Маңызды

 

Ағымдағы жылдың 7-ақпанында Жамбыл облысы, Қордай ауданында болған жаппай төбелес бойынша әртүрлі эпизодтағы 90-ға жуық қылмыстық іс қозғалды. Жүздеген адамнан жауап алынды. Бұл туралы ҚР ІІМ орынбасары Марат Қожаев мәлімдеді.

 

Қазақтар мен дүнгендер арасында болған төбелестен 11 кісі қаза тауып, жүзден астам адам жараланған. Ондаған үйлер, коммерциялық нысандар мен көліктер өртенген.

Жұртты дүр сілкіндірген оқиғадан алдын Қордайдағы Масаншы ауылында екі бұзақылық жағдай орын алғаны белгілі. Соның бірі екі көліктің жолға таласып, шекісіп қалғаны. Оның бірі әкесін ауруханаға апара жатқаны туралы бұған дейін айтқанбыз. Одан кейінгі екінші оқиға құжатын көрсетуді талап еткен полицейлерге көлік жүргізушісінің туған-туыстарымен бірге қарсылық көрсетуі болды.

Ішкі істер министрлігі бұл іске қатысы барлардың қамауға алынғанын хабарлап, оларға қатысты іс Қордай аудандық сотына жолданғанын мәлімдеді. Бірақ, ресми билік Қордай оқиғасы туралы қозғалған істер бойынша күдікті ретінде ұсталғандар мен тұтқындалғандар саны нақты қанша екені туралы жақ ашпайды. Мұның себебін Марат Қожаев «Жанжалды қоздырушылар жайлы ақпаратты кейін аласыздар. Айғақ-дәлел жинау жалғасып жатыр. Жақын күндері Қордай оқиғасы қалай болғаны, кімдер кінәлі екені туралы ақпарат береміз. Біз ештеңені жасырмаймыз, қажет болған кезде барлық мәліметті сіздерге береміз. Қылмыстық іс өте көп, күн сайын қосылып жатыр», — деп түсініктеме берді.

Естеріңізге сала кетсек, құзырлы орган Қордайдағы жанжалдан соң бірер күн өткенде оқиға бойынша 25-тен астам қылмыстық іс қозғалғанын мәлімдеген болатын. Сонымен қатар сол кезде Үкімет жанынан құрылған комиссия оқиға орнына барып, жанжал салдарынан болған шығынды есептеп, оның қорытындысын бірер күнде жариялайтынын жеткізген. Бірақ 7-ақпандағы Қордай оқиғасы бойынша шығын көлемі әлі күнге дейін белгілі болған жоқ.

 

М. ӘБДІРАЙЫМ.

Кешегі ресми мәлімет бойынша Қытай елінде коронавирусты жұқтырғандардың саны 74 500-ден асты. Мыңдаған адам ауыр халде жатыр. Олардың көпшілігі денсаулығы сыр бере бастаған егде жастағы азаматтар. Елде тараған вирус 2130 адамды ажал құштырды. Аурудан қаза болу көрсеткішінің басым бөлігі, дәлірегі, 2029-ы Хубэй провинциясында орын алған.

 

Қытай билігі вирус жұқтырған 16800-ден астам адамның аурудан толық айыққанын айтуда.

Өткен жылдың аяғында Уханьда тіркелген қауіпті вирус өзге елдерде де тіркелуде.

Кешегі жағдай бойынша вирус Қытайдан тыс аумақтарда жүрген 1011 адамның бойынан табылған.

Қытайдан тыс аумақта ең көп вирусты жұқтырғандар Жапония елінде байқалып тұр. Бұл елде қауіпті дертті жұқтырғандардың саны 705- ке жеткен. (Йокогама жағасында бірнеше тәулік бойы карантинде болған круиз лайнеріндегілерді қоса есептегенде). Ал Сингапурде 84 адам, Гонконгта — 67, Оңтүстік Кореяда — 104, Таиландта — 35, Тайваньда — 24, Малайзияда — 22, Германияда — 16, Вьетнамда -16, Австралияда — 15, АҚШ-та – 15, Францияда – 12 және Макаода 10 адам вирус жұқтырған. Тағы 15 елде де адамдарға коронавирус кеселінің жұғуы дерегі тіркелген. Бірақ ондағы статистикалық көрсеткіш 10 жағдайдан аспаған.

Қытай билігі соңғы тәуліктерде вирусты жұқтырғандардың саны күрт азайғанын алға тартады. Бірақ сарапшылар бұл эпидемияның беті қайтты дегенді білдірмейтінін, сондықтан барлық сақтық шараларын жалғастыру қажеттігін ескертеді.

Ал Қазақстанда адамдардың коронавирус жұқтыру дерегі әзірге тіркелмеген.

 

Қ. ҚАЛИЕВ.

Шымкентте көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасы көп тұрғынның көңілінен шықпайды. Жуырда еліміз бойынша халық арасында «Өңірде мемлекеттік қызмет көрсету сапасына көңіліз тола ма?» деген әлеуметтік сауалнама жүргізілген.

Барлығы 14 мыңнан астам респонденттер қатысқан сауалнама нәтижесінде Шымкент 16-орынға жайғасқан. Яғни, үшінші мегаполис ең соңғы орыннан бір саты жоғары тұр. Республикадағы 17 аймақта мемлекеттік қызмет көрсету сапасының қай деңгейде екенін анықтауға сеп берген бұл сауалнама кезінде зерттеу жұмыстарын барынша тұнық жүргізу үшін адамдармен сұхбаттар да болған.

