Маңызды

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласында қоғамдық сананы жаңғыртудың маңызды міндет екенін атап өтіп, еліміздің қасиетті орындарын насихаттау, ұрпақ санасына сіңіру мәселесін көтерді. Ал, биыл 19-маусымда Түркістан облысы құрылып, Түркістан қаласы жаңа облыс орталығы мәртебесіне ие болды. Елбасының бұл Жарлығы «Рухани жаңғыру» бағдарламасының заңды жалғасы секілді. Себебі, сол бағдарламалық мақалада Түркістан туралы да айтылады.

«Әрбір халықтың, әрбір өркениеттің баршаға ортақ қасиетті жерлері болады, оны сол халықтың әрбір азаматы біледі. Бұл – рухани дәстүрдің басты негіздерінің бірі. Ішкі және сыртқы мәдени туризм халқымыздың осы қастерлі мұраларына сүйенуге тиіс. Мәдени маңыздылығы тұрғысынан біздің Түркістан немесе Алтай – ұлттық немесе құрлықтық қана емес, жаһандық ауқымдағы құндылықтар» деген болатын Елбасы.
Яғни, Президент Түркістанды Қазақстанға ғана емес, жаһандық деңгейде танытуға шындап кіріскендей. Бүгінде Түркістан қаласын Түркі әлемінің мәдени-рухани орталығына айналдыру жұмыстары басталып кетті. Шаһардың туристік әлеуеті зерттеліп, туризмді дамытуға бағытталған бағдарлама жасалды. Түркістанның насихаты күшейді. Инвестициялық форум өтті. Ал, қарашаның 19-ы күні Түркістан қаласында «Киелі Түркістан және Түркі дүниесінің рухани жаңғыруы» атты ғылыми-теориялық конференция ұйымдастырылды. Осы алқалы жиында Түркістан қаласын дамыту, түркі тектес елдердің мәдениеті мен ғылымын жандандыру және бірлігін нығайту бағытында келелі ойлар айтылды.

