсіпорын, шаруа қожалықтардың, ЖШС-нің және т.б. жұмыстары тоқтап, осыған байланысты бұл жобалардың жұмыстары уақытылы жүргізілмей аталған жағдай орын алды, іске қосылу мерзімдері кейінге ұзартылды. Бұл жобалар бойынша қазіргі таңда тиісті іс-шаралар қайта қаралып, аталған жобалар жыл соңына дейін толығымен іске қосылатын болады» деп жауап қайырған.

Оның бұл сөзіне қаншалықты берік болатыны әзірге белгісіз…

 

«Уақыт».

Шымкенттің мәртебесі мегаполис болып белгіленгеніне екі жылдың жүзі де өте шықты. Қала тынысын ашып, оның өзгеше реңкпен дамуына серпін берген бұл статус 2018 жылдың 19-маусымында сол кездегі мемлекет басшысы, Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың №702 Жарлығымен бекітілгенін ел әлі ұмыта қойған жоқ. Содан бері тұп-тура екі жыл өте шықты. Тарих қойнауына енген осы уақытта Қазақстанның үшінші қаласында не өзгерді? Жеткен жетістігі қандай? Бағындырған белесі, қол жеткізген оң көрсеткіштері ше? Алға қойған міндеттері не?

Дербес қала мәртебесін алған жылдан бастап Шымкенттің Қала күні мерекесі 19-маусымға ауысты. Себебі, дәл осы күні Шымкент көптен күткен миллионды қала мегаполис болып жарияланған еді. Оған дейін қазағы қалың шаһардың төл мейрамы әр жылдың қазан айында атап өтілетін.

Мегаполис мәртебесін алған алғашқы күндері Шымкент Қазақстанның 17-әкімшілік-территориялық аймағына айналды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Шымкентке ресми түрде дербес қала мәртебесін беру сәтінде «Республикалық маңызы бар мәртебе берілген соң, Шымкент одан әрі өркендей түседі. Шымкент инвестициялар, технологиялар және интеллектуалдық ресурстарды біздің елге ғана емес, тұтас Орталық Азия аймағына тартатын жаңа орталық болады. Бұған қажет барлық шарттар мен әлеует бар», — деп атап өткен-тін. Тұңғыш Президент баса атап өткен бұл бағыттар бойынша Шымкентте біраз тірліктер қолға алынды. Атап айтқанда, 2018 жылдың қорытындысы бойынша қала бюджетіне түскен кіріс көлемі 2017 жылмен салыстырғанда 27 пайызға артып, 72,2 млрд теңгені құрады. Өнеркәсіп саласы бойынша қаладағы Шымкент мұнай өңдеу зауыты жаңғыртудан өтті. Бұл бағыттағы жұмыс 2014 жылы бастау алған болатын. Зауыттың қайта жаңғыртудан өтуі нәтижесінде ондағы жоғары октанды жанармай өндірісі жылына 881,7 мыңнан 2 271 мың тоннаға дейін, дизельді отын өндіру 1 209,4 мыңнан 1 916 мың тоннаға дейін, авиациялық отын көлемі 279,7 мыңнан 400 мың тоннаға дейін артуына жол ашылды. Сондықтан да нысанның жаңаша қуатпен жұмыс істеуі қала экономикасы үшін маңызды жоба ретінде айшықталды. Және ол сол жылдың қорытындысы бойынша Шымкенттегі ең қымбат жоба ретінде белгіленді.

Бұдан бөлек 400-ден астам адамды тұрақты жұмыспен қамтитын «Shymkent Temir» ЖШС – болат өндіру зауыты іске қосылды. Сол жылдың желтоқсан айында Шымкентте алғаш рет қуаты 500 кВ жететін «AsiaTrafo» ЖШС зауыты жұмысын бастады. Қала былай тұрсын, Орталық Азиядағы ең ірі трансформаторлар шығаратын өндіріс орны «КЕГОК» АҚ үшін өнімдер шығару ісін қолға алды. Кәсіпорын қуаты 500 кВ класты трансформаторлар бойынша отандық қажеттіліктің 99% — ын жабуға қауқарлы. Жалпы сол жылы үшінші мегаполистің өндірісі өркен жайды.