Осыған орай ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Шымкент қаласы бойынша департаменті қалалық әкімдіктегі басқарма басшыларының басын қосып, жиын өткізді. Басқосуды департамент басшысының орынбасары Айбек Шілманов жүргізді. Өз кезегінде ол халыққа қызмет көрсету орталықтарындағы қызметкерлерге қатысты шағымдардан толық тізім жасауға болатынын батырып айтты. Сауалнамаға қатысқан көп жұрт қаладағы халыққа қызмет көрсету орталықтарындағы мамандардың артық құжат сұратып, адамдарды сабылтатынын, құжаттарды өте баяу рәсімдеп, төзімді таусатынын, дөрекелік танытып, қажетті мәліметтерді мардымды айтпайтынын ашық көрсеткен екен. Тіпті халықты жұмыспен қамту орталықтарында бір қызметкер қызмет барысын жеңілдету үшін келушіден сыйақы дәметкені де жасырылмай, жеткізіліпті. Осыған орай ҚР Мемлекеттік қызмет істері Агенттігі Шымкент қаласы бойынша департаментінің орынбасары Айбек Шілмановқа қалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының басшысы Ғалымжан Балтаев айтылған сын-ескертпелерді назарға алып, қызмет сапасын жақсарту үшін барлық мүмкіндіктерді қарастыратынын айтты.

Сонымен қатар, респонденттер медицина мекемесіндегі мамандар мен тәртіп сақшыларының қызметтеріне көңілі толмайтындығын нақты дәлелдермен айтыпты.

ҚР Мемлекеттік қызмет істері Агенттігі Шымкент қаласы бойынша департаменті басшысының орынбасары тиісті басқарма басшыларына олқылықтың орнын толтыруды талап етті.

Өз кезегінде басқарма басшылары сауалнама нәтижесіне қатысты мәлім болған кемшіліктерді жою үшін тиісті жұмыстарды орындайтынын жеткізді.

Айтпақшы, мемлекеттік қызмет көрсету сапасын 5 балдық шкала бойынша бағалау сұралған сауалнама нәтижесі бойынша алғашқы үштіктің қатарында Ақмола, Қостанай, Қарағанды облыстары тұрғанын айта кетейік.

 

А. САТЫБАЛДЫ.

Мұрат ӘЙТЕНОВ, Шымкент қаласының әкімі:

 

Өткен жұмада Шымкент қаласының әкімі Мұрат Әйтенов халыққа есеп берді. Қаладағы «Түркістан» сарайында өткен шарада Мұрат Дүйсенбекұлы қоғам өмірінің сан саласы бойынша өткен жылы атқарылған жұмыстарды қорытындылап, алдағы жоспарларды саралады.

 

Өнеркәсіп өсіп келеді

 

Былтыр Шымкентте өнеркәсіп өнімінің көлемі 15 пайызға өскен. Ауыл шаруашылық өнімі 6,3 пайызға, тұрғын үй құрылысы 19,2 пайызға, ал, бөлшек сауда 7,1 пайызға артқан. Өңірде үдемелі индустриалды-инновациялық даму республикалық бағдарламасының орындалуы да оң динамиканы көрсетеді. Соңғы үш жылда өңірде 24 кәсіпорынның ашылуы соның жарқын мысалы. Аталған бағдарлама аясында бірнеше жылдан бері тоқтап, тұралап тұрған кейбір кәсіпорындардың тамырына қайта қан жүгірді. Атап айтқанда былтыр, «Альянс» жіп иіру компаниясы іске қосылған болатын.

Қалада 72 жоба іске қосылған «Оңтүстік» және «Тассай» индустриалды аймағы бар. Қазіргі таңда ондағы жобаларға 64 млрд. теңге инвестиция тартылған. Соның негізінде 4 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылып, бюджетке 13,4 млрд теңге түсім келген.

Өңірдің инвестициялық тартымдылығы зор. Соның нақты дәлелі – аталған индустриалды аймақтардың кәсіпорындарға лық толғандығы. Қазіргі таңда онда бос жер жоқ. Осы мақсатта алдағы үш жылда жаңадан «Жұлдыз» және «Агроиндустриалды аймақ» ашылатын болады. Қазіргі таңда алғашқысының техникалық экономикалық негіздемесі дайындалу үстінде. Ал екіншісінің жобалық-сметалық құжаттары жасалуда.

Өз кезегінде «Жұлдыз» индустриалды аймағында іске асатын 20 жобаға инвесторлар қызығушылық танытуда. Бұл жобалардың іске асуы 1 мың жаңа жұмыс орнын ашуға ықпал етеді.

Алдағы үш жылда Шымкентте Оңтүстік Корея, Ресей, Қытай, Түрік, Өзбекстан, Испания, Франция сынды мемлекеттегі шетелдік инвесторлардың қатысуымен кемінде 15 жоба іске асырылады деп жоспарлануда.

Оған 2,5 млрд. АҚШ доллары көлемінде шетелдік инвестиция тартылады. Нәтижесінде 2 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылады.

Осы аптада Шымкент қаласының әкімі Мұрат Әйтенов Францияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Филипп Мартинэмен және Францияның Алматыдағы Бас консулы Алексис Шахтахтинскиймен кездескені белгілі. Кездесу барысында екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыс пен инвестициялық ынтамақтастықты арттыру, мәдени-гуманитарлық байланысты нығайту мәселелері талқыланған-тын.

