Маңызды

Осыдан бір жарым жыл бұрын жарыққа шыққан Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы расы керек, ұлт руханиятына мемлекеттік деңгейде бетбұрыс жасап берген-ді. Ал күні кеше жарияланған «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласын Нұрсұлтан Назарбаев сол «Рухани жаңғырудың» жалғасы ретінде қарастырып, енді көшпелі өркениетіміздің ежелгі тарихын философиялық тұрғыдан жаңадан зерделеуге шақырып отыр. Мақсат-мұратын Елбасы «Төл тарихын білетін, бағалайтын және мақтан ететін халықтың болашағы зор болады деп сенемін. Өткенін мақтан тұтып, бүгінін нақты бағалай білу және болашаққа оң көзқарас таныту – еліміздің табысты болуының кепілі дегеніміз осы» деп түсіндірді.

Сонымен қатар, мемлекет басшысы Ұлы дала өркениетінің жеті бірегей тарихи жетістігін түгелдеп берді. Олар адамзаттың дамуына әсер еткен көшпелі өмір мен ұрыс жүргізу тәсілінен бастап гүл және алма өсіруге дейінгі аспектілерді қамтиды. Алғашқысы – адамның жылқы үйретіп, оған мінуі. Екіншісі – Ұлы даланың ежелгі металлургиясы, яғни жоғары технологиялық білімді қолдануы. Үшіншісі – аң стилі. Табиғат пен қоршаған ортаның даналық үйлесімдігінің философиясы тасқа қашалған ежелгі петроглифтерде көрініс табады. Төртіншісі – Алтын адамның мүсіні, ол сақ мәдениетінің бай мұрасын, дала тұрғындарының дүниетанымын бейнелейді. Бесіншісі – қазақ топырағы түркі әлемінің бесігі екендігі ғылыми дәлелденгені туралы. Алтыншысы – Еуразия халқының өмір сүруі мен дамуына орасан зор әлеуметтік-мәдени әсерін тигізген Ұлы Жібек жолы. Жетіншісі – Қазақстанның алма мен қызғалдақтың отаны екенінің ғылыми негізделуі. Және осы жеті қырымызды танытудың алты жолын белгіліп, қандай ірі жобалар арқылы жүзеге асыруға болатынын түйіп-түйіп көрсетті.
Екі бөлімнен тұратын мақала өткенді сараптай отырып, бүгінмен ұштастырыла, ойластырыла жазылған. Мәселен, өзім химия және биология пәнінің мұғалімі болғандықтан, ә дегеннен-ақ Ұлы даланың жеті қыры – «Қазақстан – алма мен қызғалдақтың отаны» екені назарымды аудартты. «Асқақ Алатаудың баурайы алма мен қызғалдақтың «тарихи отаны» екені ғылыми тұрғыдан дәлелденген. Қазақстан аумағындағы Шу, Іле тауларының етегінен әлі күнге дейін жергілікті өсімдіктер әлемінің жауһары саналатын Регель қызғалдақтарын бастапқы күйінде кездестіруге болады» дейді Н.Назарбаев. Менің ойымша, алдағы уақытта жоғары және орта арнаулы оқу орындарын қоспағанда, жалпы орта білім беретін мектептердің өзінде ұстаздар мен оқушылардың қатысумен дәл осы тақырыпты зерттеу нысанына айналдырып, түрлі ғылыми ізденістер жасауға болады. Сондай-ақ, әр мектепте Қазақстанның қай бөлігінде қандай алма мен қызғалдақ өсетіні туралы оқушыларға мол мағлұмат беретін бұрыш ұйымдастырылса да артықтық етпес еді. Еліміздің барлық өңірі өздеріне тиесілі аумақта өсетін алма мен қызғалдақтың түрлерін зерттеп, қорғауға алудан да ұтарымыз көп. Ақыры аталмыш өсімдіктердің тарихи отаны екенбіз, неліктен алма мен қызғалдақ өсіруді қарқынды дамыту арқылы экономиканың табыс көзіне айналдырмасқа?!
Сонымен қатар, Елбасы бұл мақаласында ұстаздарға тағы бір міндет жүктеп отыр. «Өз тарихына деген мақтаныш сезімін ұялатып, отаншылдық тәрбие беру мектеп қабырғасынан басталуға тиіс. Сондықтан мектептер мен барлық өңірлердегі өлкетану музейлерінің жанынан тарихи-археологиялық қозғалыстар құру маңызды», — деді ол.
Тағы бір ескерер жәйт Ұлы дала дүниеге әкелген Әл-Фараби мен Ясауи, Күлтегін мен Бейбарыс, Әз-Тәуке мен Абылай, Кенесары мен Абай және басқа да көптеген ұлы тұлғалар шоғырына қатысты. Атақты тарихи тұлғаларымыз бен олардың жетістіктерінің құрметіне мектептерден «Ұлы даланың ұлы есімдері» мен «Ұлы дала тұлғалары» атты оқу-ағарту бұрышын ашуымыз керек.
Әрине, осындай құнды дүниелерді жүзеге асыру бірінші кезекте қаржыны талап етеді. Сондықтан мектептер арқылы ұлттық сананы жаңғыртып, тарихымызды түгелдегіміз келсе, мемлекет тарапынан біраз қолдау керек-ақ.
Жалпы, мемлекет басшысы қазақ тарихына деген жаңаша, жалпыадамзаттық, жаһандық көзқарасты қалыптастыруды 1997 жылы “Тарих толқынында” атты кітабында бастап берген болатын. Ал араға 20 жыл салып бұл реттегі нақты қадамдар «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру», «Ұлы даланың жеті қыры» арқылы жасала бастағаны қуантады.

Дина ҚАМЫСБАЕВА,
№125 жалпы орта мектебінің мұғалімі.
Шымкент қаласы.

Түлкібас ауданына ағымдағы жылдың 10 айында 13 мыңға жуық турист келген. Оның ішінде 700 адам шетелдің азаматтары. Жалпы өңір — этнотуризмді дамытуға қолайлы аймақ. Алдағы уақытта аймаққа келушілердің саны арта түседі деп жоспарлаудамыз.

Бұл туралы Түркістан облысының Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Түлкібас ауданының әкімі Нұрбол Тұрашбеков мәлімдеді.
Бұдан өзге, аудан бойынша экономикалық белсенді халық саны — 57,2 мың адамды құраса, жұмыспен қамтылғандар — 54,2 мың адам.
– Техникалық және кәсіптік білімі бар кадрларды даярлау бойынша бес оқу орнымен келісім-шарт түзіліп, 195 азамат қысқа мерзімді кәсіптік оқу курстарына жолданды. Ал жаппай кәсіпкерлікті дамыту «Бастау-бизнес» жобасы негізінде 166 азамат кәсіпкерлік негіздеріне оқуға жолданып, 157 адам сертификат алып, 52 азаматқа 207,8 млн. теңге несие берілді. Әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру бойынша 142 азамат жіберілді, — деді
Нұрбол Әбдісаттарұлы.
Сонымен қатар, ауданда 18 мемлекеттік және жекеменшік әріптестік шеңберіндегі 26 балабақшада жалпы 6560 бала тәрбиеленуде. Балаларды балабақшамен қамту көрсеткіші жыл қорытындысымен 97,8 пайызды құраған.
Инфрақұрылым бойынша аудандағы 62-елді мекеннің 59-ы орталықтандырылған ауыз су құбырымен қамтамасыз етілген. Аудандағы 62 елді мекеннің 60-ы көгілдір отынмен қамтылған. Биыл аудандағы 5 елді мекеннің көшелерін орташа жөндеу жұмыстарына 149,8 млн. теңге бөлініп, оның 145,5 млн. теңгесі игерілді.