Ғылыми орталық ашылады

Әлемнің танымал түркологтары мен тарихшы-ғалымдарының басын қосқан маңызды жиынды «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Түркістан облысының әкімдігі мен Халықаралық Түркі Академиясы өткізді. Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ ұжымы да айрықша үлес қосты.
Жиынға елімізден бөлек Әзірбайжан, Ресей, Түркия, Қырғыз Республикасы, Өзбекстан, АҚШ, Тәжікстан, Үндістан мемлекеттерінен зиялы қауым өкілдері, түркологтар мен ғалымдар және дипломатиялық өкілдіктерден жауапты қызметкерлер келді. Конференцияны Халықаралық Түркі Академиясының президенті Дархан Қыдырәлі жүргізіп отырды. Жиында Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаев Түркістан қаласын Түркі әлемінің рухани және мәдени орталығына айналдыру бағытында жұмыстар басталғанын айтып, конференцияның жұмысына сәттілік тіледі.
– Таяу уақытта Түркістанда Түркі әлемінің орталығы бой көтереді. Мұнда бүкіл Түркі дүниесінің ойшылдары мен ағартушыларының, ғалымдарының еңбектері қойылып, ғылыми жетістіктері көрсетіледі.
Елбасы ұсынған «Түркі әлемінің 100 есімі» жобасын Түркістанда жүзеге асыруға толық мүмкіндік бар. Облысымыздың тарихи орындарын «Түркі әлемінің киелі жерлері» тізіміне енгізу жұмыстары жүргізіледі. Сонымен бірге, Түркістанда Түркі кеңесі жастарының құрылтайын өткізуге де дайынбыз. Қазір жұмыр жер бетінде 200 миллионнан астам түркі тілдес бауырларымыз бар. Егер саяси, ғылыми және рухани бірлігіміз мығым болса, бұл үлкен күшке айналады. Жаһандану заманында біз бірге болып, қиындықтарға бірге төтеп беруіміз қажет. Бүгінгі түркологтардың басқосуы осы сенім үдесінен шығады деген ойдамын. Түркі әлемінің орталығы Түркістанымыз осындай игі бастамаларды қолдауға әрқашан дайын, — деді Ж.Түймебаев.
Конференцияның негізгі жетістіктеріне тоқталсақ. Түркістан облысы әкімдігі мен Халықаралық Түркі Академиясы арасында ғылыми және іскерлік байланысты нығайту бағытында меморандумға қол қойылды. Алдағы уақытта Түркістан қаласында Халықаралық Түркі Академиясының ғылыми орталығы салынатын болды. Бұл да елді рухани жаңғырту бағытындағы игі қадам екені даусыз.
Конференцияның секциялық отырысында «Түркі әлемінің қасиетті жерлері», «Түркі әлемінің атақты тұлғалары» және «Түркі тілдері мен жазуы» тақырыптарында келелі ойлар айтылды. Атақты ғалымдар мен түркологтар баяндама жасады. Атап айтсақ, Халил Акынджы (Түркия), Виктор Бутанаев (Ресей), Мекемтас Мырзахметов (Қазақстан), Әбсаттар қажы Дербісәлі, Кюршад Зорлу (Түркия), Қаныбек Иманалиев (Қырғыз Республикасы), Рамиз Аскеров (Әзірбайжан), Өмірзақ Айтбаев (Қазақстан), Бахтиер Каримов (Өзбекстан), Рахмоил Сафаров (Тәжікстан), Александр Васильев (Ресей) және тағы басқа тарихшылар мен ғалымдар, профессорлар мен түркологтар білгендерін ортаға салды.
«Түркі әлемінің киелі жерлері» деп аталатын секциясында Түркі дүниесінің киелі жерлерін анықтау жобасын әзірлеу, оның критерилерін белгілеу, жобаны іске асыру мерзімі мен кезеңдері, жүзеге асыру тәртібі және өзге де мәселелер талқыланды.
«Түркі дүниесінің атақты тұлғалары» секциясында тұлғаларды анықтау критерилері мен осы жобаны жүзеге асырудың тетіктері қарастырылды. Соның ішінде шығыстанушы, профессор Әбсаттар Дербісәлі «Түркістаннан шыққан ғалымдар мен ойшылдар» тақырыбында баяндама жасап, өңірімізден небір ғұламалар шыққанын ғылыми дәлелдермен түсіндіріп берді.
«Түркі тілдері мен жазуы» тақырыбындағы үшінші секцияда түркі тілі, түркі әдебиеті, түркі тілдес елдердің латын графикасына көшуі туралы мәселелер көтерілді.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы түркі әлемінде де қолдауға ие

