Маңызды

Тарихи мәліметтерге сүйенсек, айт намазын оқу һижраның бірінші жылынан
бастап шариғатқа енді. Әнес ибн Мәлік (р.а.) былай деп риуаят еткен: «Алла Елшісі (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Мәдинаға келгенде қала
жұртының екі күн тойлайтын мейрамы бар еді.

Пайғамбар (с.а.с.) олардан: «Бұл екі күн қандай күн?» – деп сұрағанда мәдиналықтар: «Бұл екі күнді жәһилиет дәуірінде осылай тойлаушы едік», – деді. Сонда Алла Елшісі (с.а.с.): «Алла сендерге ол екеуін олардан да қайырлы екі күнмен ауыстырды: құрбан және ораза айт күндерімен», – (Әбу Дәуіт, Салат 239; Ахмет бин Ханбәл III 103, 235) деген.
Құрметті бауырлар! Айт күні таң ертең күн найза бойы көтерілген соң жамағат болып айт намазын оқу – уәжіб. Уәжіптігінің аят-хадистердегі дәлелдері төмендегідей: Алла тағаланың Құран Кәрімде: «Намаз оқы және құрбан шал» – деп бұйыруы құрбан шалудың уәжіптігін білдіреді.
Пайғамбарымыздың (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) «Құрбан шалыңдар! Өйткені ол Ибраһим бабаларыңның сүннеті», – деуі құрбан шалудың уәжіптігіне қайшы емес. Өйткені хадисте айтылған «сүннет» – жол деген мағынаны білдіреді. Яғни, бізге уәжіп ретінде міндеттелген құрбан шалу -Ибраһимнің (а.с.) жалғаса келген жолы деген мағынаны меңзейді. Сондықтан айт намазынан қалыс қалуға болмайды.
Айттың мән-мағынасына келсек, айт – қуаныш пен шаттыққа толы күн деген мағынаны «мерекелеу», «хал сұрасу», «бір-бірін қуанту», «қуанышқа топталу» деген мағыналарды білдіреді. Жаратушы Иеміз әрбір ізгі амал мен игілікті істің сауабын беріп, мейірім-шапағатын төгеді.
Жалпы, айт мерекесі күндері әрбір мұсылман мынадай амалдарға назар аударғаны абзал:
– Ертең айт болатын түнді ғибадатпен, зікір, намаз, Құран оқумен, дұға, истиғфар тілеумен өткізген дұрыс. Бұл істерді түннің соңғы бөлігінде орындаған жөн. Реті келсе, бүкіл түннің біраз бөлігін ғибадатпен өткізген жақсы. Бұл жайында Пайғамбар (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай деген: «Кімде-кім Ораза айты мен Құрбан айтының түндерін Алладан есебін тілеп ғибадатпен өткізсе, оның жүрегі жүректер өлетін күні (Қиямет күні) өлмейді» деген.
– Жұма күндеріндегі секілді айт күндері де ғұсыл құйыну, иіссу себіну, тісті мисуакпен тазалау және ерлер үшін ең тәуір киімдерін киіп шығу. Бұл – Алланың нығметтерін көрсету мен шүкіршілік етудің бір белгісі. Ханафи мазһабы бойынша ғұсылды таң намазынан соң намазға шығардан бұрын құйынған жөн. Ханафилердің пікірлерінше бұл ғұсыл намаз үшін алынатын ғұсыл. Өйткені Алла Елшісі (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) осы екі айт күндері таңертең ғұсыл алатын болған. Әли мен Омар да (р.а.) айт күндері ғұсыл құйынатын еді. Пайғамбар (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) айт күндері үстіне иіссу себетін және арнайы қызыл шапан киетін.