Түркістан облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі.

Қазығұрт ауданында өнеркәсіп өнім көлемінің жыл сайын артуына өңірде ашылған индустриялдық аймақтың үлесі мол. Бүгінгі таңда «Қазығұрт» индустриялдық аймағының жалпы аумағы — 13 гектар. Онда 1,9 млрд. теңгені құрайтын 7 жобаға жер телімі берілген. 2016-2017 жылдары 3 жоба іске асырылса, 2018 жылы 589 млн. теңгелік табиғи шырын сусын өндіретін «Көрік ШҚ» ЖШС жұмысын бастады. Ал 3 жобаны 2019 жылы іске қосу жоспарланған.
Бұл туралы Түркістан облысының Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Қазығұрт ауданының әкімі Төлеген Телғараев мәлімдеді.

Аудан басшысының айтуынша, алдағы жылы индустриялды аймақта іске қосылатын жобалардың арасында жалпы құны 602,7 млн. теңгені құрайтын құрғақ сүт және сары май өндіретін «Асыл бастау KZ» ЖШС-і, құны 125 млн. теңгелік «Ақ-ниет 5» ӨК-нің «Темір бетон өнімдері» жобасы және құны 112,7 млн. теңге құрайтын «КН экспорт 777» ЖШС-нің «Жиһаз шығару» жобасы бар.
– «Қазығұрт ауданында кәсіпкерлік саласы тұрақты түрде дамуда. Дамудың жарқын көрінісі ретінде «Өңірлер кәсіпкерлігін қолдау» бағдарламасынан тыс жалпы құны 135 млн. теңгелік 2 жоба іске қосылғанын айтуға болады. Олар: «Қазығұрт айна» ЖШС-нің сұйық шыны өндірісі – 85 млн. теңге, «UNIFRUTTI GOLD» ЖШС-нің жемістер мен көкөністерді өңдеу арқылы диеталық пюрелер шығару өндірісі – 50 млн. теңге. Өнеркәсіп саласындағы жетістіктер жыл басында жоспарланған нәтижеге сай орындалуда. Аудан көлемінде бүгінгі таңда жұмыс істеп тұрған 18 кәсіпорын бар. Ағымдағы жылдың 10 айында өңірдегі өнеркәсіп кәсіпорындарында 5 млрд. 633 млн. теңгенің өнімі өндіріліп, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 103,9 пайызды құрады, — деді Төлеген Тұртайұлы.
Қазығұрт ауданында қазіргі таңда 94 шағын жоба іске қосылып, 405 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұдан өзге, шағын және орта кәсіпкерлер саны 8226-ға жетіп, 114,6
пайызға өсті. Шағын және орта кәсіпкерлік саласын дамыту мақсатында қаржы ұйымдарынан 2018 жылдың 10 айында 4565 тұлғаға 2414,8 млн. теңге несие берілді. Негізгі басым бағыты – ауыл шаруашылық саласы бойынша.

«Уақыт»-ақпарат.

ҚР ҚМ Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің Түркістан облысы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің 23.10.2018 жылғы №41 аудиторлық іс-шараны жүргізу тапсырмасы негізінде Түркістан қаласы, Қарашық ауылдық округі әкімі аппаратының «Құлыншақ» бөбекжай балабақшасы мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорнында 2017 жылдың 01 қаңтарынан 2018 жылдың 01 қазан айы аралығындағы кезеңге білім беру тапсырысы негізінде еңбекақы мен негізгі қорларға бюджеттен бөлінген қаражаттардың Қазақстан Республикасы заңнамасы нормаларының сақталуына аудиторлық іс-шара жүргізілді. Атап айтқанда:

2018 жылдың 1-қаңтарына түзіліп, бекітілген титулдық тізімдегі балалардың жас ерекшелігіне қарай дұрыс бөлінгендігіне аудит жүргізу барысында Кәсіпорнындағы 120 баланың 44-нің тек құжаттары ғана тіркелген, яғни тізімдегі балалар балабақшада тәрбиеленбей, олардың орнына тізімде жоқ балалар тәрбиеленгені анықталды.
Негізсіз бекітілген титулдық тізім салдарынан, 2018 жылдың 1-қаңтарына штаттық кесте мен тарифтік тізімнің бекітілуінде, ҚР Үкіметінің 30.01.2008 жылғы «Мемлекеттік білім беру ұйымдары қызметкерлерінің үлгі штаттарын және педагог қызметкерлер мен оларға теңестірілген адамдар лауазымдарының тізбесін бекіту туралы» №77 Қаулысының «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары қызметкерлерінің үлгі штаттары» 1-бөліміндегі талаптары сақталмағандықтан барлығы 2,0 штаттық бірлік (0,75 штаттық бірлік орыс тілі мұғалімі; 0,25 штаттық бірлік ағылшын тілі мұғалімі; 0,25 штаттық бірлік саз жетекшісі; 0,75 штаттық бірлік дене шынықтыру нұсқаушысы) бір айлық еңбекақы қоры 168 233 теңге, 2018 жылдың 1-қыркүйегіне дейінгі 8 айлық еңбек ақы қоры 1 345 864 теңгеге артық түзіліп бекітілгені анықталды.
Аудитпен қамтылған кезеңде еңбек жалақыны есептеу кезінде, Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23-қарашадағы №414-V «Еңбек Кодексінің» 79-бабы 1-тармағының және 103-бабы 1-тармағының талаптары сақталмағандығы анықталып, нәтижесінде барлығы сегіз қызметкерге 610 651 теңге және ақылы еңбек демалысын есептеу кезінде Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23-қарашадағы №414-V «Еңбек Кодексінің» 91-бабы 1-тармақшасының талабы сақталмағандығы анықталып, нәтижесінде үш қызметкерге барлығы 150 957 теңге артық есептелініп, төленген. Бұл қаржылар Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4-желтоқсандағы №95-IV Бюджет Кодексінің 97-бабы 6-1 тармағы 3) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 4-желтоқсандағы №540 бұйрығының 215-тармағына сәйкес бюджетке өтеуге жатады.
Кәсіпорны Түркістан қаласы әкімдігінің 16.08.2017 жылғы №1645 Қаулысымен құрылып, жарғысы бекітіліп қолданысқа берілген.
Түркістан қаласы әкімдігінің «Құрылыс бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 28.02.2018 жылғы №199 Авизосы негізінде «120 орындық балабақшаның құрылысы және оның ішінде: жабдық, құрал сайман, мүкәммалдар 24 167 586 теңгеге» Түркістан қаласы әкімдігінің «Білім бөлімі» мемлекеттік мекеме қызметкерлері тараптарынан қабылдап алынған.
Қабылдап алынған құндылықтарға түгендеу жұмыстарын Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 31-наурыздағы «Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларын бекіту туралы» №241 бұйрығының 4-тарау 64-тармағын басшылыққа ала отырып,
кәсіпорнының 23.10.2018 жылғы «Комиссия құру туралы» №94 бұйрығына сәйкес кәсіпорнындағы негізгі қорлар мен тауарлы материалдық құндылықтарға түгендеу-санау жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде кәсіпорнындағы құндылықтардан барлығы 11 065 687 теңгеге жетіспеушілік анықталды.

Г. Сихимбаева,
Түркістан облысы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің бас маман – мемлекеттік аудиторы.