Сол жылы қала ажарын ашатын бірқатар нысандар ел игілігіне берілді. Солардың ішінде ерекше атап өтерлігі қала орталығындағы Бейбітшілік көшесінің Республика даңғылынан Әл-Фараби алаңына дейінгі бөлігінің «Арбат» демалыс аймағына айналып шыға келгендігі. 2018 жылы 1-желтоқсан Тұңғыш Президент күні қарсаңында пайдалануға берілген нысан құрылысына 4 ай уақыт пен 560 млн. теңге жұмсалды. Ұзындығы 460 метр, ал ені 35 метрді құрайтын «Арбат» демалыс аймағы бүгінде шымкенттіктердің ең сүйікті демалыс орнына айналып үлгергені белгілі.

Шымкенттің климаты мен географиялық орналасуы ауыл шаруашылығы саласын дамытуға өте қолайлы. Осы бағытта аталған саланы серпінді дамыту жұмыстарына баса мән берілді. Сөйтіп, 2018 жылы қалада ауыл шаруашылығын дамыту үшін 136 гектар жер бөлініп, агро-индустриялық аймақ құру жұмысы бастау алды. Сол жылы Шымкентте жаңа әуежай терминалының құрылысы басталды. Бүгінде өткізу қабілеті сағатына 2000 адамды құрайтын терминал құрылысы қарқынды жүруде. Нысан осы жылдың аяғында пайдалануға беріледі деп күтілуде.

Дәл сол жылы Шымкент қаласының 2200 жылдық тарихын айғақтайтын жәдігерлер табылған Ескі Қалашықты қалпына келтіру жұмыстары қарқын алды. Ескі Қалашықты ашық аспан астындағы мұражайға айналдыру жұмыстары әлі күнге дейін жалғасуда. Жұмыс биыл толық аяқталады деп күтілуде.

2018 жылы жалпы құны 4,9 млрд теңгені құрайтын 3 ірі сауда нысандарының атап айтқанда «Nauryz Park» сауда-ойын-сауық орталығы, «Gra Mad» гипермаркеті және «Гипер Хаус» сауда орталығының ІІ-кезеңінің құрылысы аяқталды.

Шетелдік инвесторларды тарту, инвесторларға қаланың инвестициялық әлеуеті және мемлекеттік қолдау шараларымен таныстыру мақсатында 2018 жылдың 8-желтоқсанында Шымкент қаласында «Shymkent Development 2018» халықаралық инвестициялық форумы ұйымдастырылды.

Аталған форумға әлемнің 20 мемлекетінен 100-ден астам, қазақстандық 300 делегат қатысты. Форумда құны 200 млн АҚШ долларын құрайтын 11 меморандумға қол қойылды.

Бұдан бөлек 2018 жылдың қорытындысы бойынша Шымкенттегі жақсы және қанағаттанарлық күйдегі көшелердің үлесі 53,7%-ға жеткізілсе, 2019 жылы бұл көрсеткіш 57 пайызды құрады. Шымкентте автокөлік жолдарының жалпы ұзындығы 2 976,6 шақырымға жалғасады.

Шымкентте 30-ға жуық көлік компаниясы жұмыс істейді. Ондағы автобустар саны мыңнан асады. Өкініштісі олардың басым көпшілігі ескірген. Осыған сәйкес, 2019 жылы қалаға отандық 300 автобус жеткізіліп, қолданысқа берілді. Билік биыл 590 автобус алуды жоспарлауда. Жолаушылар тасымалы бағытында шешімін күтіп отырған тағы бір мәселе электронды төлем жүйесіне көшу болып табылады. Әкімдік бұл жоба үстіміздегі жылдың шілде айынан басталатынын хабардар еткен болатын.