– Мешітте имамның уағыз-насихатын тыңдап, жамағат болып айт намазын оқиды. Намаз біткен соң мұсылмандар қол алысып, төс қағысып «Құбан айт қабыл болсын!», «Айт құтты болсын!» деп бірін-бірі құттықтап, мәре-сәре болып жатады.
– Құрбан айт мерекесінде айт намазына дейін тамақ ішілмейді. Ал ораза айтының алғашқы күні намазға сәресі ішіп, ауыз бекітіп шығу;
– Айт намазы күні таңертең намазға дейін Алла Тағаланы еске алып, дұға– тілек жасау;
– Айт намазына ертерек әрі жаяу бару. Тіпті, таң намазынан кейін, күн шықпай тұрып барса жақсы. Бұл алғашқы саптан орын алып, үлкен сауапқа ие болудың бірден-бір жолы. Әли (р.а.): «Айт намазына жаяу бару сүннет», – деген. Өйткені Пайғамбар (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) айт күндері көлік мінбейтін. Ал имамның Айт намазына жамағаттың соңынан баруы сүннет.
– Ізгі һәм сауапты, қайырымдылық істермен айналысу ләзім саналады.
– Айт күндері мүмкіндігінше азаматтардың бір-біріне сый-сияпаттар жасауды ұмытпау керек. Пайғамбарымыз (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Бір-біріңе сыйлық беріп, татуласыңдар… Бір-біріңе берген сыйлықтарың – араларыңдағы өшпенділікті жояды», – деп өсиет еткен.
– Айт намазына барарда бір көшемен барып, қайтар жолды басқа көшемен қайту абзал. Жәбир (оған Алла разы болсын) былай деген: «Мереке күні Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) айт намазынан қайтқанда келген жолымен емес, басқа жолмен жүретін» (Әл Бұхари, 986). Яғни достарымыздың, бауырларымыздың, көршілеріміздің үйлеріне кіріп, айттап, мерекелеу деген сөз.
– Айт намазына имандылыққа үйрету мақсатында балаларды да қатыстыру; (Осы күні балаларға жаңа киім, тәттілер мен сыйлықтар сыйлаумен қуантатын болсақ, балалар да бұл мейрамды жылда асыға күтетін болады.)
– Өз отбасына сый-сияпат үлестіру. Осы күндері жағдайына қарай әдеттен тыс көбірек садақа беруге тырысу.
– Мұсылмандармен жылы шыраймен, жымиып жүздесу. Туған-туыс пен жолдастардың үйіне барып, туысқандық пен сүйіспеншілік байланыстарын бекіте түсу.
– Өмірден озған адамдардың үйлеріне барып, Құран тіләуат етіп дұға ету ләзім.
– Екі араздасқан ерлі-зайыптылар мен туысқандарды татуластыру үлкен сауап амал болып саналады.
– Құрбандыққа шалынатын малды (қой, ешкі, сиыр, түйе) айт намазы оқылып болған соң шалу;
– Науқастардың көңілін сұрау, т.б. Жалпы, бұл күндері ұдайы қуанышта болып, барша жақсылық атаулының басы-қасында жүріп, қолдан келген ізгі амалдарымызды жасау – сіз бен бізді Алла Тағаланың рахымына бөлейтін амалдар, иншааллаһ.
Құрбан айт намазы 2019 жылғы 11 тамыз күні, таңғы сағат 7.15-те оқылады. Құрбан айтта Ұлы Алла Тағала барша ниеттеріміз бен тілектерімізді қабыл етсін! Еліміздің егемендігі баянды, Тәуелсіздігіміз тұғырлы болғай! Әмин!