Франция елшісінің Шымкентке келген бұл сапары әуелгіде айтылған жоба-жоспарлардың жәй құрғақ сөз емес, нақты міндеттер екенін дәлелдейді.

 

Қарқынды бау егу қарқын алады

 

Шымкент мегаполис. Бірақ бұл өңірде ауылшаруашылық саласы жоқ деген ұғымды білдірмейді. Керісінше аталған сала аймақтың дотациядан арылып, донарлы өлкеге айналуына көп мүмкіндік беруіне септеседі. Осы бағытта былтыр қалада 29 млрд. теңгенің өнімі өндірілген. Жоғарыда айтып өткен «Агроиндустриалды аймақ» іске қосылса бұл көрсеткіш 40 млрд. теңгеге жететін болады.

Салаға соңғы үш жылда 2,6 млрд.теңге инвестиция салынды. 56 гектар жылыжай іске қосылды. 215 гектар қарқынды бау егілген. Ет кластері бойынша 24 мың бас ірі қара бордақыланып, 111 жанұялық сүт фермасы ашылған. Бұл үшін шаруалардың шаруасын демеуге бюджеттен 3 млрд. теңге субсидия төленген. Биыл субсидия көлемін 4 млрд. теңгеге көбейту көзделуде.

Бұдан бөлек, алдағы үш жыл ішінде үлкен 3 құс фермасы іске қосылатын болады. Сонымен қатар, 1600 гектар аумақта қарқынды бау пайда болып, 92 гектар жер өндірістік жылыжайға айналады.

 

Шағын және орта бизнес шарықтай түседі

 

Қазіргі таңда Шымкентте 70-мыңға жуық кәсіпкерлік субъектісі бар. Шағын және орта бизнес саласы 148 мың адамды жұмыспен қамтып отыр. Қаладағы жалпы өнім көлемінің 27 пайызы шағын және орта бизнестің үлесінде. Дамыған елдерде бұл көрсеткіш 50 пайыздан асады. Соған сәйкес, алдағы үш жылда осы салада жұмыс істейтіндердің санын 175 мыңға жеткізіп, жалпы өнім көрсеткіші бойынша үлесін 33 пайызға жеткізу көзделуде. Бұл үшін бизнестің жол картасы және жаппай кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасы аясында 300 жобаға қолдау көрсетілетін болады. Жобалардың құны — 3,3 миллиард теңгені құрайды.

 

Коммуналдық салада күйіп тұрған көп мәселе биыл шешімін табады

 

Шымкентте 81 елді мекен бар. Оның 41-і Түркістан облысы аумағына қарасты аудандардан қосылған. Шешімін күтіп отырған көптеген коммуналдық мәселелердің дені осы аумақтарға тиесілі. Мәселен, қазіргі таңда халықтың 94,7 пайызы ғана сапалы ауыз сумен қамтылған. Шымкентте 63 елді мекен ғана орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылған. Қалған 10 елді мекенге су жартылай жеткізілген. Ал 8 елді мекен тұрғындары тіршілік көзін тасып ішуге мәжбүр. Бірақ биыл осы 13 елді мекеннің барлығында ауыз су мәселесі толық шешімін табады. Бұл үшін қалалық бюджеттен бөлінген 4 518,6 млн. теңгеге 2 магистралды су құбырының құрылысы жүргізіледі.

Кәріз жүйесінің жүргізілуі көңілден шықпайды. Қаланың орталығы мен 18 елді мекені ғана кәріз жүйесіне қосылған. Қалған 63 елді мекенді кәріз жүйесіне қосу күн тәртібіндегі негізгі міндеттердің бірі. Бұл ретте бірқатар мәселелерді реттеу қажет. Айталық, қалада шайынды суды тазартатын жалғыз ғана кешен бар. Оның қуаттылығы тәулігіне 150 мың текше метрді ғана құрайды. Егер де барлық елді мекендер кәріз жүйесіне қосылса, кешеннің қуаты жетпейді. Нақты қажеттілік 360 мың текше метр болуы тиіс. Осыған сәйкес, алдағы үш жылда 26 шақырым кәріз коллекторының және қуаты 150 мың текше метрді құрайтын тазарту қондырғысының құрылысын кезең-кезеңімен салу жоспарлануда. Нәтижесінде қаланың канализация жүйесімен қамтылуы 49 пайыздан 59 пайызға жетеді.

Сонымен қатар алдағы үш жылда Шымкентте 120 мың халқы бар 15 елді мекенде газ мәселесі өз шешімін табады.

 

Алдағы екі жылда 30 елді мекенге сапалы жарық жетеді

 

Жоғарыда қалада 81 елді мекен бар екенін атап өттік. Қазіргі таңда соның тек 46-на ғана сапалы жарық жеткен. Ал 35 елді мекенге тартылған жарықтың сапасы төмен. Қаланың солтүстік бөлігіндегі елді мекендерде электр эгергиясының жетімсіздігі бас ауыртар басты тақырыпқа айналған. Бірақ биыл бірқатар нысандардың пайдалануға берілуі мәселенің өзегін тарқатуға серпін береді. Атап айтқанда, қазіргі таңда қуаты 220 кВ Бозарық подстанциясының құрылысы жүргізілуде. Ол биыл пайдалануға беріледі деп күтілуде. Бұдан бөлек, қуаты 110 кВ «Ақжар» және  «1-М-1» подстанциясының құрылысы келер жылы аяқталады деп жоспарлануда. Нәтижесінде, қуаты 110 кВ құрайтын төрт («Астана-1», «Астана-2», «1-М-1», «Ақжар») подстанция іске қосылып, электр қуатымен қамту 180 МВт-тан 300 МВт артады.