Өткен жылы Шымкент тарихында өрісті істер көп болды. Атап айтқанда өнеркәсіп өнімі 2018 жылмен салыстырғанда 15, ауыл шаруашылық өнімі 6,3 пайызға, тұрғын үй құрылысы 19,2 пайызға, ал, бөлшек сауда 7,1 пайызға артты. Бірнеше жылдан бері тоқтап төрған «Альянс» компаниясының жіп иіру фабрикасы қайта іске қосылып, тамырына қан жүгірді.

Елбасының 5 әлеуметтік бастамасы аясында Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университетіне студенттер үшін 550 орындық 2 жатақхана пайдалануға берілді.

Бұдан бөлек 2019 жылы «Белсенді, ұзақ өмір сүру» орталығы ашылды. Ол жерде зейнеткерлер спортпен шұғылданады. Кітапхана, кинозал, емдеу бөлмелерінде уақытты тиімді өткізе алады.

Жыл сайын қалада түрлі сала бойынша қызмет көрсету сервисі жанданып келеді. Мәселен осы жылы «Репродуктивті медицина институтының Шымкент қалалық филиалы» ашылды.

Былтыр Шымкенттіктер үшін ақжолтай ақпарат – еліміздің үш мегаполисіндегі 3000 жұмыс істейтін жастар үшін бес жылға арендалық негізде пәтер берілетіндігі болды. Осыған сәйкес 2019 жылы Шымкентте жұмыс істейтін 904 жасқа пәтер кілттері табыс етілді. Сондай-ақ, өткен жылғы айшықты жаңалықтың бірі ЮНЕСКО Шымкенттің 2200 жылдығын атап өтуді 2020 жылы өтетін халықаралық мерейтойлар тізіміне енгізуі болды. Мұндай шешім Франция астанасында өткен ЮНЕСКО-ның 40 Бас конференциясында қабылданды

Қаланың 2200 жылдық мерейтойын атап өту 2020 жылдың еншісіне қалдырылған болатын.

Есігін ашып 2020 жыл есік қағып келгенде көп жоспар ойдағыдай іске асырылмай қалды. Оған жұқпалы коронавирус дертінің көз ілеспес жылдамдықпен тарауы себеп болды.

Иә, әлемді жайлаған коронавирус дертіне байланысты «Шымкент 2020 жылғы ТМД елдерінің мәдени астанасы» бағытында ойластырылған шараларды өткізуге тыйым салынды. Жалпы биыл КВИ індетінің кең таралуына орай бұқаралық жиындарды өткізу тоқтатылған болатын. Соған сәйкес осы жылы Шымкент – ТМД елдерінің мәдени астанасы аясында өткізілетін 30-дан астам халықаралық шаралардың барлығы адамдардың денсаулығы мен қауіпсіздігі үшін тоқтатылды. Бірақ «Шымкент – ТМД-ның мәдени астанасы» жылының ашылу рәсімі де, мәдени іс-шаралар да онлайн режимде өтуде.

Алдағы жылдарға Шымкентте жоспарланған жұмыстар жетерлік. Солардың ең бастысы жалпы ауданы миллион шаршы метрден асатын тұрғын үйдің немесе 13636 пәтердің пайдалануға берілетіндігі болып отыр. Бұл үшін қалада қазіргі таңда 252 көпқабатты тұрғын үйдің құрылысы жүргізілуде. Оның ішінде 78 тұрғын үй бюджет есебінен, 48 үй «Shymkent» ӘКК» АҚ қаржыландыруымен және 126 үй жеке салушылар арқылы жүргізіліп отыр. Ағымдағы жылы 136 көпқабатты тұрғын үй немесе 7561 пәтер пайдалануға беріледі деп күтілуде. Айтпақшы, өткен аптада Қала күні қарсаңында 90 тұрғынға баспана кілті табыс етілді.

Осы жылы тындырылған тірліктер қатарында құрылысы 2015 жылы басталған Мангельдин мен Темірлан тас жолы бойының қиылысында орын тепкен жерүсті өткелінің пайдалануға берілгені болып табылады. Бұдан бөлек, биыл айналасы екі айдан астам уақыттың ішінде модульдік үлгі бойынша салынған жұқпалы аурулар госпиталі салынды. 200 орынға арналған нысан қаладағы Орталық жұқпалы аурулар ауруханасының филиалы ретінде тұрғындарға қызмет көрсететін болады.