– Бақтияр Сапарәліұлы, сансыз баптар мекені Сайрам облыстағы ірі аудандардың бірі. Тарихы тым тереңде жатқан аумақ жуырда өзінің 90 жылдығын атап өтті. Осы жылдар жылнамасында ауданның бағындырған биігін қысқаша еске түсірсеңіз.
– Ауданда ауыл шаруашылығы өрге басқаны жұртшылыққа жақсы мәлім. Осыны назарға алып, ауданның ауыл шаруашылығы бағытындағы қол жеткізген көрсеткіштерін өткен кезеңдермен салыстырмалы түрде айтып өткім келеді. Мәселен, Сайрамда 1991 жылы өндірілген ауыл шаруашылығы өнімдері 1 млрд. 244 млн. қаржы болған болса, 2017 жылы бұл көрсеткіш 58 млрд. 800 млн. теңгені құраған. Тәуелсіздік арайындағы жиырма алты жыл ішінде ауыл шаруашылығы бойынша өнімділік 46 есеге көтерілген. Ауданда ет, сүт өнімдерін өндіру мен астық егу кәсібі кең тыныс алған. Бірақ біздегі жер көлемінің аздығы құлашымызды кең сермеуге қолбайлау болып отырғанын жасырғым келмейді. Дегенмен, бейнетке бейім ауданның халқы мұны желеу қылмай, қолда бар мүмкіндікті пайдаланып, тынымсыз тірлігін атқаруда. Сайрамда өзге де өрге басқан тірліктер жетерлік. Бірақ бүгінгі әңгімеге оның барлығын сыйғызу мүмкін емес.

– Ауыл шаруашылығы саласында қандай бағыттар жақсы дамыған?
– Бізде ет өндіру ісі ілгері басқан. Өзіміздің облыс пен көрші аймақтардағы дастархандағы қызыл көп уақытта біздің ауданнан алынады десем артық айтқандық емес. Былтыр 26 мың тонна ет өндірдік. Биыл бұл мақсаттағы көрсеткішті 27 мыңға жеткіземіз деген жоспар бар. Ет өндіру бойынша 913 мал бордақылау алаңымыз бар екенін алға тарту арқылы бұл бағыттың қарқынды дамып жатқанын бағамдауға болады. Еліміз
бойынша ең үлкен мал базарының Сайрам жеріндегі Қарабұлақ елді мекенінде орналасқанын еске түсіру де осы сөзімді қуаттай түседі. Біздегі мал бордақылау алаңдарында бір мезетте 32-33 мың бас мал бордақылануда. Келер жылы біз ет өндіруді бес мың тоннаға дейін ұлғайтуға білек сыбана кірісіп отырмыз.

– Қазіргі таңда белгілі бір жердің негізгі ерекшелігін сөз еткенде «Ноу-Хауы» деп сипаттама беріп жатады. Сол сынды Сайрамның «Ноу-Хауы» не?
– Ноу-хауымыз ет өндіру болып табылады. Таяуда облысымыздың шаруалары 2018 жылды қорытындылады. Соның нәтижесінде Сайрам ауданы ет өндіру және мал шаруашылығы өнімдерін экспорттаудан I – орынды алғаны соған негіз болады. Осы ретте ауданымыз жыл қорытындысы бойынша агроөнеркәсіп кешенін дамыту бағытындағы көрсеткішімен Шардара, Қазығұрттан кейінгі үшінші орынды алғанын айта кеткенді жөн көріп отырмын. Әңгімеміздің әлқиссасында ауданда 900-ден астам мал бордақылау алаңдарының бар екенін айтып өттім. Алдағы жылы олардың санын мыңнан асыру көзделуде. Қазіргі таңда аудандағы мал бордақылау алаңдарының 400-і елу басқа дейінгі өндіріс орындары, 400 бен 500-дің арасында 100 өндірістік орындарын құрайды. Атбұлақ пен Манкент елді мекенінде 2000-3000 бастық мал бордақылау алаңдары бар. Жуырда 10 мың бас мал бордақылауға лайықталған алаң өз жұмысын бастады. Қазіргі таңда ол жерде 2,5 мың бас мал бар. Оны жыл аяғына дейін межелі көрсеткішке толтыратын боламыз.

– Бүгінде облыстағы барлық аудан, қалаларда тұрғындарды тіршілік нәрімен толыққанды қамтамасыз етуде түйіткілдер көп. Салдарынан суды жерден қазып, немесе тасып жатқан жұрт жетеді. Бұдан бөлек газ деген инфрақұрылымның игілігін көрудің мүмкіндігі болса да, оған әлі қол жеткізе алмай жатқан қаншама халық бар. «Үйі жоқтың күйі жоқтың» керін киіп жүргендер жетерлік. Осы жәйттердің оябын табу деңгейі қалай жүріп жатыр?
– Біздің ауданда 42 елді мекен бар болса, соның 41-де ауыз су құбырлары тартылған. Бір елді мекенде атап айтқанда, Құтарыс ауыл әкімшілігінің Жылыбұлақ ауылында ғана су құбыры тартылмаған. Ол жерде 365 халық тұрады. Келер жылы ол жерге су құбырын тарту құрылысы басталады. Сөйтіп, елді мекендерге ауыз судың тартылуы 2019 жылы жүз пайызға жетеді. Қазіргі таңда төрт елді мекенде су шекті көлемде беріліп жатыр.
Аудандағы елді мекендердің 19-на көгілдір отын тартылған. Жыл аяғына дейін олардың қатарына тағы 10 елді мекен қосылады. Нәтижесінде аудан халқының 78 пайызы көгілдір отынмен қамтылады. Тиісінше келер жылы тағы бес елді мекенге газ тарту бойынша жобалық сметалық құжаттама жасалады. Соның негізінде 2020 жылы бұл мәселе 100 пайыз шешімін табатын болады.
Ал тұрғын үй бойынша шешімін күтіп жатқан мәселе көп. Бүгінде ауданда тұрғын үй кезегінде тұрғандардың саны 1200-ден асып жығылады. Ал үй іргелік жер алу кезегіне тұрғандардың саны 12000-ға бір-ақ жуықтады. Олардың талабын қанағаттандыратын бізде жер ресурсы жоқ қазір. Ауданда бос жер жоқтың қасы.
Дегенмен де оның шешімін табу жолдары қарастырылуда. Мәселен, біз Манкент пен Ақсу елді мекендерінің арасындағы 230 гектар ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерге көпқабатты тұрғын үй салуды жоспарлап отырмыз. Жобасын да жасап қойғанбыз. Егер іске асса ол жерде 300-ден астам бес қабатты үйлердің құрылысын жүргізуе әбден болады. Өз кезегінде бұл 7000-ға жуық адамның басын ауыртқан баспана мәселесін шешуге мүмкіндік береді. Егер ол жерді үй іргелік жер кезегінде тұрғандарға үлестірсек, бар болғаны 1000-ға жуық адамның өтініші орындалады. Қайткен күнде де халықпен кеңесе отырып тиімді шешім шығаратын боламыз. Біз тек бұл жерге қарап отырған жоқпыз. Қарасу ауыл әкімшілігінің Қызылту елдімекенінде мемлекеттік бағдарламаға сай екі қабатты үш үйдің жобасы дайын. Бюджетке ұсындық. Құрылысы келер жылы басталады деп күтілуде. Бұдан өзге қаланың кіре беріс жерінде бос жерлерге көпқабатты үйлер салу бойынша жобалар жасалып, бюджетке ұсынылды. Біз әр елді мекендерді аралап бос жатқан құрылыс салуға ыңғайлы жерлерді елді мекен шегіне кіргізіп, мәслихатта қарап, тиісті құжаттарды дайындауға қызу кірісудеміз.