Бұл қаланың электр қуатына деген қажеттілігін шешуге мүмкіндік береді. Осының арқасында 90 мың халқы бар 30 елді мекендегі жарық мәселесіне нүкте қойылады.

 

Биыл 89 тұрғын үй пайдалануға беріледі

 

Шымкентте былтыр 524 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл көрсеткіш жағынан Шымкент республика бойынша Түркістан мен Алматы облысынан кейінгі үшінші орынды түйіндеп отыр.

Өткен жылы қалада мемлекеттік бағдарламалар аясында 2 836 пәтерлі 53 тұрғын үй пайдалануға беріліп, 450 көпбалалы отбасы,  242 халықтың әлсіз топтары, 904 жастар баспанамен қамтылды.

Бірақ, халықтың жылдам өсуіне байланысты баспана мәселесі өзекті болып тұр.

Қазіргі таңда тұрғын үй кезегінде 140 мың азамат тіркелген (оның ішінде 40 мың — коммуналдық тұрғын үй кезегінде, 100 мың кредиттік тұрғын үй кезегінде).Оның ішінде 5 мыңы көпбалалы отбасылар.

Осыған байланысты биылдан бастап тұрғын үй құрылысы қарқынды жүреді. Негізгі құрылыс – «Шымкент сити», «Тұран», «Әкімшілік-іскерлік орталығы» аумағында салынады.

Нәтижесінде алдағы үш жылда 32 816 пәтерлі 652 көп қабатты тұрғын үй салу жоспарланған. Соның негізінде биыл 12 117 пәтерлі 227 тұрғын үйдің құрылысы жүреді. Жоспар бойынша 4 640 пәтерлі 89 тұрғын үй пайдалануға беріледі.

 

Жол сапасын жақсарту – басты назарда

 

Шымкентте халық саны ғана емес, көліктер де көбейіп келеді. Салдарынан қолданыстағы магистралды жолдардан бір тәулікте 50-70 мың автокөлік жүріп өтеді. Бірақ олардың өткізу қабілеті тәулігіне 20-35 мың автокөлікті құрайды. Яғни жолдарға түсетін салмақ нормадан екі есе көп. Бұл мәселені реттеу үшін соңғы үш жылда біршама жұмыстар атқарылған. Атап айтқанда 82 көшеге күрделі, 269 көшеге орташа жөндеу жұмыстары жүргізілген. Сонымен қатар,  441 шақырым топырақ жолға тас төселген. Ұзындығы 161 шақырымға жалғасатын 64 жолда құрылыс пен қайта құру жұмыстары жүріп, оның 50 шақырымы пайдалануға тапсырылған.

Енді алдағы жылдары жолдардың өткізу қабілетін көтеру үшін 13 магистралды жолды қайта құру, 2 үлкен жолайрықтың (Рысқұлов-Қонаев, Бәйдібек би — Арғынбеков) және  4 көпірдің құрылысы, Қонаев даңғылының жалғасы, А-2 айналма жолы, №1 автожол, Адырбеков көшесін қайта құру, Әл-Фараби көшесінің жалғасын салу жоспарлануда.

Қазіргі таңда қалада 2 977 шақырым автомобиль жолдары бар. Бірақ олардың 57 пайызы ғана немесе 1 682 шақырым жол қанағаттанарлық деңгейде. Көрсеткішті жақсарту үшін биыл 95 шақырым топырақ жолдарға тас төселеді. Сондай-ақ, 65 көшеге күрделі, 162 көшеге орташа жөндеу жұмыстары жүреді.

 

Балалардың балабақшамен қамтылуы 99 пайызға жетті

 

Үшінші мегаполисте негізгі ресурстар білім саласының сапасын жақсартуға бағытталып отыр. Осы бағытта өткен үш жылда бюджет есебінен 12600 орындық  19 мектеп, 535 орындық 2 балабақша салынған. Мемлекеттік тапсырыс арқылы 8 мың орындық 15 жекеменшік мектептер ашылды. Қалада балаларды балабақшамен қамту көрсеткіші 85 пайыздан өткен жылы  99 пайызға жетті.

Биыл бюджет есебінен 7 020 орындық 12 мектептің құрылысы жүргізілуде. Оның ішінде жыл соңына дейін 5 700 орындық 7 мектеп пайдалануға беріледі. Бұдан басқа, мемлекеттік-жекешелік әріптестік шеңберінде 9800 орындық  10 мектептің құрылысы басталуда. Нәтижесінде 19 үш ауысымды мектептің 15-сі, типтік емес 6 мектептің 5-нің мәселесін шешу жоспарлануда.

 Шымкент 2020 жылғы ТМД елдерінің мәдени астанасы екені белгілі. Осы бағытта биыл үшінші мегаполисте түрлі шаралар өтеді.

Шымкент қалалық ішкі саясат және дін істері басқармасының «Рухани жаңғыру» бөлімінің басшысы Зәуре Оралбаева бұл бағытта барлығы 34 шара ұйымдастырылатынын атап өтті.

Өз кезегінде ол «Шымкент – Достастықтың мәдени астанасы» деген атаумен басталатын биылғы шаралардың салтанатты ашылуы 22-наурыз күні орталық алаңда өтетінін жеткізді.