Қазіргі таңда Шымкентте 53 шағын аудан орталықтан шалғайда орналасқан аумақтар болып табылады. Өкінішке орай ол аудандарда инженерлік инфрақұрылым мәселесі толықтай шешілмеген. Қала билігі осы бағытта қордаланған мәселелерді шешуде біраз жұмыстардың қолға алынып жатқанын айтып, бұл бағыттағы жұмыстардың барлығы 2025 жылға дейін түйінделетіні туралы тұрғындарға бірнеше рет уәделі мәлімдеме жасап келеді.

Мегаполис болып белгіленген екі жыл ішінде қала әкімі үш рет ауысты. Негізінде Шымкент миллионды қала статусын алған шақта қала тізгіні Нұрлан Сауранбаевтың қолында болатын. 2018 жылдың 20-маусымында шаһар басшысы болып Ғабидолла Әбдірахымов тағайындалды. Одан соң ол 2019 жылдың шілдесінде қызметінен аяқ асты алынды да, оның орнын Отырар ауданының әкімі болып қызмет етіп келген Ерлан Айтаханов алмастырды. Ерлан Айтаханов бұл қызметте нық отырмады. Бар болғаны алты айға жуық уақыттан соң қала әкімі қызметінен алынды. Оның орнын қазіргі қала әкімі Мұрат Дүйсенбекұлы Әйтенов алмастырды.
P.S. Естеріңізде болса 2016 жылы OLX сервисі Қазақстанда өмір сүруге ең қолайлы қаланы анықтаған. Сол кезде 13 мыңнан астам анкетаны зерделеу нәтижесінде Шымкент ең жоғары балл жинап бірінші орынға шыққан. Екінші орынға Павлодар қаласы, ал Астана мен Алматы қалалары үшінші орынға жайғасқан. Өмір сүруге қолайлы қаланы анықтау үшін сауалнаманы ұйымдастырушылар дүкеннің жақындығы, демалыс, спорт орындарының болуы және балаларға арналған инфрақұрылым сынды өлшемдерді негізге алған. Көптің пікірі бұл талаптар бойынша тұрғындардың көңілінен шығуда Шымкент қаласына тең келер мекен жоқ екенін көрсеткен. Содан бері төрт жыл өтті. Егер де қандай да бір ұйым дәл осындай бағыттағы сауалнаманы жүргізетін болса, Шымкент тағы алдыңғы шепке шығатынына сенім мол. Себебі, қалада аттап бассаң сөрелері азық-түлікке сыймай тұрған өнімдері бар түрлі дүкендер, дәмі тіл үйірер кафе, ресторандар, саялы саябақтар, көрікті демалыс орындар жетерлік. Және олардың саны жыл сайын көбейіп келе жатқаны да мұндағы әрбір күнді жылымық етіп келеді. Шуақты әрі шырайлы қаламыз жасай берсін. Түлей түссін

 

Қолда барды қанағат тұтуының арқасында

жетісайлық бағбан бүгінде мол ырысқа кенеліп

отыр. Қазіргі таңда аудандағы белді кәсіпкер қатарынан көрініп жүрген Жұпарбек Керімбековтың шаруасы көпке үлгі дерсің. Түркістан облысы, Жетісай

ауданы, Қарақай ауылдық округінің тұрғыны

болып табылатын ол өз кәсібін үй іргелік

егістен бастаған.

Шаруа иесі алғашқы кезде үй іргесіндегі 15 соттық жеріне қызанақ еккен. Ол піскен соң, жиып-теріп, 1 қорабын 2500 теңгеден саудаға шығарған. Ебін тапсаң егіншілік істе мол ырыздық бар екенін ұғына білген азамат кейіннен диқаншылық жасауға көшкен. Өз кезегінде ол кәсібінің өрге басуын үй іргелік жеріндегі егіннің өнімді болып, еңбегінің өнгендігімен тығыз байланыстырады. Қазіргі таңда ол бір ғана баялдырдың (баклажан) өзінен 5 миллион теңге пайда түсірген. Еңбек еткеннің арқасында аққа жарып, бүйрегі бұлтиған шаруа иесі көзін тауып жұмыс істесең, жер ана жерге қаратпайтынын айтуда.