– Жоғарыда бұл жерде ет өндіру жақсы жолға қойылғанын бөле-жара атап өттіңіз. Бұл мұндағы мал басының өзге аудандармен салыстырғанда анағұрлым көбірек екенін білдіреді. Ет өндіру бойынша мол өнім алу үшін жайылым жердің рөлі зор. Бірақ Сіз ауданда жайылым жер аз екенін тілге тиек еттіңіз. Осы парадокстан шығу үшін қандай амалдар қарастырылуда?
– Ауданымызда 220 мың ірі қара, 187 мың жылқы, 200 мыңға жуық уақ мал бар. Осындай көлемдегі мал санын жайып бағу үшін бізге 2 млн.ға жуық гектар жайылым жер керек. Ондай мүмкіндік жоқ. Ауданда бар болғаны 112 765 гектар жер бар. Соның тек 89 мың гектары ауылшаруашылық мақсатындағы жер. Соның бар-жоғы 17-18 мың гектары
жайылымға арналған. Мүмкіндікте жоқ. Сондықтан да біз оларды үй алаңдарында бордақылауға мәжбүрміз.

– Бұл тек Сайрамның ғана емес облыстың назарындағы мәселе деп білеміз. Бір кездері бұл тығырықтан шығу үшін Сайрамға іргелес жатқан аудандардың бос жатқан жерлерін
жайылым жер ретінде пайдалану туралы бастама көтерілген болатын. Оның орындалу барысы қалай? Әлде бұл сөз бұйда болды ма?
– Бұл бастама жерде қалмады. Керісінше осы бағытта бірқатар жұмыстар жасалуда. Атап айтқанда, Түлкібас ауданымен біраз келіссөздер жүргізудеміз. Соның негізінде Қарабұлақ ауылдағы малдарымызды аталған ауданның қарамағындағы жерлерге жайып
жатырмыз. Дегенмен ол әлі заңды негізде реттелмеді. Осы жылдың бірінші жарты жылдығында біз аудандағы барлық жер телімдеріне түгендеу жұмыстарын жүргіздік. Нәтижесінде ауданымызда 2300 гектар жердің пайдаланылмай жатқаны анықталды. Оларға шара көру бойынша облыстық жер инспекциясына хат жолданды. Мақсат төрт түлікті ойдағыдай баптау үшін жайылым жерлер табу болып табылады.
– Жуырда Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы шықты. Оны зер салып оқып шығып, оның «Рухани жаңғыру» мақаласының жалғасы және онда айтылған түйіндердің шешімі ретінде бағаладым. Сіз оны қалай бағаладыңыз? Сіз үшін «Рухани жаңғыру» деген не? Жаңғыру аясында Сайрам ауданында нендей шаралар атқарылып жатыр?
– Кезінде алаш ардақтысы Әлихан Бөкейханов «Жұрт пайдасына таза жолмен тура бастайтын ер табылса – қазақ халқы соңынан ерер еді» — деген екен. Міне бұл күн біздің басымызға туып отыр. Қазақ халқының бағына туған Ұлт Көшбасшысы Н. Назарбаев Қазақстан халқын рухани жаңғыруға бастап отырған, халықты баянды болашаққа қарай соңына ерте білген жан. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында айтылған басымдықтар ұлттың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, прагматизмның дамуына, білімнің салтанат құрып, халықты сананың ашықтығына үндейді. Осындай бағыттан тұратын Елбасының мақаласы аясында қолға алынған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша біздің ауданда 12 жұмыс тобы құрылды. Және олардың
төрағасы жұртты сөзге ұйыта білетін, айтар ойы мен білдірер пікірін тарқатып жеткізе алатын қасиетке ие ел ағалары, қоғам белсенділері болып табылады. Олар ауданның барлық ауылдарын аралап түсіндіру жұмыстарын өз шегінде жүргізіп келеді.

– Қоғамдық сананы жаңғырту бойынша қандай бағытта жұмыс істеп жатырсыздар?
– Қазақта «жаяудың шаңы, жалғыздың үні шықпайды» деген сөз бар. Елбасымыз Қазақстанды дамыған отыз елдің қатарына қосылуын басты бағыт етуде. Бірақ осы асқаралы мақсатты бағындырудағы қыруар тірлік пен ауыр жүкті халықтың барлығы бірігіп көтерсе ғана жеңілдей түседі. Осыны терең түсінуде қоғамдық сананың жаңғыруы аса маңызды. Қоғамдық сананың жаңғыруы ол біздің әрбіріміздің өзіміздің санамызды, ой-өрісімізді өзгертіп, ескірген таптаурындықтардан арылу дегенді білдіреді. Осы ретте біз орындауымыз тиіс негізгі талаптар сол мақалада көрініс тапқан. Соған сәйкес еңбек етіп, игі жаққа бет бұруға бейімделу баршамызға сын. Осыны халыққа терең түсіндіру мақсатында біз биыл ауданның өткенінен сыр шертіп, бүгіні бір ізге түсіріп баяндалған «Жаңарған Сайрам» атты кітап шығардық. Өз кезегінде бұл жергілікті халықтың туған жерге деген сүйіспеншілігін нығайта түседі. Ал кіндік кесіп, кір жуған жерін құрметтеген ел ешқашанда кері кетпейді. Керісінше сол елдің дамуына қандай да бір қолтаңба қалдыруға талпынатын болады. Бұдан бөлек, біз ауданда мұражай салуды қолға алдық. Сайрам жері талай тарихи оқиғалардың куәсі болған. Оның жерінен табылған жәдігерлер соған дәлел болады. Ендігі кезекте солардың барлығын сөреге қойып, жұрт рухани азық алатын жағдайды неге жасамасқа?

– «Саялы Сайрам жері – тарихтың алтын кені» деп тегін айтылмаған ғой…
– Дұрыс айтасыз. Сіздің бұл сөзіңізді қуаттау үшін қаншама жылдан бері адам қамқорлығын көрмей жүрген Ханқорған қалашығын айтуға болады. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында аталған қалашықта жоғарыда отырған билік басшыларының бастамасымен аспан астындағы мұражай құру туралы бастама көтерілді. Өздеріңізге белгілі бұл қалашық талай сырды ішіне бүгіп отырған тарихи жер. Сайрам ауданы, Мәдени елді-мекені іргесіндегі Арыс өзенінің сол жағалауындағы бұл төбе қазақ халқының біртұтастығын сақтау жолында бар өмірін сарп еткен Абылай ханның Оңтүстік өңірдегі ордасы болған.
Ханқорғаннан бөлек Сайрамда ақтарсаң тарих сөйлейтін тағы 12 нысан бар. Олардың төртеуі облыстық тарихи маңызы бар киелі жерлер тізіміне енген.

– «Рухани жаңғырудың» кей жерлерде жаңғырыққа айналып бара жатқаны туралы мысалдар жиі айтылып жатады. Сіз бұған не дейсіз?
– Иә, оны жасырып-жауып қайтеміз. Кейбір шаралардың осы сөзді ұран етіп өткізіліп жататыны туралы айтылып та, жазылып та жатыр. Бірақ «көш жүре түзелетіні» сынды бұл олқылықтардың барлығы уақыт өте келе сап тиылады деп сенемін. Ең бастысы түсіндіру жұмыстарына жұмылдырылғандар міндеттерін талапқа сай орындауы тиіс.