Одан соң «Шымкент – ТМД елдерінің мәдени астанасы» аясында этноауылдың ашылуы, халықаралық «Жібек жолы» қолөнер шеберлерінің көрмесі өткізіледі. Қала тұрғындары мен қонақтары «Шымкент – қызғалдақтар қаласы» фестивалі, ТМД елдерінің «Ұлттар достығы» цирк қойылымдарын тамашалайды.

«Шымкент – Достастықтың мәдени астанасы» деген атаумен басталатын шаралар қатарында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 75 жылдығына арналған ТМД елдерінің театр фестивалі, «Бресттен Берлинге дейін» атты ашық аспан астындағы көрме, Халықаралық «Алтын сақа» анимациялық фильмдерінің фестивалі, Қазақстандағы ресейлік фильмдердің апталығы, «Шымкент – қайырымды қала» балалар шығармашылығының фестивалі де бар.

Бұдан бөлек, Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-практикалық конференциясы болады. Бұл жиынның аясында жазушылардың шығармашылық кездесуі, Әбу Насыр Әл-Фарабидің 1150 жылдық мерейтойына арналған «Шымкент — қайырымды қала» халықаралық ғылыми-практикалық конференция, Шымкент қаласының 2200 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-практикалық конференция, ТМД елдері балалар жазушыларының форумы және басқа да халықаралық, республикалық іс-шаралар ұйымдастырылады.

«Шымкент-мәдени астана» жылының салтанатты жабылуын қараша айының аяғында өткізу жоспарланған.

 

С. НҰРАЙ.

 

Қазақстан дамыған отыз елдің қатарына қосылуды көздейді. Осы бағытта қазақстандықтар қолға алуы тиіс бағыттар мен міндеттер Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында көрсетілген. Аталған мақала 2017 жылдың 12-сәуірінде жарияланған болатын. Онда көрсетілген бағыттар мен бағдарларды тиімді іске асыру үшін былтыр 1-сәуірде Шымкент қалалық ішкі саясат және дін істері басқармасы жанынан «Рухани жаңғыру» бөлімі құрылған-тын.

Осы аптада Шымкенттегі ақпараттық- коммуникациялық орталықта аталған бөлімнің өткен жылдың 9 айында атқарылған жұмыстары түйінделді. Атқарылған жұмыстарды бөлім жетекшісі Зәуре Оралбаева айтып берді.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасын іске асыру бағытында былтыр Шымкенте жүзеге асатын іс-шаралар жоспары әзірленді. Барлығы 77 тармақтан құралған жоспар аясында, қалада 742 шағын және ауқымды іс-шаралар өткізілді. Жарты миллионға жуық адамды қамтыған сол іс-шаралардың 82-сі аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейде ұйымдастырылған.

Бағдарламалық мақалада айтылған «Туған жер» жобасының «Атамекен» кіші бағдарламасы шеңберінде демеушілер мен меценаттар есебінен Шымкент қаласында құны 3 млрд. 358 млн. теңгені құрайтын 5 жоба іске асырылд.

Өлкенің тарихын кеңінен тану, зерделеу мақсатында қала мектептерінде 5, 6, 7 сыныптарға арналған «Өлкетану» және «Өлкетану хрестоматиясы» оқулығын алуға бюджеттен 124 млн. 664 мың 700 теңге бөлініп, 72 380 дана оқулық таратылды.

«Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы бойынша мемлекеттік тілге аударылған 48 оқулықты таныстыру презентациясы жоғары оқу орындары мен кітапханаларда өтті.

«Қазақ тілін латын әліпбиіне көшіру» жобасын жүзеге асыру үшін арнайы желілік кесте әзірленді. «Қазақстанның рухани киелі жерлері. Қазақстанның сакралды географиясы» жобасы бойынша Шымкент қаласында 62 іс-шара өткізілді. Жалпы, жоба бойынша 7 тарихи-мәдени ескерткіш жалпыұлттық маңызы бар қасиетті, тарихи жерлердің тізіміне, ал 8 нысан – жергілікті маңызға ие орындар қатарына енді.

Қала көшелерінде киелі орындардың тарихи деректері мен сипаттамасы бейнеленген 27 баннер ілінді. «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасы аясында республикада бірінші болып, «Ұлы дала хикаялары» атты заманауи өнер туындыларының жылжымалы көрмесі өтті.

Қараша айында Өзбекстан астанасы Ташкентте Қазақстанның Өзбекстандағы жылы аясында «Шымкент – шырайлы шаһарым!» атты мәдениет күндері ұйымдастырылды.

Шымкент «2020 жылғы ТМД елдерінің мәдени астанасы» эстафетасын салтанатты түрде қабылдады. Мәдени астанада 34 іс-шара өткізу жоспарланған. «Шырайлы Шымкент: Береке басы – бірлік» тақырыбындағы қоғамдық форум осы іс-шаралардың бастамасы ретінде былтыр ұйымдастырылды. Бұл форум тұрақты түрде жұмыс істейтін болады.

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасы аясында республикалық «100 жаңа есім» конкурсына Шымкенттен 81 үміткер қатысты.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасының бағыттары мен арнайы жобаларын тиімді, сапалы іске асыру мақсатында «Кітап оқып, рухани бай бол!» байқауы жыл соңында қорытындыланды.

Шымкентте қазақтың мәнін жоймас құндылықтарын насихаттауға арналған «Дәстүрім ‒ асыл қазынам» кітабы және «Ұлттық киімдер» фотоальбомы, «Жаңа ғасыр әуендері» атты жас ақындар антологиясы жарық көрді.