Қазіргі таңда Түркістан облысында егін егуге әбден жарайтын үй іргелік жері бар азаматтар жетерлік. Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев бұдан жақсы хабардар. Осыған орай ол ауыл шаруашылығын дамытудың басты бағыттарының бірі ретінде үй іргелік жерлерді тиімді пайдалану арқылы мол өнім алу екенін үнемі айтып келеді. Және осы мақсатта аудан, қалаларға сапары кезінде тұрғындарға тиісті түсіндірулер жүргізіп, қажетті кеңестер беруде.

«Кісі басындағы күйені көріп, өз басындағы түйені көрмеу». Бұл сөз Түркістан қаласындағы айып тұрағына жауапты органға арналып айтылғандай. Себебі, жол ережелерін бұзған және жол-көлік апатына ұшыраған автомобильдерді уақытша сақтайтын тұрақта тиісті қауіпсіздік талаптары сақталмаған.

Атап айтқанда көліктер уақытша сақталатын айып тұрағында өрт сөндіру қалқандары атымен жоқ. Автокөліктердің ретсіз орналасуы да тиісті талаптарға сай келмейді. Тұрақ аумағының құрылысқа қажетті заттар мен қоқыс үйінділеріне толы екендігі нысанға жауапты басшылардың бұл жерге ат ізін салмайтынын немесе қолданыстағы ережелерге атүсті қарайтынынан хабар беріп тұрғандай.

Бұл олқылықтар ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Түркістан облысы бойынша Департаментінің бастамасымен жүргізілген кешенді мониторинг жұмыстары кезінде анықталған. Шара жұмыстарына «Түркістан – адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің өкілдері мен Арнайы мониторинг топ мүшелері, қалалық ПБ қызметкерлері мен қоғам белсенділері, сондай-ақ БАҚ өкілдері қатысты.

Анықталған кемшіліктер агенттіктің Түркістан облысы бойынша департаментінің назарына алынып, Түркістан қаласы әкімдігіне қайта қалпына келтіру бойынша бірқатар ұсыныстар жолданды.

Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Түркістан облысы бойынша Департаменті қала тұрғындарына айып тұрағына көліктер ақысыз түрде уақытша орналасатынын, олар бейнебақылау камералары арқылы бақыланып отыратынын баса айтады. Және де олар егерде айып тұрағының қызметі үшін ақы талап ету деректеріне тұрғындар куә болса, ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің тәулік бойы тегін қызмет ететін 1424 сенім телефонына қоңырау шалуына немесе «Түркістан – адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің +7 747 263 83 63 (Whatsapp) нөмірі арқылы хабардар етуіне болатынын мәлімдейді.

Түркістан облысының орталығы Түркістан қаласында қала, ауданаралық бағытта жүретін жолаушылар ағыны өте көп екені белгілі. Қала тұрғындары мен қонақтары бет алған бағыттарына бару үшін Түркістан қаласындағы «Түркістан орталық» (Тәуке хан даңғылы, н/з), «Алтын Орда» (Тәуке хан даңғылы, №18) және «Мерей» автобекеттерінен (Ататүрік көшесі, н/з) сапар жасауға әбден үйренген. Тіпті былтыр тамызда ашылған халықаралық «Түркістан» автовокзалына аяқ басатын тұрғындардың қатары тым аз болып кеткені жасырын емес. Дамудың даңғыл жолына түскен қалада жаңашылдыққа жатырқай қараған тұрғындарға жергілікті билік біраз уақытқа дейін көз жұма қарап келді. Енді ол күндер артта қалды. Нәтижесінде аталған үш автобекеттің жұмысы тоқтатылды. Бұл мәліметті Түркістан облысының Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы ресми түрде жариялады.