– Сайрамдағы халықтың 70 пайызы өзбек ұлтының өкілдері. Осы мақаланы сол өзге ұлттардың қабылдауы қандай?
– Ауданда 206 мың халық бар болса, соның 140 мыңға жуығы өзбек ұлтынан. 40-мыңы қазақ. Жалпы жергілікті халық 52 ұлт өкілінен тұрады. Соған орай бізде 8 этноорталық жұмыс жасайды. Олардың барлығы Елбасының Жолдаулары және «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында насихат жұмыстарын жүргізуде белсенділік танытады. Ауданда қазақ, орыс, өзбек тілінде газет шығады. Өз телеарнамыз бар. Ондағы мақалалар мен бағдарламаларды қарау арқылы жергілікті жұрттың «Рухани жаңғыру» бағдарламасын дұрыс қабылдап жатқаны анық байқалады.

– «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында туған жерді түлету бастамасы көтерілген. Бұл Сайрам ауданында қалай жүзеге асты?
– Жыл басында біз ауданымыздағы және Сайрамнан шыққан іскер азаматтарымызбен Жамбыл, Қызылорда облыстары кәсіпкерлерінің басын қосып конференция өткіздік. Оларға Сайрам ауданында кәсіпкерлік істі алып жүрудің мүмкіндіктерін паш еттік. Шығарып жатқан өнімдерімізді таныстырдық. Бұрынғы өндіріс орнындағы тұралап тұрған өндіріс орындарын аралаттық. Мақсат – Сайрам ауданына инвесторлар тарту. Соның нәтижесінде ауданымызда көп ұзамай 1000, 500 бас мал бордақылау алаңы ашылды. Бұдан соңда ауданға бизнесін жүргізуге құлықты болып 10-15 кәсіпкер келді. Олар кілем шығаруға, картон қағаздарын қайта өңдеу бойынша тірлік істеуге талпынып жүр. Алматыда тамшылатып суару бойынша тірлігін алға сүйреп жүрген Таштаев Қайратта осы жерден жұмыс жүргізуге ниет танытуда. Консервілеу мен үй жиһаздарын жасау бойынша да жұмыс бастауға ниетті болып отырғандар бар. Бізде сыртқы инвестиция көрсеткіші төмендеу. Бірақ жоғарыдағы жұмыстар іске асып, алға басып жатса осы олқылықтың орны толады деген сенімдемін.

– Сіз ауданға әкім болып тағайындалғаннан кейін біршама уақыт өткен соң сібір жарасы қаупі бойынша төтенше жағдай жариялап елді дүрліктіргеніңіз есімізде…
– Бұл дүрліктіру емес, дүйім елді індеттен алдын алу болатын. Сол кезде біздің алдымызда жер қойнауын заңсыз пайдаланушылардың Ақсу мен Сайрамсу өзенінің арнасын бұзу салдарынан сібір жарасымен ауырған мал өлекселерінің көмілген аймағын су шайып кету қаупі төнгені, ендігі кезекте ондағы арнаны түзеп, жағасын бекіту жұмыстарын жүргізу үшін 100 млн. ақша табу қажеттігі міндеті тұрды. «Ауруды елемесең өлесің» деген. Ол кезде біз төтенше жағдай жарияламасақ облыс тұрмақ, тұтас елге қауіп келетін еді. Абырой болғанда жергілікті бюджеттен қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар жасалып, қауіп сейілді. Қорыққан түбі қуаныш болды.

– Кейбір қоғам белсенділері «Мамаев жер сатып жүр» дейді. Бұл дақпырт па әлде дерек пе?
– Ауданда ушығып тұрған мәселенің бірі жер дауы. Қазір жалған құжатпен бір жердің бірнеше адамға беріліп кеткені туралы былықтар ауданымызда көп. Бірақ олардың заңдылығын анықтайтын түбірі жоқ. Сол бойынша қазіргі таңда тексерулер жүруде. Нәтижесінде кейбір адамдар қылмыстық жауапкершілікке тартылып жатыр. Көп ретте мұндай бейберекетсіздікке әкімдерді кінәлап жатады. Бірақ қазіргі таңда бұл тұрғыда әкімдердің заңды белден басқан тұсы анықталмады. Дегенмен бұл істерде жалғанды жалпағынан басып, жұртты зар жылатып жүрген ұйымдасқан топтың бар екені анықталуда.
Ал өз басыма келсем, әкімдік орынтаққа отырғалы бері бірде-бір адамға ұлтарақтай жер бермедім. Бұл тұрғыда менің арым таза.

– Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқандар:
Әсет ӘссАнди,
Талғат ДҮЙСЕБАЙҰЛЫ.

Дүйсенбі күні Шолаққорған ауылындағы «Мыңжылқы» мәдениет сарайында орналасқан Орталықтандырылған кітапханалар жүйесі жанынан аудандағы алғашқы Коворкинг орталығының ашылу салтанаты өтті. Салтанатты шараға Созақ ауданының әкімі, «Нұр Отан» партиясы Созақ аудандық филиалының
төрағасы Салыхан Полатов, Түркістан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Нұрмахан Жолдасов, аудандық партия филиалы төрағасының бірінші орынбасары Ролан Әлжанов, аудандық мәслихаттың хатшысы Бегімбет Байғараев, аудан әкімінің орынбасарлары, салалық бөлім басшылары, кітапханашылар, оқырмандар қатысты.

Жалпы, Коворкинг деген не? Ағылшын тілінен аударғанда – бірге жұмыс істеу. Қазіргі таңда кітапханадағы коворкинг орталығын коммуникативтік алаң деп айтуға болады. Бұл жерде келушілер бос уақыттарын кітапхана қорын пайдаланумен қатар, интернет, теледидар ресурстарын да қолдана алады. Бұл үшін орталықта интернет желісіне қосылған
компьютерлер, теледидар, аудио, цифрлық форматтағы интеллектуалды контент (кітаптар, мерзімді басылымдар, аудио, бейне, ойындар және т.б.) қолжетімді. Мұнан бөлек, орталықта келушілер аздап демалуға, кофе, шай секілді сусындар ішуге арналған жиһаз, құрал-жабдықтар қойылған. Аталмыш орталық кітапханаға келген әр жанұяның сүйікті демалыс орнына айналады деп күтілуде.
Ашылу рәсімінде сөз алған С.Полатов «Елбасымыздың «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында атап көрсеткен қазақ даласының ежелгі заманнан бері келе жатқан бай тарихи-мәдени мұраларын өскелең ұрпаққа жаңа заманауи технологияларды қолдана отырып сіңірту үлкен маңызға ие шара болып табылады. Кез-келген адамға өзінің сүйікті ісімен айналысуына, арнайы тақырыптарда дөңгелек үстелдер ұйымдастыруға, шахмат, дойбы ойнауға, гүл өсіріп, қолөнер бұйымдарын жасауға зор мүмкіндік жасайтын бұл орталық «Нұр Отан» партиясы Түркістан облыстық филиалының ұйытқы болуымен ашылып отыр. Отандық кітапханаларды жаңғыртып, оларды қазіргі заман талабына сай білім орталықтарына айналдыру үшін ашылып отырған орталық өскелең ұрпақтың рухани құндылықтарымызбен сусындап, ұлтымыздың дәстүрі мен тарихын құрметтеуге үндейді» — деп атап өтті.
Өз кезегінде сөз алған аудандық мәслихат хатшысы Б.Байғараев: – Қазіргі кітапханалар тек қызмет көрсету мекемесі ғана емес, тұрғындар үшін зияткерлік демалыс орнына айналуы, тұрғындарды кітап оқуға баулу мақсатында түрлі шаралар қабылданып, жүйелі жұмыстар атқарылуда. Міне бүгінгі ашылып отырған коворкинг орталығы соның дәлелі. Біз алдағы уақытта мұндай орталықтарды ауданның бірқатар елді мекендерінен ашуды жоспарлап отырмыз»,- деп орталықтың алдағы жұмысына сәттілік тіледі.