Сонымен, Түркістандағы алқалы жиында шетелдік оқымыстылар «Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түркі әлемінің көшбасшы тұлғасына айналып, түбі бір туысқан ұлттарды саяси, рухани және мәдени тұрғыда бірлікке шақырып жүр. Нақты бастамалар көтеріп, ынтымаққа шақыруда. Бұл — Қазақстанның Түркі әлемінде айрықша орны бар екенін білдіреді» деген сипатта пікір айтты. Ол орынсыз емес.
Жуырда Ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қырғызстанның Шолпан-Ата курорттық аймағында өткен Түркі тілдес мемлекеттер ынтымақтастық кеңесінің VI Саммитінде: «Қазақстанның латын графикасына көшуі – түркі тілдес елдердің жазу мәдениетін жақындастыра түсетін айтулы жаңалық. Сонымен қатар «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасы жүзеге асырылды. Тағылымы мол тарихымызда әл-Фараби, Ясауи, Абай, Юнус Эмре, Низами, Физули, Ұлықбек, Айтматов секілді ірі тұлғалар бар. Осыған байланысты Түркі кеңесі аясында «Түркі әлемінің 100 жаңа есімі» жобасын әзірлеуді ұсынамын», деген болатын. Демек, «Рухани жаңғыру» бағдарламасындағы жарқын идеялар халықаралық деңгейге көтерілді. Бұл бастамаларды жүзеге асыруда асқан ұқыптылық пен білім керек. Халықаралық Түркі Академиясының басшысы Дархан Қыдырәлі өз сөзінде «туысқан халықтар арасындағы 100 тұлғаны анықтау үшін бәріміз ақылдасып, байыппен іс атқаруымыз қажет. Себебі, бірнеше ұлтқа ортақ тұлғалар бар. Түркістанда жиын өткізуіміздің де мәні тереңде. Ақылдасатын мәселе жеткілікті» деген пікірін айтуы тегін емес.
Сонымен бірге, Елбасының «Ежелгі дәуірден тамыр тартатын Түркістан қаласы облыс мәртебесін алды. Осылайша түбі бір Түркі халықтары үшін қастерлі атау өзінің тұғырына қайта қонды. Бұл – біздің тұтастығымызды нығайтып, елдігімізді бекемдей түсетін тарихи оқиға. Алтайдан Анадолыға, Байкалдан Балқанға дейінгі атырапта, Сахарада байырғы баһадүр бабаларымыздың іздері сайрап жатыр. Түркі халықтары үшін қасиетті ұғымдарды көзіміздің қарашығындай сақтап, кейінгі ұрпаққа лайық етіп қалдыру үшін «Түркі әлемінің киелі жерлері» жобасын қолға алуды ұсынамын» деген бастамасы да жұртшылықты елең еткізді. Мемлекет басшысы Қырғыз еліндегі Саммитте Түркі кеңесі жастарының құрылтайын
жүйелі өткізу, Түркі әлемінің бірегей тарихи орындарына өлкетану экспедицияларын ұйымдастыру жөнінде де бастама көтерді.
Міне, осы бастамаларды жүзеге асыруда Түркістан қаласы ерекше үлес қосады. Түркістанда ашылатын Түркі әлемі орталығы ұлы тұлғалардың еңбегі мен ғылыми жетістіктерін насихаттайтын орталыққа айналуы тиіс. Облыс әкімі Жансейіт Түймебаев та осы идеялардың Түркістан қаласында жүзеге асуына қолдау көрсететінін мәлімдеді.