Мұхамеджан Естеміров,
Қазақстан мұсылмандары діни
басқармасының
Шымкент қаласы бойынша
өкіл имам орынбасары.

Қазақстандықтардың 60 пайызы өздерінің өмірлеріне көңілі толады.

Еліміздің Статистика комитеті жүргізген арнайы сауалнама қорытындысынан соң мамандар респонденттердің субъективті бағалауына сүйене отырып, осылай түйін жасаған.
Мұндай шара былтыр да өткізілген. Сонда сауалнамаға тартылғандардың 56,6% -ның өмірлерінің сапасына қанағаттанатыны анықталған. Биыл бұл көрсеткіш айтарлықтай артқан.
Пікіртерім кезінде адамдардың 48,5% денсаулықтарына ешқандай мін тақпайтыны белгілі болған. Респонденттердің жартысынан астамы, дәлірегі 57,4% жақын-жуықтары мен таныстарының моральдық қолдау көрсететініне сенімді екендіктерін көрсеткен.
Сонымен қатар бос уақыттарының көлеміне респонденттердің 44,3% қанағаттанса, 50,9% — ішінара қанағаттанған.
Бұдан бөлек сауалнамаға қатысқандардың 38,2% полиция қызметіне оң баға берген.

Әлемде әуе көлігін ең белсенді пайдаланатын мемлекет Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігі екені анықталды. Өткен жылы ол елден барлығы 126 миллион жолаушы діттеген жеріне ұшақ арқылы жеткен. Бұл былтыр әуе көлігін пайдаланған барлық жолаушылардың 8,6 пайызын құрайды.
Әуе көлігін пайдалану белсенділігі жағынан екінші орынға америкалықтар жайғасып отыр. 2018 жылы ол жерден 115 миллион жолаушы барыс-келіс кезінде ұшаққа мінуді хош көрген. Әуе көліктерін пайдалану белсенділігі бойынша 97 миллион саяхатшымен қытайлықтар үшінші, 94 миллион адаммен Германия төртінші, 60 миллион жолаушымен Франция бесінші орыннан көрінген.
Бұл туралы деректі Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы жүргізіп, өзінің ресми сайтында жариялаған.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов:
– Бүгінде еліміздегі ЖІӨ 0,12% ғана ғылымға жұмсалады. Бұл өте аз. Сонымен бірге, ғылымды басқару мен қаржыландырудың әділ, ашық, баршаға түсінікті жүйесі болмаса, бөлінген қаражат тиімсіз жұмсалады. Жүйенің өзі тиімді болуы үшін бізге бірқатар шешім қабылдау қажет. Жалпы «Қазақстандағы ғылымды бес балдық шкала бойынша бағалаңыз» десе мен «төрт» қояр едім. Бұл жақсы деген сөз.
Жуырда еліміздің Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов Нұр-Сұлтанда «Burabay Forum» жас ғалымдар форумына қатысқан болатын. Сол кезде тілшілерге берген сұхбаты кезінде ол осындай мәлімдеме жасаған.

Қазіргі таңда 2018 жылдың 1-қаңтарынан бастап стратегиялық сатып алушы, медициналық қызметтердің бірыңғай төлеушісі болып белгіленген Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына жиналған жарна көлемі 195 млрд. теңгеге жеткен.
Бұл туралы «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ басқарма төрағасы Айбатыр Жұмағұлов мәлімдеді. Сонымен қатар ол, жыл соңына дейін қорға түсетін қаржы көлемін 240 млрд. теңгеге дейін жеткізу жоспарланып отырғанын айтты. Және де мемлекет тарапынан да аз қамтылған санаттардың 15 категориясы бойынша қаражат бөлінетінін атап өтті.
Қорға жарна төлеуден босатылатын санаттағы азаматтарға балалар, көп балалы аналар, ҰОС ардагерлері, мүгедектер, жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар, интернат тәрбиеленушілері, студенттер, баланы күтіп-бағу бойынша демалыста жүрген әйелдер, жүкті әйелдер, зейнеткерлер, әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері, құқық қорғау органдарының қызметкерлері, түзеу мекемелерінде жазасын өтеп жатқандар, уақытша ұстау изоляторында және тергеу изоляторында ұсталатын адамдар жатқызылатынын айта кетейік.