Қазан-қараша айларында «Qazaq Epos» қоғамдық қорының жобасы аясында «Тұлпар мініп, ту алған!» батырлар жырын жатқа айту байқауы ұйымдастырылды. Жыр байқауына 1116 оқушы, 600 мұғалім қатысты.

«Ұлы даланың ұлы есімдері» арнайы жобасы аясында мемлекет және қоғам қайраткерлері Сұлтанбек Қожанов және Тұрар Рысқұловтың 125 жылдығына арналған республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы ұйымдастырылды. Ұлы Абайдың 175 жылдығы қарсаңында «Абай даналығы ‒ халық мұрасы» атты әдеби-композициялық кеш, танымдық сағаттар өткізілді. Этнограф, ғалым, мемлекет қайраткері Өзбекәлі Жәнібековтың «Дәстүрдің дара діңгегі» атты бұрышы (мүйісі) «Рухани жаңғыру» кеңсесінің жанынан қалалық әдет-ғұрып, салт-дәстүр орталығында ашылды.

2020 жылға Шымкент қаласының әкімі бекіткен 144 тармақтан тұратын кешенді жоспар бар.

Президент әкімшілігінің және Ақпарат, қоғамдық даму министрлігінің шешімімен 2020 жылы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы үш бағыт бойынша іске асырылады. Одан бөлек, ғұлама тұлғалар Әбу Насыр әл-Фараби мен Абай Құнанбайұлының мерейтойларына байланысты іс-шараларды және «Шымкент – ТМД елдерінің мәдени астанасы» жылына, Жеңістің 75 жылдығы, Алтын Орданың 750 жылдығына арналған іс-шараларды да жоғары деңгейде өткізу жоспарлануда.

Осы және өзге де мәліметтерді тарқатып айтқан Зәуре Оралбаева осы жылы «Шымкент ТМД елдерінің мәдени астанасы» аясында өткізілетін іс-шаралар жоспарын таныстырды. Өз кезегінде ол бұл бағытта барлығы 34 шара ұйымдастырылатынын атап өтті.

 

 

Биыл Шымкент қаласының әр ауданына бюджеттен 1 миллиард теңге бөлініп отыр. Бұл қаржыға қаладағы Абай, Әл-Фараби, Қаратау жән Еңбекші аудандарының әкімдігі жергілікті жердегі аулаларды абаттандыру мен өзге де коммуналдық шаруашылық мәселелерді шешетін болады. Бұл туралы қала әкімі Мұрат Әйтенов өзінің есеп беру кездесуінде айтқан-тын. Шымкент тарихында бірінші рет жүзеге асып жатқан мұндай жүйе негізінде қандай істер қолға алынады? Бюджеттен бөлінген бүтіндей 1 миллиард теңге қандай мақсаттарға жаратылады?

 

Қаратауда 10 ашық чпорт алаңы орнатылды

 

Қаратау ауданы әкімі аппаратының хабарлауынша, бөлінген қаржының 382,4 млн. теңгесіне «Нұрсәт» шағын ауданындағы ескі сегіз аула толық абаттанудан өтіп, заманауи ойын элементтері мен жаттығу жабдықтарын орнатуға қарастырылады.

Ал 234,5 миллион теңге «Нұрсәт», «Қайтпас», «Мирас», «Таскен», «Достық», «Қайнарбұлақ» шағын аудандарында 10 ашық спорт алаңын орнатуға бағытталады.

Миллиард теңгенің тағы бір бөлігіне «Нұрсәт», «Асар», «Қайнарбұлақ» шағын аудандарында 13 спорт алаңы жөнделеді. Бұл үшін 106,4 млн теңге қарастырылып қойған. Сонымен қатар, 200-ден астам қоқыс контейнерлері жаңартылады.

 

Еңбекшіді 50-ден астам жаңа аула салынды

 

Еңбекші ауданының әкімі Ғалымжан Ілиясов бюджеттен бөлінген миллиард соманың барлығы шағын аудандар мен тұрғын алаптардың төңірегін абаттандыруға жұмсалады.

Жоспар бойынша, 2020 жылы ауданда бірқатар 72 көпқабатты үйлерді қамтитын 57 жаңа аула алаңы салынады. Сонымен қатар тозығы жеткен бірқатар аулалар жөнделіп, ондағы ойын элементтері жаңартылады. Барлығы 28 көпқабатты үйдің жанындағы 21 балалар алаңы жөнделеді.

Аулалар мен алаңдарды ішінара асфальттау бағытында да ауданда қарқынды жұмыстар атқарылады.

Бұдан өзге аудан аумағында алты ашық спорт алаңы салынады. Жаңадан бой көтеретін спорт алаңдары тек шағын аудандарда ғана емес, сондай-ақ, шалғай елді мекендерде де бой көтереді.

Ауданның бірқатар аумағында көпшіліктің қолданысындағы біраз баспалдақтардың тозығы жеткен. Осыған орай биыл шағын аудандар мен тұрғын алаптардағы ұзындығы 90,7 метр сегіз баспалдақты абаттандыру және қалпына келтіру жоспарланып отыр.

 

 

Әл-Фарабида аулалар абаттанып, спорт алаңдары жаңартылды

 

Миллиардтаған қаржыны тиімді жұмсау орталық Әл-Фараби ауданы үшін проблема емес. Себебі, онда 400 аулаға біріктірілген 672 көп пәтерлі үй орналасқан. Осыған орай аудан әкімдігі тұрғындардың талап-тілектерін ескере отырып, төмендегідей тірліктерді орындауды жоспарлап отыр.