Қазіргі таңда жолаушылар үшін Түркістан қаласында үш автовокзалдың жұмыс істеуі жолға қойылып отыр. Олар Шымкент бағытында орын тепкен «Ынтымақ» елді мекені маңындағы жаңа «Түркістан» автовокзалы. Және Қызылорда тас жолы бойындағы «Алтын бұлақ» және «Яссы» автовокзалдары.

Енгізілген жаңашылдыққа басқарма қызметкерлері құзырлы орган өкілдерімен бірлесіп тиісті рейдтік іс-шаралар жұмысын жүргізуде. Шара кезінде жұмысы тоқтатылған автобекеттерден шыққан қоғамдық көліктер кері қайтарылуда.

 

Еліміз бойынша ауыл шаруашылығы өнімі көлемінің 12 пайызы Түркістан облысына тиесілі.

Бұл туралы Түркісан облыстық Өңірлік коммуникациялар қызметі алаңында облыстың ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Нүрбек Бадырақов мәлімдеді.

Облыс бойынша биыл ауыл шаруашылығы дақылдары 825,4 мың гектарға егілді. Күнгейде алқап аумағы жыл сайын артып келеді. Мәселен, Түркістан облысы құрылған 2018 жылдан бері аймақтағы егіс көлемі 12 мың гектарға арта түскен. Басқарма басшысы Нүрбек Бақтыбайұлы осы жылы облыста өндірілген ауыл шаруашылық өнімі 706 млрд теңге көлемінде болады деп жоспарланғанын жеткізуде. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 77 млрд теңгеге көп. Өз кезегінде ол «2020 жылдың 5 айының қорытындысы бойынша өңірдегі ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 140 млрд. теңгені құрап, республикадағы үлесі 15%-ға жетіп екінші орынды иемденді»,- дейді.

Ағымдағы жылдың 5 айының қорытындысы бойынша облыста 2,2 мың тонна бақша, 245,4 мың тонна көкөніс, 22,3 мың тонна картоп жиналған. Одан бөлек 727,2 мың тонна мал азығы дайындалған.

Жалпы биыл масақты дақылдардан 477,4 мың тонна, дәндік жүгеріден 202,8 мың тонна, мақсарыдан 74,4 мың тонна, мақтадан 334,8 мың тонна, көкөніс, бақша, картоптан 2 млн. 760 мың тонна өнім алу жоспарланған.

Ауыл шаруашылығы саласы бойынша өңірдің өрісті көрсеткіштері жыл сайын артып келеді. Мәселен биыл, облыста тамшылатып суғару әдісі қосымша 1,7 мың гектарға ұлғайып, жалпы көлемі 19,3 мың гектарға жеткен. Ал жылыжайлар 55,02 гектарға салынып, жалпы көлемі 1 168 гектарды құраған. Бүгінгі таңда, жылыжайларда жалпы 88,2 мың тонна өнім өндірілген. Оның 32 мың тоннасы қияр, 55,2 тоннасы қызанақ, 130,7 тоннасы қырыққабат, 656,8 тоннасы бұрыш.

Сонымен қатар биыл Түркістан облысында «Бір алқаптан жылына 2-3 өнім алу» жобасы сәтті жүзеге асып келеді. Бүгінде бұл іске облыстағы 127 ауыл округіндегі 1668 агроқұрылым жұмыла кірісіп отыр. Нәтижесінде 4,3 мың гектар егістік алқаптан екінші өнім алу жұмыстары дайындалуда.

Бұдан бөлек, көктемгі дала жұмыстарын жүргізуге 21 мың тонна жанармай шаруаларға берілген. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, сәуір айынан бастап жанармай бағасы литріне 160 теңгеге бекітіліп, нарықтық бағадан 25 теңгеге арзан босатылған.

Түркістан қаласы тағы бір нысанмен толықты. Қала қонақтары үшін ерекше үлгіде қызмет көрсететін «Қабылдау орталығы» пайдалануға берілді. Бүгінде техникалық түрде жұмыс жасап жатқан бұл нысанды киелі кентке Жамбыл облысы тарту еткен.