«ТҮРКІСТАН-ПЕТРОПАВЛ-ҚОСТАНАЙ-КӨКШЕТАУ» ақпараттық турының соңғы бекеті — Ақмола облысы болғандықтан, түркістандық делегация Бурабай, Зеренді жерін аралап, облыс орталығы — Көкшетау қаласына сапар жасады.
Мұнда қазіргі таңда Түркістан өңірінен 2018-19 жылдары 68 жас «Серпін» бағдарламасымен оқуға түскен.
Жалпы, 2018-2019 оқу жылында Ақмола облысында «Серпін-2050» бағдарламасы бойынша 1746 студент білім алуда. Оның ішінде Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінде -1356, колледждерде — 390 азамат оқу оқып жүр.
Соның бірі — 2017-2018 ж. «Жас Отан» Жастар қанаты бөлімінің «Үздік басшысы» номинациясын жеңіп алған Құрманбек Әділет. Кентау қаласының тумасы ЭКСПО-2017 Халықаралық көрмесінде ерікті болып қызмет еткен. Қазіргі таңда Ақмола облысының жас белсенділерінің бірі. Әділет секілді Түркістан өңірінен келіп, түрлі республикалық, облыстық шараларға қатысып жүрген жастар өте көп.
Сондай-ақ білімді жастар өмірімен танысқан БАҚ өкілдерімен Ақмола облысы ішкі саясат басқармасының басшысы Ғалым Шойкин арнайы кездесіп, қонақтарға «Жер жәннаты — Ақмола» танымдық кітабын сыйлап, сәт сапар тіледі.

Швеция елінің Эскильстуна қаласы әлемде алғаш рет қайыршылықты кәсіп ретінде заңдастыруды қолға алды. Енді бұл қалада садақа сұраумен жан бағуды жөн көргендерге рұқсат қағазы берілетін болады. Заңдық күші бар бұл бір тілім қағазды алу үшін адамдар онлайн түрде форма толтыру арқылы немесе жақын маңдағы полиция учаскесіне барып қол жеткізе алады. Тек ол адамның өзімен бірге жеке басын куәландыратын құжаты болуы міндеттеледі.
Қайыршылар көшеде қайыр сұрауын осылай заңдастыруы үшін 250 швед кронын төлеуі тиіс. Теңгемен шаққанда бұл орта есеппен 10 мың теңгеге жуықтайды. Ал ондай рұқсат лицензияны алуға мұрын шүйіре қарап, қайыршылық жасағандарға 4000 крон (150 мыңнан астам теңге) көлемінде айыппұл салынатын болады.
Бұл жүйені бір жақ қайыр сұрауды лицензиялау үйі-күйі жоқ пен аз қамтылғандардың жергілікті билікпен қарым-қатынасын заңды тұрғыдан реттелуіне жол ашады деп қолдаса, енді бір жақ оны аз қамтылған ондай азаматтарды одан сайын осал етудің көрінісі деп баға беруде.

Арыс қаласының жүздеген тұрғыны білікті дәрігерлерге қаралуға келді. Түркістан облысында «Денсаулық жолы» республикалық шарасы өтуде. Ауқымды шара Түркістан облыстық қоғамдық денсаулық басқармасы мен облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының ұйымдастыруымен жүзеге асты.
Арыс тұрғындары терапевт, эндокринолог, офтальмолог, педиатр, онколог, психологқа қаралып, ЗОЖ мамандары мен Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру мәселесі бойынша кеңес алуда.
5 тамыздан 9 тамыз аралығында барлық аудан, қалаларда жыл сайынғы өтетін республикалық «Денсаулық жолы» акциясы өтті. «Денсаулық жолы» ұлттық бағдарламасының негізгі мақсаты – тұрғындардың денсаулығын тұз, қант, майлар (майлар, трансмайлар) жоғары мөлшері бар тағамдарды шектеу немесе қолданбау денсаулыққа пайдасы туралы хабарлау, дененің артық салмағы, семіздік қаупін төмендету мен жұқпалы емес аурулардың алдын-алу үшін тұрғындарды салауатты өмір салты негіздеріне үйрету арқылы өз денсаулықтарын сақтау мен нығайту. Түркістан облысының тұрғындарына арнайы медицина мамандарынан құралған мобильді топ медициналық, профилактикалық кеңестер берді. Онколог, офтальмолог, эндокринолог және т.б. дәрігерлерден құралған жылжымалы медициналық кешен шалғай ауылдық елдімекендерге шығады. Сонымен бірге әлеуметтік медициналық сақтандыру бойынша да мәлімет алуға болады.

Түркістан облысы әкімінің
баспасөз қызметі.