Түркістанға үмітпен қарайды…

«Киелі Түркістан және Түркі дүниесінің рухани жаңғыруы» атты жиынға Тәжікстанда тұратын қарлұқ халқының өкілі Рахмоил Сафаров келді. Тарихта өзіміз оқып-білген қарлұқ тайпасының өкілі. Түркі қағандығының құрамында VIII ғасырда қытай-араб шайқасында айрықша ерлігімен танылған қарлұқтардың ұрпағы.
Сол азамат Түркістандағы жиынға арнайы келіпті. Бүгінде түрлі мемлекеттердің құрамына сіңіп, жойылып бара жатқан бауырлас ұлттар аз емес. Өкінішке қарай, қарлұқтарға да осындай қауіп төніп тұр. Қалың тәжіктің арасында бұйығы күн кешіп жатқан бұл ағайындар үшін ұлтын қарлұқ деп жаздырудың өзі үлкен мақсат. Бүгінде жұмыр жер бетінде тарыдай шашыраған түркі тілдес халықтар Қазақстанды арқа тұтады. Түркістан Түркі әлемінің орталығына айналса екен деген үкілі үміттері бар. Дәл қазір Түркістанда тұратын ағайын мен қазақстандықтар бұл ұлы мұратты түсінбеуі мүмкін. Бірақ, Түркістанның тарихында керемет бетбұрыс, өрлеу үрдісі жүріп жатыр.
Биыл Халықаралық Түркі Академиясы бірқатар маңызды жұмыстарды қолға алды. Нақтырақ айтсақ, TWESCO ЮНЕСКО штаб-пәтерінде өткізген форумда бірқатар шешімдер қабылдады. Осыған сәйкес, 2018 жылды ақиық ақын Мағжан Жұмабаевтың туғанына 125 жыл толуына орай «Мағжан жылы», ұлы жазушы Шыңғыс Айтматовтың 90 жылдығына байланысты «Айтматов жылы» және түркі жазуының алғаш оқылуының 125 жылдығына қатысты «Түркі жазуы жылы» деп жариялаған болатын. Осыған орай, аталған бағыттарда жүзеге асырылған жобаларға атсалысқан ғалымдар мен қайраткерлер, қарымды журналистер Академия тарапынан қолдауға құрметке ие болуда. Түркістандағы өткен «Киелі Түркістан және Түркі дүниесінің рухани жаңғыруы» атты ғылыми-теориялық конференцияда жоғарыдағы бастамаларға үлес қосқан азаматтар марапатталды.
Биыл көне түркі жазуының алғаш оқылғанына 125 жыл толып отыр. Осыған орай, жазуды алғаш оқыған дат ғалымның атында мәртебелі сыйлық әзірленген-ді. Түркология саласына, Түркі бірлігін насихаттауға ғалым әрі саясаткер ретінде еңбек сіңірген Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаевқа осы Вильгелм Томсен медалы салтанатты түрде тапсырылды. Өңір басшысымен бірге А.Еркебаев (Қырғыз Республикасы), Б.Каримов (Өзбекстан), Р.Аскеров (Әзірбайжан) және М.Хайдар (Үндістан) осы медальға ие болды.
Түркі тілдес халықтардың бірлігін, білім, ғылым, мәдениет саласындағы жетістіктерін насихаттап жүрген БАҚ өкілдері де құрметке бөленді. Оларға TWESCO-ның Исмаил Гаспыралы атындағы медиа сыйлығы тапсырылды. Аталған сыйлық биыл «Баспасөз» «Телеарна» және «Ақпарат агенттігі және интернет» аталымдары бойынша 6 азаматқа берілді. Олар: Р.Кертаев (Қазақстан), К.Таабалдиев (Қырғыз Республикасы), К.Саллы (Түркия), Ф.Гусиев (Әзірбайжан), Я.Омероглу (Еуразия жазушылар қоғамдастығының төрағасы) және Б.Абдикаримов (Өзбекстан). Сонымен қатар, Түркі дүниесіне қатысты жаңалықтар мен елеулі оқиғаларды масс-медиада ұдайы көрсетіп, түркітілдес елдердің ақпарат саласындағы байланыстарын нығайтуға үлес қосып жүрген журналистерге TWESCO-ның Алғыс хаттары табыс етілді.
Делегаттар Түркістан облысының қасиетті орындарын аралап, Қ.А.Ясауи кесенесіне зиярат жасады. Отырар мен Сауранның тарихымен танысты. Еңбегімен дараланып жүрген озық ойлы азаматтар конференцияны жоғары деңгейде ұйымдастырып, қонақжайлық танытқан Түркістан жұртшылығына ризашылықтарын білдірді. Түркістанның дамуына үлес қосатындарын жеткізді.
Түркістанның жылнамасы жарқын оқиғалармен сабақталып келеді. Ұзағынан болғай!

Ғалым ӘДІЛЖАНОВ,
Суреттерді түсірген:
Самат Мырзалиев.

Соңғы кездері бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желі беттерінде Жамбыл облысының әкімі Асқар Мырзахметовтың аймақ басшысы ретіндегі атқарып жүрген жұмыстары кең тарқатылып келеді.
Өмір мектебіне назар аударсаңыз үнемі ат үстінде жүретін бұл азамат кезінде күнгейді алты жыл басқарған әкім ретінде де елге жақсы мәлім. Жыл басында ол мемлекет басшысының Жарлығымен Әулиеата өңіріне әкім болып тағайындалған болатын. Оған дейін ҚР Премьер-министрінің орынбасары және Ауыл шаруашылығы министрі қызметтерін атқарған-тын.