Нар Болат,
Созақ ауданы.

Кеше Түркістан қаласында Қазақ-стан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне арналған мерекелік іс-шара өтті. Оған түрлі салада қызмет атқаратын облыс тұрғындары, мәслихат депутаттары, басқарма басшылары, қоғамдық ұйымдар мен зиялы қауым өкілдері қатысты. Алдымен Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-нің
фойесінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне арналған көрме ұйымдастырылды. Көрмеде Елбасымыздың қоғамдық және саяси қызметінен сыр шертетін құнды фотосуреттер мен деректер қойылған.
Одан кейін жиылған көпшілік салтанатты жиынды тамашалады. Басқосуда Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаев жұртшылықты мерекемен құттықтап, Елбасының батыл бастамалары мен «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы жөнінде баяндама жасады.


«Баршаңызды Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күнімен шын жүректен құттықтаймын. Биыл бұл мерекені жаңа облыс орталығында, яғни, Түркістан қаласында алғаш рет атап өтудеміз. Бұл да тарихи сәт. Түркістанымыз көркейіп, киелі шаһардың жылнамасы жарқын оқиғалармен толығып жатыр. Бүгінде Елбасымыздың сарабдал саясатының нәтижесінде Қазақстан бейбітшілік пен келісімнің, бірлік пен татулықтың мекеніне айналды. Ұлт көшбасшысының көрегендігі мен саяси қайраткерлігін бүкіл ел біледі және құрметтейді. Міне, елдің ыстық ықыласының нәтижесінде бірнеше жылдан бері Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні аталып өтіп жүр. Бұл ел перзентіне, Ұлт көшбасшысына берілген әділ баға және лайықты құрмет!», – деген облыс әкімі бір топ азаматқа «Астана 20 жыл» мерекелік медалі мен облыс әкімінің Алғыс хатын тапсырды.

Салтанатты шара мерекелік концертпен өрнектелді. Сахна төрінде Ш.Қалдаяқов атындағы облыстық филармония мен облыстық опера және балет театрының өнерпаздары өнер көрсетті. Сонымен бірге, «Тұмар», «Би сұлтан», «Болашақ» топтары өнер көрсетсе, Қ.Қасымова, А.Әбілдаева, Ж.Тұрғанбек, Т.Әлменов және өзге де жезтаңдай әншілер Отан тақырыбындағы әндерді шырқап, жұртшылыққа көтеріңкі көңіл-күй сыйлады.

Түркістан облысы әкімдігінің баспасөз қызметі.


Түркістан облысында Елбасымыздың «Рухани жаңғыру» бағдарламасы шеңберінде жұмыстар күшейе түседі. Жаңа жобалар қолға алынып, іс-шаралардың сапасы жоғарылайды.
Бұл туралы Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаев мәлімдеді. ҚР Президенті әкімшілігінің жетекшісі Әсет Исекешевтің төрағалығымен «Рухани жаңғыру» бағдарламасын іске асыру жөніндегі селекторлық жиында өңір басшысы алдағы жоспарлармен бөлісті.


«Мемлекет басшысының «Ұлы Даланың жеті қыры» атты тарихи мақаласы ел санасына қозғау салған, «Мәңгілік Ел» болу жолындағы ұлы міндеттерді айқындап берген, «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласының жалғасы, әрі елді биік мақсаттарға жетелейтін маңызды құжат. Осы құнды бағдарламадағы тапсырмаларды орындау мақсатында Түркістан облысында бірқатар жұмыстар қолға алынып, қарқынды жүзеге асырылуда. Елбасымыз «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында бабаларымыздың әлемдік өркениетке қосқан үлесі мен түркі тарихына тамыр тартқан бай тарихы туралы айтты. «Ұлт тарихындағы кеңістік пен уақыт» тарауында атқа міну мәдениеті туралы бөлімінде жылқының қазақтың өмірінде ерекше орын алатынына тоқталған. Түркістан облысында жылқы шаруашылығы, ұлттық ат спорты, атқа міну мәдениеті жоғары деңгейде дамыған. Бүгінде облысымызда 300 мыңдай жылқы бар. Соңғы 5 жылда Қамбар ата түлігі 25 пайызға көбейді. 2025 жылға қарай жылқы санын 450 мың басқа жеткізу көзделіп отыр. Ат – мініс көлігі әрі қымыз бен саумал.
Ат спортын дәріптеу, атбегілікті, аңшылықты, салт-дәстүрді насихаттау мақсатында облыста арнайы фестивальдер, жарыстар өткізіліп жүр. Мәселен, биыл Бәйдібек ауданында өткен «ҚЫМЫЗМҰРЫНДЫҚ» іс-шарасында ежелгі дәстүрді жаңашылдықпен жалғастыру мақсатында саумал, құнан қымыз, түнемел қымыз, хан қымыз, қолөнер бұйымдары бойынша байқаулар, сәйгүліктер жарысы өтті. Бұл фестиваль жыл сайын тұрақты түрде ұйымдастырылып, халықаралық деңгейге көтеріледі деген сенім бар.
Облыста ұлттық спорт түрлерін дамытуға негізделген спорт мектебі жұмыс істейді. Көкпаршыларымыз Азия, Әлем чемпионаттарында топ жарып, ұлттық құраманың жеңісіне сүбелі үлес қосты. Аудандарда жыл сайын ірі көкпар бәсекелері өтіп тұрады. Ол алдағы уақытта да жалғасын табады. Таяу жылдары Түркістан қаласында халықаралық талапқа сай атшабар салынады. Бұл да ат спортын дамытуға серпін береді» деген өңір басшысы «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласындағы бастамалар мен міндеттерді Түркістан облысында жүзеге асыруға толық мүмкіндік бар екенін жеткізді.
Облыс әкімінің айтуынша, Түркістан облысында «Қызыл кітапқа» енген, яғни айрықша қорғауды қажет ететін қызғалдақ гүлін қорғау және сол аймақтың туристік әлеуетін көтеру мақсатында халықаралық «Қызғалдақ» фестивалі өткізілген. Былтыр оған 4 мыңдай адам қатысса, 2019 жылы оған мыңдаған саяхатшылар келеді. Сондай-ақ, «Nomad explorer» экспедициясынан 1,5 мыңдай қазақстандық және шетелдік туристер тартылады деп күтілуде.
Сонымен бірге, келесі жылы «Сәйгүліктер» фестивалі ұйымдастырылмақ. Фестиваль аясында ұлттық ат спорт ойындары: теңге алу, аударыспақ, қыз қуу, жамбы ату, сәйгүліктер шеруі, ат әбзелдеріне, аттылы жауынгерлердің киімі мен қару-жарақтарына арналған көрмелер, жылқы малына байланысты жыр мүшәйрасы, жыршылар мен термешілер байқауы өтеді. «Салбурын – саятшылық мерекесі» іс-шарасы да салт-дәстүр мен атбегілікті насихаттауға серпін бермек.
Сондай-ақ, 2019 жылы «Шығыс базары» атты фестиваль өткізу жоспарланып отыр. Онда арнайы жәрмеңке өткізіліп, қола, мыс, темір, күміс, алтыннан жасалған әшекей бұйымдар, тұрмыстық заттар мен қару-жарақтар, зергерлік бұйымдар қойылмақ. Осы бастама арқылы қазақ жері металлургия пайда болған алғашқы орталықтың бірі екенін дәріптеу мақсаты көзделген.
Ел Президентінің «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласының «Түркі әлемінің бесігі» деп аталатын бөлімінде Түркістан қаласында туған Ясауи бабамыз бен Отырардан түлеп ұшқан Әл-Фараби ғұлама туралы ой қозғалған. Бұл бағытта да жұмыс күшейтілмек.
Дәлірек айтсақ, Қ.А.Ясауидің тарихи болмысын жаһанға өз деңгейінде толық танытып, насихаттау мақсатында бірқатар шаруалар қолға алынады. Ат Елбасы тапсырмасы бойынша Түркістанда Ясауи музейі салынып, онда ғұлама мен оның шет мемлекеттердегі шәкірттерінің еңбектері қойылады. Ясауи феноменін жоғарылатып, атын асқақтату арқылы ғылымды ғана емес, туризмді де дамыту мүмкіндігі ашыла түседі. Бүгінде Еуропа мен Азияның түкпір-түкпірінде ясауитанушылар бар. Алдағы уақытта Түркістан қаласында әлемнің Ясауи бабаның ғылыми мұрасын зерттеп жүрген ясауитанушылардың басын қосып, халықаралық
конференция өтеді деген жоспар бар. Ясауи мұралары кешенді түрде зерттеліп, деректі және көркем фильмдер түсірілмек. Ұлы ғұлама Әл-Фарабидің де шығармалары зерттеліп, тұлғаның ғылыми мұралары кеңінен насихатталады.
Осы және өзге де мәселелерге тоқталған Жансейіт Түймебаев «Елбасы Шолпан ата қаласында өткен Саммитте Түркі кеңесі аясында «Түркі әлеміндегі 100 жаңа есім жобасын әзірлеуді ұсынамын» — деген болатын. Түркі дүниесінде Әл-Фараби, Ясауи, Абай, Юнус Эмре, Низами, Физули, Ұлықбек, Айтматов секілді ірі тұлғалар бар. Міне осындай даңқты тұлғалар мен ойшылдардың, жазушылар мен ғұламалардың еңбектерін Түркістанда ашылатын Түркі әлемі орталығында дәріптеуге мүмкіндік бар» дей келе өзге де жұмыстар мен жоспарлар жөнінде баяндады. Алдағы уақытта жобалар толық талданып-сарапталып, осы бағыттағы жұмыстар күшеймек.
Түркістан өңірінде атқарылған жұмыстар мен жоспарларды тыңдаған Әсет Исекешев аймақ басшысына «Рухан жаңғыру» бағдарламасы аясындағы жобаларды сапалы әрі мағыналы етіп өткізуді, сондай-ақ, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын жүзеге асыру бойынша нақты жұмыстарды жүзеге асыруды тапсырды.