Атап айтқанда, аудандағы көпқабатты үйлердің 30 ауласын абаттандыру, 33 спорт алаңын жаңарту және 400 қоқыс контейнерлерін сатып алу.

Бүгінде аудандағы 192 орынға қойылған 700-ге жуық контейнерлердің 80 пайызының тозығы жеткен.

Сондай-ақ, бюджеттен бөлінген миллиард қаржы ауданның әртүрлі бөліктерінде, соның ішінде шеткі жерлерде шағын саябақтар, скверлер, спорт алаңдарын құру бағытында жобалық-сметалық құжаттар әзірленеді.

 

Абайда 41  аула абаттанды

 

Абай ауданы бюджеттен бөлінген қаржыны игеру жұмыстарына наурыздан бастап кіріседі. Алдағы наурызда ауданда аулаларды абаттандыру, балалар ойын кешендерін жөндеу, қайта жаңарту және спорт алаңдарын салу жұмыстары басталады.

Абай ауданы әкімі аппаратының мәліметі бойынша, биыл 41 ауланы абаттандыру және балалардың ойын элементтерін ауыстыру жоспарлануда.

2011-2014 жылы орнатылған 14 спорт алаңы жөндеуден өтеді. Қазіргі таңда ол алаңдардың көпшілігінің еден жабыны, қоршаулары ескірген. Қосымша сегіз жаңа спорт алаңы орнатылады.

Сондай-ақ, аудандағы 81 көшедегі үйлерде көше атауы жазылып, QR-коды көрсетілген жаңа үлгідегі тақтайшалар пайда болады. Қоқыс контейнерлерін жаңарту жұмыстары да қолға алынады.

Биыл «Еріктілер жылы» екені белгілі. Осыған орай Шымкенттегі М. Әуезов атындағы ОҚМУ-де Әл-Фараби ауданының белсенді ерікті жастарының қатысуымен форум өтті.

 

Еркін форматта пікір алмасу ретіндегі кездесуге Шымкент қаласы, Әл-Фараби ауданының әкімі Ғабит Мәуленқұлов арнайы қатысты. Күн тәртібіндегі мәселелерге тоқталған Ғабит Патшаханұлы еріктілердің қатысуымен және атсалысуымен өтетін әлеуметтік бағыттағы шаралар, мәдени бағыттағы және қаламыздағы тазалық акциясы бағытындағы жүргізілетін шараларды атады.

Сонымен қатар ол, биыл Шымкент қаласы ТМД елдерінің мәдени астанасы, Абай Құнанбайұлының 175 жылдығы және Әбу Насыр Әл-Фарабидің 1150 жылдығы аясында алдағы уақытта аудан көлемінде ерікті жастармен бірлесе атқарылатын жұмыс жоспарлары туралы ойымен бөлісті.

Кездесу аясында аудан әкімі мемлекет тарапынан жастарға әрдайым қолдау көрсетіліп келетінін атап өтті. Сондай-ақ, жастар саясатын қолдауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларға тоқталды.

Жиынға қатысушы жастар көкейлерінде жүрген сауалдарын қойып, аудан басшысымен еркін түрде пікір алмасып, ұсыныстарын жеткізді.

Аудан басшысы жастардың айтқан ұсыныстарын негізге ала отырып, мемлекет басшысының алға қойған мақсаттарына қол жеткізу үшін алған білімдері мен күш-жігерлерін ауданымыздың өсіп-өркендеуі жолында жұмсауларына тілектестігін білдірді.

Кездесуге Әл-Фараби ауданының әкімі мен қызметкерлері, қалалық мәслихат депутаты, ардагерлер мен зиялы қауым өкілдері, қалалық жастар мәслихатының депутаттары, жастар және қоғамдық бірлестік өкілдері, студент жастар, үкіметтік емес ұйым өкілдері қатысты.

 

Шымкент қаласы әкімдігінің баспасөз қызметі.

Алматы қаласынан жеткен даңқты панфиловшылар дивизиясының Жауынгерлік туының көшірмесін Шымкент гарнизоны салтанатты жағдайда қабыл алды. Эстафетаны тапсыру қаладағы «Даңқ» мемориалында өтті.

Бұл тағзым эстафетасы 5-ақпанда басталған-тын. Енді ол ағымдағы жылдың 5-мамырына дейін еліміздің барлық өңірінде жалғасатын болады. Шара былтыр қыркүйекте Душанбе қаласында өткен ТМД мемлекеті басшыларының кеңесінің шешімімен бекітілген «Ұлы Жеңістің 75 жылдығын» мерекелеуге бағытталған негізгі іс-шаралар жоспары аясында өткізіліп отыр.

Тағзым эстафетасының мақсаты – Ұлы Отан соғысы жылдарында елі үшін етікпенен су кешкен есіл ерлердің ерлігін үлгі тұтып, олардың рухына құрмет көрсету, есімдерін есте сақтау болып табылады.

Қазақстан әскери-тарихи музейінің Алматы қаласындағы филиалынан Жауынгерлік ту көшірмесін қабылдап алу шарасы кезінде Мәңгілік алау кешеніне гүл шоқтары қойылды. Жиналғандар батырлар рухына құрмет көрсетіп, бір минут үнсіздік жариялады.