Биыл ол кісі Жамбыл облысының әкімі ретінде құны 1 млрд. доллар болатын 13 инвестициялық жобаның іске асуын, «7-20-25» бағдарламасы аясында 800 пәтердің тұрғындарға тапсырылуына дайын болуын жолға қойып үлгеріпті. Асқар Исабекұлы әкім болған осы жылда Жамбыл облысында өнеркәсіп саласындағы өсім – 5,1, ауыл шаруашылығында – 4,2, құрылыста – 6,6, жүк тасымалында – 7,8, байланыста – 7,2 пайызды құрапты. Жуырда ағымдағы жылдың тоғыз айын қорытындылаған жұмыс есебі кезінде А. Мырзахметов Жамбыл облысында инфляция деңгейі 3,0 пайызды құрап, бұл 2017 жылдың тиісті кезеңінен 1,2 пайызға төмендегенін алға тартады. Облыстан экспортқа шыққан ет өнімдері де өткен жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 3 есеге артып, 2,3 мың тоннаға жетіпті. Облыста осындай көрсеткіштердің түзілуінің басы-қасында жүрген ол Елбасы Жолдауындағы жалақы мөлшерін көбейту мақсатында да аймақтағы кәсіпорын басшыларымен кездесулер ұйымдастырып, келіссөздер жүргізуде де іскерлік танытуда.
Жамбыл облысының әкімі ретінде Асқар Мырзахметовтың осы және өзге де жұмыстарын журналистер осылай түйіп-түйіп көрсетуде.
Оның сан-саланы алға жетелеудегі іскерлік қырының жан-жаққа жар салып жариялануына тек жамбылдық журналистер емес, Түркістан облысының тілшілері де ерекше үн қосып жатқанын көп байқаймыз. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» демекші, тірлік тындыратын тұлғаның іскерлігін таныту артық болмас. Бұл азаматтың кезінде күнгейді бір жыл емес, екі жыл емес қатарынан алты жылдай басқарып, оның дамуына өзіндік қолтаңбасын қалдыра білген әкім ретінде назарға алынып, жазып, жариялап жатқандарын әбестікке балаудан аулақпыз. Десек те, күнгейлік әріптестеріміздің А. Мырзахметовтың Жамбыл облысы әкімінің жұмыстары жайындағы жаңалықтарға көп екпін түсіруі Түркістан облысының басшысы Жансейіт Түймебаев пен Шымкент қаласының әкімі Ғабидолла Әбдірахымовтардың атқарып жатқан тірліктері туралы ақпараттарды келтіруден әлдеқайда қарқынды болып жатқаны біраз ойға жетелейді. Осындай жәйттер үшінші мегаполис пен жаңадан құрылған Түркістан облысы әкімдерінің іскерлік қыры А. Мырзахметовтың жұмыс бастылығының қасында көлеңкеде қалып қоятын сарын тудыратындай. Шындығында да бұл А. Мырзахметовтың жоғарыдағы әріптестерінен қарағанда іскерлігінің ілгері болғандығын көрсете ме, әлде «пиар» деген жалған жарыстың белгісі ме? Немесе бұл Түркістан мен Шымкент қаласында атқарылып жатқан жұмыстардың өз деңгейінде насихатталмауының сипаты ма?

Қ. ҚАЛИЕВ.
Cурет А. ӘССАНДИДІКІ

2017 жылдың күзінде Оңтүстік Қазақстан облысына (қазіргі Түркістан) арнайы іс-сапармен келген Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Бақытжан Сағынтаевтың алдында облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Мұқан Егізбаев үлкен сеніммен уәде берген еді. Онда ол жыл соңына дейін Оңтүстік Қазақстан облысындағы барлық медицина мекемелерін 100 пайыз ақпараттық жүйемен қамтамасыз етуге сөз берген болатын.