Ғалым Әділжанов.

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік университеті 75 жылдық мерейтойын атап өтті. Мерекелік жиын білім ордасының алдынан бой көтерген ұлы жазушы, ғұлама ғалым Мұхтар Омарханұлы Әуезовтың еңселі ескерткішінің ашылу рәсімімен басталды.
Салтанатты шараға Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев, Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаев, оқу орны басшылары мен студенттер және түрлі салада еселі еңбектерімен ел абыройын асқақтатып жүрген университет түлектері қатысты.

Аймақ басшысы өзінің құттықтау сөзінде іргесі қаланғалы ел дамуына сүбелі үлес қосып келе жатқан оқу орнының ұстаздарына алғыс білдірді.
«75 жылдық тарихы бар білім ордасы үшін биылғы жыл толағай табыстарға толы болды. Атап айтсақ, еліміздегі жоғары оқу орындарының рейтингісінде ІІІ-орынды иеленсе, QS рейтингісі бойынша әлемдегі 4,5 мың жоғары оқу орындарының ішінде 609-дан 501-ші орынға көтерілді. Бұл осында ұзақ жылдар бойы еңбек етіп келе жатқан оқытушы-профессорлардың ерен еңбегі деп айтар едім. Жалпы Түркістан өңірінде 500 мыңнан аса жас бар. Мұнда оқитын студенттердің басым көпшілігін облысымыздың жастары құрайды. Ендеше осында білім алып, өз саласының үздігі атанған бітіруші түлектер түркі дүниесінің орталығына айналған Түркістан облысында өздерінің жаңа мүмкіндіктерін жүзеге асырады деп сенім білдіремін», – деді Жансейіт Қансейітұлы.
Шара барысында белсенді қоғамдық қызметі және білім беру мен тәрбие ісі процестерін ұйымдастыруда еңбек еткен университеттің бірқатар қызметкерлері «Ыбырай Алтынсарин», «Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін», «Білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Еңбек ардагері» төсбелгілерімен, сондай-ақ облыс және қала әкімдерінің Алғыс хаттарымен марапатталды. Сонымен қатар, еліміздің игі істері мен жаңашыл бастамаларының алдыңғы сапынан табылып жүрген оқу орнының түлектері – ҚР Ұлттық Ғылымдар Академиясының президенті, техника ғылымдарының докторы, профессор, академик М.Жұрыновқа, экономика ғылымдарының кандидаты, 1973 жылдан ҚазХТИ комсомол комитетінің хатшысы, қоғам қайраткері, 1993-1997 жылдары ОҚО әкімі қызметін атқарған З.Тұрысбековке және бірқатар мемлекет және қоғам қайраткерлеріне ерекше құрмет көрсетілді.
Айта кетейік, Шымкент қаласындағы аталған білім ордасы 1943 жылы құрылыс материалдары технологиялық институты болып құрылған. Қазіргі таңда, мұнда 1700 оқытушы-профессор, 136 ғылым докторы, 646 ғылым кандидаты мен доцент 20 мыңнан астам шәкіртке дәріс беріп келеді. 75 жылда уверситеттен 100 мыңға жуық түлек түлеп ұшқан.

Түркістан облысы
әкімдігінің баспасөз қызметі.


Жаһандану дәуірінде ұлттық құндылықтарымызбен рухани қазыналарымызды қайта жаңғырту мақсатында қолға алынған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы елімізге үлкен рухани леп әкеліп, санамызға үлкен сілкініс жасады деп айта аламыз. Бұл бағдарламаның нәтижесін қазақ халқының ұлт ретінде сақталып, мәңгілік елге айналуымызға қосар үлесі жоғары деп бағалауға болады.