 Туризм саласына жаңа серпін беру және туристерге ыңғайлы жағдай жасау мақсатында бой көтерген киелі кенттегі «Қабылдау орталығы» рухани-мәдени аумақтағы басты нысан болып табылады.

Нысанға ат шалдырған адамның назарына ең әуелі ондағы құнды жәдігерлер мен тарихи кітаптар түседі. Санаға рухани сәуле беретін дүниелерден бөлек, орталықтағы ресепшн бөлмесінде қаладағы туристік орындар, тамақтану орындары, көрікті орындар т.б арналған карта, журнал және үш тілде мәлімет беретін аудиогидтар бар. Мультимедиялық кабинетте Түркістан тарихынан сыр шертетін бейнероликтер, Қазақ хандығы интерактивті залында Кенесары ханның қылышының түпнұсқасы және басқа да жауынгерлік киімдер, Түркістан облысы аумағының тарихи жерлері көрсетілген интерактивті тақта қызмет көрсетеді.

Рухани шаһарға келген кез келген қонақ енді осы орталыққа келу арқылы тарихы тереңде жатқан қала – тұғырлы Түркістан туралы мол деректерге қанық бола алады.

Жуық арада Түркістанда «Конгресс холл» мен драма театр және т.б мәдени нысандар пайдалануға беріледі. Сол кезде онда өткізілетін түрлі шаралар мен қойылымдар үшін билеттерге қол жеткізу тап осы «Қабылдау орталығында» да мүмкін болады деп күтілуде.

«Қабылдау орталығына» келген кез келген азамат үшін тегін сымсыз интернет байланысы WI-FI бар. Мобильді азаматтар үшін бұл компьютер арқылы құжаттар рәсімдеуге таптырмас мүмкіндік екені белгілі.

Әулиетата өңірі тарту еткен нысанда коворкинг, кітапхана, 3 сувенирлік дүкен, демалу бөлмесі, автотұрақ, экспресс автобустар және рухани-мәдени аумаққа саяхат жасайтын 10 электрокар бар. Бұдан бөлек ондағы конференция залында дөңгелек үстелдер мен кештер өткізуге болады.

 

Елімізде астық ору науқаны Түркістан облысынан бастау алды. Кешегі аптадан бастап Келес ауданындағы «Ошақты» өндірістік кооперативі 150 гектарға егілген бидан өнімін оруға кірісіп кетті.

Өндірілген өнім Бірлік ауылындағы қоймаға жайғастырылуда. Кооператив иесі Маханбет Қожағұловтың көңілі тоқ. Себебі, биыл ауданда жауын-шашынның көп болмағанына қарамастан, алқаптағы астық бітік шыққан. Ол мұны топырақтың құнарлы болуымен байланыстырады. Және де шаруашылықта жер жырту, тұқым себу және жерді өңдеу секілді жұмыстардың уақытында қолға алынғанымен сабақтастырады. Диқандардың «көктемнің әрбір күні жылға азық екенін» жете түсініп, дер кезінде әрекет етуінің арқасында қазіргі таңда Келестегі қырман қызыл дәнге толуда. Агротехникалық талаптарды тиянақты атқарған ірі шаруашылықтар қазір егістіктің әр гектарынан 30-35 центнерге дейін өнім жинауда.

Қазақ халқының біртуар тума талантты жазушысы Бейімбет Майлыұлының:

-Уа, кімсің?

— Ыбыраймын.

— Жаймысың?

— Жаймын.

— Қайдан келесің?

— Соттан келемін.

Соттан емес –ау, оттан келемін,-дейтін шындықты шымбайға батыратын шығарма желісі бүгінгі күні де өзінің мағынасы мен маңызын жойған жоқ. Бүгінгі нарық заманында көптеген Ыбырайлар өздерінің тұлғалық құқықтарын білмей сот үйі мен өз үйінің арасын шаңдатып жүр.