Жиын барысында ҚР Ұлттық ұланы оңтүстік өңірлік қолбасшысының орынбасары, полковник Ниязтай Алпешов пен Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Нұрсадық Ергешбек, соғыс және еңбек ардагерлері сөз алды.

 

А. САТЫБАЛДЫ.

Былтыр елімізде 3,8 мың адам өз өзіне қол салған. Өліммен аяқталған өкінішті жағдай ең көп тіркелетін үштікке Түркістан облысы енген. Суицидке баратындардың басым бөлігі ер адамдар. Жасөспірімдер арасындағы өз өзіне қол салу санайғағының көпшілігі ұл балаларға қатысты болып отыр.

 

Арқаға мұздай бататын бұл деректерді ranking.kz сайты жариялаған. Алаңдатарлық мәселеге жергілікті билік қандай шара жүргізіп жатыр? Туу көрсеткіші жағынан республикада көш басында тұрмыз деп кеуде кергенмен, мынадай кері рейтингте көзге түскеніміз жақсылыққа апармасы анық.

Осыған алаңдаған облыстағы прокуратура органы өткен айда білім саласының тұтқасын ұстаған азаматтарға жасөспірімдерді осы және өзге де қылмыстарға не итермелейтінін анықтауды тапсырды. Прокурорларды алаңдатып отырған жасөспірімдер арасындағы суицид қана емес, өзге де қылмыстардың орын алуы болып отыр. Осыған орай Түркістан облысының прокуратурасы өткен айда «Қауіпсіз балалық шақ» атты ашық форум өткізген. Ауқымды шараға облыстағы аудан, қала әкімдері, құқық қорғау ұйымдарының басшылары мен сала мамандары қатысты. Онда сөз алған облыс прокурорының бірінші орынбасары Артықбек Пашаев мынадай мәліметтерді төмендегідей тарқатып берді.

Түркістан облысында 2018 жылы жасөспірімдердің қатысуымен жасалған құқық бұзушылық 2017 жылмен салыстырғанда 6,2%, ал оларға қарсы жасалған қылмыс 20,2%, оның ішінде жыныстық еркіне қол сұғушылық 100%-ға артқан. Былтыр 2018 жылмен салыстырғанда балалар арасындағы құқық бұзушылық 16%, оларға қарсы жасалған қылмыс 4,8%, ал жыныстық еркіне қол сұғушылық 22,2% азайған. Сондай-ақ, суидцид дерегі де 32% кеміген. Алайда жалпы статистикалық көрсеткіш жақсарғанымен, облыстың бірқатар аудан, қалаларында аталған санаттағы қылмыстардың саны күрт өскен.

Мысалы, жасөспірімдер жасаған құқық бұзушылық Түркістанда 66%, Кентауда 74%, Бәйдібекте 60%-ға артса, оларға қарсы жасалған қылмыстар Арыста 80%, Түлкібаста 71%, Отырарда 66%-ға артып отыр. Ал жасөспірімдер арасындағы суицид Сайрамда 27%, Түлкібаста 50%, Бәйдібекте 200%-ға көбейген. Осы ретте ескерілетін мәселе Кентау қаласының бұл саладағы көрсеткіштерінің өсуі халық санының артуымен байланысты болса, Түркістан қаласының халық саны 35%-ға кеміген. Бірақ бала санының азайғанымен қылмыс саны төмендемеген.

Сонымен қатар осы жиында былтыр жасөспірімдер арасындағы құқықбұзушылықты алдын алу бағытында  арнайы топ құрылып, талдау жасалғаны, оған үкіметтік емес ұйымдар мен ғалымдар тартылып, зерттеулер жүргізіліп, әдістемелік құралдар әзірленгені алға тартылып, профилактикалық жұмыстардың оң нәтиже көрсеткені алға тартылды. Бірақ жекелеген аудан, қалаларда құқықбузушылық көрсеткішінің артуы алдын алу жұмыстарының барлық аумақта өз деңгейінде атқарылмағанын анық байқатып тұрғаны сөз етілді.

Десе де, Түркістан облысы әкімдігінің облыстық адами әлеуетті дамыту басқармасының басшысы Рақымбек Жолаев суицидті түпкілікті жою үшін қолдан келер барлық тетікті қарастыратынын алға тартуда. Ол осы бағытта қолға алынған «Бестерек» жобасының берері мол деп сенеді екен. Аталған жоба аясында 1277 педагог-психолог кезең-кезеңімен қайта даярлау курсынан өтеді. Қазіргі таңда өткізіліп жатқан бұл шара аясында ұстаздар 2 апта бойы жасөспірімдер арасындағы қылмысты алдын алу мен болдырмау бағытындағы әлемдік тәжірибеге бағытталған психологиялық амалдармен танысады. Жиналған мамандар мен сарапшылар осы бағыттағы ғылыми тәжірибелерімен, шешу жолдарымен бөлісуде. Тиісінше мамандар арнайы дәрістік тыңдаудан өткеннен соң «тәуекел тобына» жататын балалармен олардың ата-аналарымен тығыз байланыста жұмыс істеп, моральдық және психологиялық тұрғыда қолдау көрсетіп жатқанын мәлімдеуде.

Осындай жұмыстардың ұйытқысы болып отырған «Бестерек» жобасы үшін жергілікті билік бюджеттен 44 млн. теңге қаржы бөліп берген. Аталған жоба аясында мыңнан астам мамандардың тиісті дәрісті меңгеруін қамту  ағымдағы жылдың 25-мамырына дейін жалғасатын болады.

Қ. ҚАЛИЕВ.