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев бағдарламалық мазмұнмен баяндалған «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты еңбегінде «Жаңа мамандар ашықтық, прагматизм мен бәсекелестікке қабілет сияқты сананы жаңғыртудың негізгі қағидаларын қоғамда орнықтыратын басты күшке айналады. Осылайша болашақтың негізі білім ордаларының аудиторияларында қаланады…» деп атап өткен болатын. Осы бағытты жүзеге асыру мақсатында университетімізде «Рухани жаңғыру» орталығы ашылып, бағдарламаны іске асырудың бірыңғай стратегиялық жоспары жасалынды. Жоспарды іске асыру мақсатында жергілікті атқарушы органдар, өңірлік сараптау кеңестері, облыстық жобалық кеңсе, қалалық Әдет-ғұрып және салт-дәстүр орталығымен тығыз байланыс орнатылған. Аталмыш бағдарлама аясында өзге ұлт студенттерімен тығыз байланыс орнатып, ортақ рухани құндылықтарды дәріптеу және студенттер ассамблеясы жұмыстарын бір жүйеге қою мақсатында «Білім және этномәдениет» орталығы ашылып жұмыс жасап келеді. Студенттерге ұлттық кодымызды сақтап, ұлттық құндылықтарымызды дәріптеп, ұрпақтан ұрпаққа жеткізу және сақтауды ұғындыру мақсатында оқу ордамызда «Тарихи-өлкетану» мұражайы ашылды. Қазіргі талапқа сай білім беру үдерісінде ашықтық, тазалық пен қолжетімділікті қамтамасыз ету, жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша «Университет қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою
бойынша бақылау Кеңесі», сонымен қатар «Жүз нақты қадам» Ұлт жоспарының 64-қадамын жүзеге асыру үшін білім алушыларға және профессор-оқытушылар құрамына жаһандық ғылымның заманауи тетіктерін меңгеруге бағыт бағдар беру мақсатында «Ғылыми-техникалық Кеңес» құрылып, нақты міндеттемелерді іске асырып келеді.
Өз кезегінде университет білім алушылары (студенттер мен магистранттар) оқу үдерісіндегі қажеттіліктерін талап ету мақсатында университет ректорының блогын және оқу ғимаратындағы «Сенім жәшіктерін» пайдалана алады. Білім саласындағы жаһандық бәсекеге неғұрлым бейімделген мамандарды даярлау – болашаққа жасалатын ең басты бағдар болып табылады. Сондықтан Елбасымыздың қоғамдық сананы жаңғыртуға бағытталған бұл идеясы – уақыт талабы мен ел дамуының тарихи кезеңіне сай оң шешім болды. Идеяның астары өмірге дендеп еніп келе жатқан ғаламдық жаңалықтарға дайын болып, білім мен ғылымды мейлінше игеруге үндеді. Сол себепті әлемнің үздік 100 оқулығын Ұлы дала елінің тілінде сөйлету көңіл қуантарлық жағдай болып отыр. Қолымызға тиіп отырған осы оқулықтарды студент жастардың бойына және ойына сіңіріп нәтиже шығару – жоғары оқу орнындағы ұстаздардың міндетіне кіретін басты жауапкершіліктің біріне айналды. Сондай-ақ, гуманитарлық білімнің барлық бағыттары бойынша әлемдегі ең жақсы 100 оқулықты әр түрлі тілдерден қазақ тіліне аударып, жастарға дүние жүзіндегі таңдаулы үлгілердің негізінде білім алу мүмкіндігі жасалған. Бұл жоба жастарға тың серпін беретін басым бағыттардың бірі болғандықтан, кешіктірмей оқу үрдісіне енгізу жұмыстарына да байыппен қарау керек деп ойлаймын. Осы бағытта оқу ордамыздың кітапханасына келген жаңа кітаптарды студенттерге таныстырып, мамандықтары бойынша оқылуы тиіс оқулықтарды таңдауда бағыт-бағдар үнемі берілуде. Қытай Республикасының Ухан университетінің Қытай тілі филологиясының магистранты, «Жаһан» журналының тілшісі Жантей Бекжігітпен студенттер арасында қазақ тіліне аударылған кітаптар жөнінде онлайн тәртібінде сұхбат өтті. Бұл кездесу білімгерлерге әлемдік деңгейде көп оқылатын кітаптардың адамның жеке тұлға ретінде қалыптасып дамуына, бойында рухани сілкініс жасауға көмектесетін негізгі құрал екенін түсіндіре білді. Бизнес, экономика, әлеуметтану, дінтану, филология, психология, философия салаларында өміршең идеялармен, озық тәжірибелермен белсенді түрде сусындап, қолдана білу уақыт күттірмейтін дүние екенін пайымдады. Университетімізде студенттердің білім, ғылым, менеджмент, денсаулық, кәсіпкерлік бағытындағы ең озық шығармалардың, зерделі зерттеулердің және беделді басылымдарда жарық көрген таңдаулы мақалалардың мазмұнымен танысуға мүмкіндігі мол.
Университетімізде 2018 жылдың 12-қазанында «Нұр Отан» партиясының Шымкент қалалық филиалы, Түркістан облыстық жобалық кеңсесі және Шымкент қаласы отбасы, балалар және жастар басқармасы өкілдерімен біріге отырып, ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына арнаған кезекті Жолдауын профессор-оқытушылар құрамы мен білім алушылар арасында талдау және кеңінен насихаттау мақсатында дөңгелек үстел өткізіліп, үш бағытта талдаулар жасалды. Біріншісі, педагог мәртебесі туралы заңнаманың бекітілуі; екіншісі, студенттердің санасында ұлттық құндылықтардың заманауи жаңғыртылуы; үшіншісі, алдағы 2019 жылдың «Жастар жылы» деп аталуы сияқты мәселелер талқыға түсті. «Жастар жылы» қарсаңында жастарымызға Ұлы дала жұртының рухани мол қазыналарын заманауи жаңғырта отырып дәріптеу мақсатында студенттер арасында әртүрлі байқаулар өткізу (ән сайысы, ақындар мүшәйрасы, спорттық жарыстар, сурет өнерінің көрмесі, КВН командасы т.б.) жұмыстары қолға алынған.
«Академиялық ұтқырлық» бағдарламасы аясында университетіміздің білімді бірлескен мәдени, гуманитарлық және ғылыми жобаларды іске асыру және халықаралық білім беру мақсатында Қырғыз, Өзбекстан Республикаларындағы бірқатар жоғары оқу орындарының ұстаз-ғалымдарымен және студенттерімен кездесу, тәжірибе алмасу жұмыстары жүйеленіп жолға қойылған.
Ел тәуелсіздігімен егіз өсіп келе жатқан жігерлі жастардың рухын жаңғыртумен қатар салауатты өмір салтын ұстану бағытында «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасы жүйелі түрде жас мамандарды жарыққа шығарып келеді. Осы орайда облыстық, республикалық, халықаралық додаларда осы оқу жылының ішінде қол жеткізген жетістіктерімен ерекшеленген университет жастарын тілге тиек ете аламыз. Айта кетер болсақ: спорттық ойындардың «Ауыр атлетикадан» ДС-118 тобының студенті Мұса Мұзаффар 2018 жылы қыркүйектің 25-28 жұлдыздары аралығында өткен (тақырыбы: ОРМБЖСМ КММ Ашық біріншілігі «Халықаралық денсаулық күні» және «Астана-әлемдік қала») республикалық жарыста ІІ орынды; «Таэквондодан» ДС-117 тобының студенті Жаңабай Бекнұр 2018 жылы қазанның 13-16 жұлдыздары аралығында өткен (тақырыбы: Түркістан облысының №4 олимпиада резервінің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің ашық біріншілігі «Спорт – есірткі және есірткі бизнесіне қарсы») облыстық жарыста І орынды, 2018 жылы қарашаның 2-5 жұлдыздары аралығында өткен (тақырыбы: XX халықаралық турнир «SEMEY OPEN» / Қазақстан Республикасының Чемпионаты) халықаралық жарыстарда екі дүркін ІІІ орынды; «Стол теннисінен» ДС-115 тобының студенті Аман Сабыржан 2018 жылы қазанның 4-10 жұлдыздары аралығында өткен (тақырыбы: Жасөспірімдер арасындағы Республикалық Чемпионат) республикалық жарыста ІІІ орынды, «Джит Кун До Боевое каратэ» бойынша ДС-118 тобының студенті Анарбаев Асет 2018 жылы қазанның 19-20 жұлдыздары аралығында өткен (тақырыбы: Open Republican Tournament on Combat Karate) халықаралық жарыстарда І орынды иеленіп, айтулы сындарда үміттерді ақтай білді.

Ғалымжан Битұрсын, Шымкент университетінің әлеуметтік және тәрбие істері жөніндегі проректоры.