Бүгінгі қоғамда еңбек даулары деген мәселелер кездесіп тұрады. Малшы мен мал иесінің арасында, құрылыс иесі мен жеке шеберлер арасында «несін айтасың іргетасын қалатып алып ақшасын бермей қойды», «Кесегін құйғызып, тиемелді еңбекақымды төлемей қойды», «Басында бұлай келіспеген едік» деген сөздерді жиі естиміз. Ақыр аяғы қолында екі жақты келісім шарты болмаған соң сотта әлсіз, жәбірленуші тарап көбіне жеңіліп жатады. Екінші бір мәселе осындай жағдайлардан зардап шегуші азамат келесі жолы да әлдекімдерге арандап күйіп қалмау үшін келісім шартқа отырайық деп қожайындарға немесе жұмыс берушілерге өтініш айтатын болса, олар: «бізге сендей заңқойлар керек емес. Келісім шартсыз да істейтіндер толып жатыр» деп маңына жолатпайтын жағдайлар да кездеседі. Осыорай да Созақ аудандық сотында «Еңбек дауларын сотқа дейін реттеу және оның алдын алу» тақырыбындағы дөңгелек үстел қашықтықтан виртуалды түрде өткізілді. Іс шараға аудандық соттың судьялары, прокуратура, адвокатура, жергілікті кәсіпорындар мен мекемелердің өкілдері, мемлекеттік еңбек инспекторы, кәсіподақ ұйымының төрағалары және кәсіби медиаторлар қатысты. Жиынды сот төрағасы Нұрқазы Шетенов ашып, өз сөзінде еңбек дауларын сотқа дейін реттеу және оның алдын алудың тиімділігі бойынша алгоритмді түсіндіру мақсатында дөңгелек үстел өткізіліп отырғанын жеткізді. Алгоритм негіздемесі бойынша татуластыру рәсімдерінің еңбек дауларындағы тиімділігі бойынша судья Бекжан Сағынтаев пен еңбек инспекторы Мадияр Баяндиев баяндама жасап, баяндамасында медиация рәсімі, ол-жанжал тараптардың өзара тиімді келісімге және консенсусқа жетуге негізделгенін және еңбек дауларында медиацияны қолданудың тиімділігі мен артықшылықтарын жеткізді.

Сонымен қатар жиынға қатысушы Созақ ауданы әкімінің орынбасары Бағдат Айдарбеков пен мемлекеттік мекемелер қызметкерлері кәсіподағы ҚБ-нің төрағасы Мыңжасар Асқаров алгоритмге қатысты өз пікірлері мен ұсыныстарын келтірді.

Шара барысында, «Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесін» салық органдары мен Біріңғай жинақтаушы зейнетақы қорының ақпараттық жүйелерімен біріктіру, еңбек дауларын медиатордың қатысуымен сотқа дейінгі дауды реттеу мәселесін еңбек шарттарының талаптарына енгізу, еңбек даулары медиациясына маманданушы медиаторлардың біліктілігін арттыру мақсатында медиаторларды оқытуды ұйымдастыру туралы ұсыныстар түсіп, қатысушылар тарапынан мақұлданды.

Ұсыныстар қатысушылар тарапынан бірауыздан қолдау тауып, мақұлданды.

Сондай-ақ, жиын барысында Созақ ауданы әкімінің жанынан құрылған жұмысшы тобының (Консультативтік Кеңес) еңбек дауларының алдын алу жөніндегі алгоритмі талқыланды. Жұмысшы тобына еңбек дауын шешу барысында атқаратын жұмыстарына бағыт-бағдар берілді.

Айта кетерлігі, 2019 жылы Созақ аудандық сотына еңбек дауына қатысты 10 іс қарауға түскен болса, 2020 жылдың 5 айында 4 іс қаралды.

Іс-шара нәтижесі бойынша жиынға жиналғандар еңбек дауларының алдын алу және оларды сотқа дейінгі реттеу алгоритмін жұмыс барысында басшылыққа алу, еңбек дауларына татуластыру рәсімдерін кеңінен қолдануды насихаттау жұмыстарын жалғастыру туралы тұжырымға келді.

 

Мақсат ҚАРҒАБАЙ.