Арада жыл өтті, бірақ бір өкініштісі осы уақытқа дейін сол цифрландыру жөніндегі, яғни, ауруханалар мен емханаларды компьютермен толық жабдықтау қаншалықты жүзеге асты? Себебі, осыған дейінгі өткізілген конкурстар өз жұмыстарына нүкте қоймаған. Олардың көпшілігі ауданаралық мамандандырылған-экономикалық сот шемімімен бұзылып, мердігерді анықтау көптеген қиындықтар тудыруда. Қазақстанның үшінші мегаполис қаласына айналған Шымкент шаһарының ауруханалары мен емханаларын компьютермен қамтамасыз етуге бөлінген қаржы әлі күнге дейін игерілмей тұрған сияқты. Қалаға және облысқа мемлекет тарапынан бөлінген миллиардтаған қаржы жыл соңына дейін дер кезінде игерілмейтін болса, оның жауапкершілігі қиын болайын деп тұр. Себебі, шілде айына дейін мемлекеттік сатып алу конкурсын денсаулық сақтау басқармасы жүргізген, бірақ камералдық бақылау бірқатар кемшіліктерді анықтап, өткізбей қойған. Ол қандай кемшіліктер? Сонымен қатар, тамыз айында мемлекеттік сатып алуды мемлекеттік сатып алу басқармасына өткізген. Соңғы мемлекеттік сатып алу конкурсы 25-ші қазанда өтіп, қатысушылардың бірі сотқа беріп, соттың шешімімен ол да тоқтатылған. Енді жыл сонына дейін конкурс өтпей, медициналық мекемелер компьютермен қамтамасыз етілмей қалу қаупі бар. Егер жоспарлы іс жүзеге аспайтын болса, онда облыстың бас дәрігері Мұқан Егізбаев кімге қандай және нендей уәж айтар екен? Өйткені, денсаулық сақтауға үлкен пайдасын беретін осы жұмыстар жүзеге асырылмай жатса, онда оның аяғы үлкен дауға ұласуы әрі науқастарға кері әсерін тигізері сөзсіз.
Үкімет басшысы Б. Сағынтаев бір жылдан бергі өзіне берілген үлкен деңгейдегі уәденің сұрауын кімнен алуы және оған қандай шара көріп, жаза тағайындайтындығы, кемшіліктен тез арада қорытынды шығаруды өз бақылауына алатындығына деген сенімді әлі де болса жоғалта қоймағанымыз жөн шығар. Осы мәселеге байланысты ҚР Премьер-минстрі Б. Сағынтаевтан біз жолдаған хатқа келген жауаппен көпшілікті таныстыруды назарымыздан тыс қалдырмаймыз.

Қыдыр ҚАЛИЕВ.

«Түркібасы – тұлпарлар туған жер, сұңқарлар – қонған жер» деп Шерағаң айтып кеткен Түлкібас ауданы жуырда өзінің төрге шыққан тоқсан жылдығын атап өткені белгілі. Тұрар Рысқұлов, Бауыржан Момышұлы секілді қазақтың тарихына тайға таңба басқандай айқын із қалдырған біртуар ұлдарының кіндік қаны тамған қастерлі мекеннің тарихы қалыңдай түскен осынау айтулы күн қарсаңында ауданның алар асуы, бағындырар биігі мол екеніне негіз болар тірліктер сараланып, алдағы жоспарлар нақтыланды. Аудан әкімі Нұрбол Тұрашбековпен болған сұхбатта біз сол игі бастамалардың жүзеге асар күнінің ауылы алыста емес екеніне тағы бір көз жеткізіп қайттық.


– Нұрбол Әбдісаттарұлы, жуырда Сіздер Түлкібас ауданының 90 жылдық мерекелік тойын тойладыңыздар. Салтанатты жағдайдағы іс-шара ел есінде қандай игілігімен есте қалды?

– Биыл текті тұрақ – Түлкібастың 90 жылдығы ел есінде қаларлықтай атап өтілді. Бұл бағыттағы жұмыстарға біз өз деңгейінде дайындалдық. Төрдегі жас тоқсан жылдықты атап өтудегі мақсатымыз аста төк той тойлап, даңғайыр дастархан жаю емес. Өткенге салауат айтып, келер күннен игілік күту. Осынау ұлы мақсатқа халықты ерту болып табылады. Оның үстіне «Өткендерін еске алған — өскендіктің белгісі, өткендерін ұмытқан — өшкендіктің белгісі» деген қастерлі сөз бар емес пе?! Осы мақсатта біз ауданның негізі қаланғаннан бастап, бүгінге дейін яғни, тоқсан жылдық жылнамасын қамтитын «Түлкібас» атты кітапты жарыққа шығардық. Онда Алатау мен қарт Қаратаудың түйіскен жерінде орын тепкен құт мекеннің аудан болып құрылғаннан бергі осы кезге дейінгі қалыптасуы, қоғамдық-саяси өмірде болып жатқан әрқилы өзгерістерге бейімделуі, түрлі саяси жүйелердің қыспағына жұтылып кетпей, ел, жер болып оны еңсеруі, Қазан төңкерісі, саяси қуғын-сүргін, Екінші Дүниежүзілік соғыс сынды жұттарға жұтылып кетпей, бойын жинап, қиналысты кезеңдерді жеңе білуі, жаңашылдыққа ұмтылып, дамуға аяқ басқан тұстары туралы тарқатылған. Және оған зор қолтаңба қалдырған азаматтар жөнінде мағлұматтар жазылған. Мұның барлығы аудан халқының, соның ішінде өскелең ұрпақтың көңіл тақтасында көрініс табуы олардың патриоттық сезімін нығайта түсетіні анық.
Сонымен қатар, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына әр кіргізген, «бір қолымен бесікті, екінші қолымен әлемді тербеткен» деген теңеуге әбден лайық аналарымыз, әпкелеріміз, қыз-келіншектер туралы журнал шығардық. Бұл журналда ақ босаға аттап, басына ақ жаулық таққаннан бастап, келін болып түскен шаңырақты балаға толтырып, отбасының қабырғасын қалыңдатқан Алтын алқа, Күміс алқа иегерлері, аузынан тәубесі мен өнегесі кетпеген әжелеріміздің өмір жолдары қамтылды.
Өткенге салауат айтқанның нышаны болған ауданның тоқсан жылдық тойында біз осы жердің шаңын жұтып, суын ішкен, дүниеде өз кетігін тауып, еліміздің әр қырында еңселі еңбек етіп, өмірде өз орнын иемденген ардақты азаматтарымызды сауын айтып шақырттық. Солардың қатысуымен ауданда көптеген нысандар ашылып, біршамасы қайта жөндеуден өтіп, ел игілігіне берілгенінің куәсі болдыңыздар. Атап айтқанда, 41 млн, теңгеге қайта жөндеуден өткен Түркібасы әулие нысаны, Түлкібас темір жол станциясында М. Тынышпаев пен Т. Рысқұловқа арналып жасалынған ескерткіш, күрделі жөндеуден өткен аудандық мәдениет үйі, абаттандыру жұмыстары жүргізілген саябақ және өзге де нысандар пайдалануға берілді.

– Иә ауданның тоқсан жылдығы қарсаңында көркі кетіп, қайта жөндеуді қажет етіп тұрған көптеген нысандардың жаңарып пайдалануға берілгенінің куәсі болдық. Соның бірі ауданның күре жолдарын жалғап тұрған, осыған дейін апатты жағдайда болған республикалық маңыздағы көпірдің күрделі жөндеуден өткені дерсің. Енді айтыңызшы осы жылы ауданда құрылысы аяқталып, көзайым жаңалық ретінде ел игілігіне берілетін нысандар осымен түгесіліп қалады ма? Әлде…

– Ауданда қазіргі таңда тұрғын үй құрылысы бойынша құрылыс жұмыстары қызу жүргізіліп жатқаны белгілі. Оған негіз де жоқ емес. Өйткені, 1608 адам тұрғын үй бойынша баспана кезегінде тұр. Олар аз қамтылған отбасылар, жалғызілікті аналар, мүгедек жандар, ата-ана қамқорлығынсыз қалған азаматтар. Осыған орай Састөбеде 32 пәтерлі екі көпқабатты, аудан орталығы Т. Рысқұлов ауылында бес көпқабатты тұрғын үйдің құрылысы жүріп жатыр. Жыл аяғына дейін Састөбедегі екі көп қабатты тұрғын үйдегі 64 пәтердің кілті өз иелеріне тапсырылатын болады. Бұдан бөлек, аудан орталығындағы көпқабатты тұрғын үйлердің бірқатарының құрылысы аяқталады. Сөйтіп жыл аяғына дейін барлығы 128 пәтерде қоныстой тойланады деген жоспарымыз бар. Ал кезекте тұрған өзге де адамдардың өтініштерін қанағаттандыру мақсатында біз келешекте Түлкібас поселкесінен 10, Састөбеден 5, аудан орталығынан 3 көпқабатты тұрғын үйдің құрылысын жүргізуді межелеп отырмыз. Егер бюджеттен қаржы бөлініп жатса, бұл нысандардың құрылысы 2019, 2020, 2021 жылдарға өтпелі болады. Сөйтіп 1608 адамның өтінішін біз 2021 жылы толық қанағаттандырамыз деген үміттеміз.


– Түлкібас ауданындағы ауылдардың барлығына көгілдір отын алаулатып жеткізілген. Үш ауысымда мектеп бұл жерде жоқтың қасы. Осы бір жетістігімен ол облыс тұрмақ республика бойынша ерекшеленіп тұр.

– Ауданда 60 елді мекен бар болса, соның 98,8 пайызы яғни, 58 елді мекеннің барлығы көгілдір отынмен қамтылған. Қалған екі ауылға табиғи газдың жеткізілуінің ауылы біршама алыс болып тұр. Дегенмен, осы мәселені де ретке келтіру үшін аталған екі ауылға табиғи газ жүйесін тарту үшін тиісті жобалық-сметалық құжаттар әзірленді. Оған мемлекеттік сараптама алу үстіндеміз. Жобаға толық оң қорытынды берілсе, ол жақтағы тұрғындар да инфрақұрылымның осы бір игілігін көретін болады. Аудан бойынша табиғи газ жүйесінің жалпы ұзындығы 1051,0 шақырымды құрайтынын айта өтейін.
Ауданда үш ауысым жүйесінде білім беретін мектеп жоқ екені әрине кеуде керерлік көрсеткіш. Бірақ екі қолды бос қойған тағы болмайды. Себебі, ауданымыздағы Т. Рысқұлов ауылында халық тығыз орналасқан. Және онда жергілікті халықтың демографиясында жыл сайын өсу динамикасы байқалып келеді. Қазақтың көбейгені қуаныш қой. Солай екен деп арқаны кеңге салып жүре берсек, бірнеше жылдан соң ондағы мектептердің бірқатары үш ауысымды жүйеге амалсыз көшуі мүмкін. Оны болдырмас үшін қазіргі таңда республикалық бюджеттің есебінен 600 орындық мектептің құрылысы басталып кетті. Келесі жылы ол пайдалануға беріледі. Бұдан өзге, Келтемашат, Түлкібас, Машат ауылдарындағы біршама мектептердің жанынан қосымша ғимараттар салынатын болады. Алдағы екі жылда бұл жұмыстар толық орындалып, аяқталатын болса, біз балалардың көңіл-қошын бұзып, берекесін кетіретін үш ауысымды жүйемен
бетпе-бет келмейтін боламыз.

– Ауылшаруашылық саласын одан әрі алға жылжыту үшін ауданда каналдардың су өткізгіш қабілетін арттыру яғни, жөндеу жұмыстарын жүргізу міндеті алға шығатыны белгілі. Осы бағытта ауданда биыл атқарылған тірліктер, алдағы уақытқа жоспарланған жұмыстар жөнінде айта кетсеңіз.

– Бізде 572 шақырымды құрайтын 111 каналымыз бар. Сол каналдардың басындағы тоғандарды күрделі жөндеуден өткізу үшін жобалық-сметалық құжаттар толық аяқталып, мемлекеттік сатып алу конкурстары өткізілді. Соған орай тиісті жұмыстар басталып кетті. Ол жүзеге асса суармалы алқаптарға су көзі бейпіл баратын болады. Қазіргі таңда ауданда 65400 гектар егістік жеріміз бар болса, соның 15500 гектары суармалы. Бірақ каналдардың су өткізгіш қабілетінің төмендігінен ол аумақтарға тіршілік көзінің баруы қанағаттанарлықтай деңгейде бола бермейді. Тоғандарды жөндеуден өткізу сол түйінді тарқатады.
Естеріңізде болса Елбасымыз өзінің 2017 жылғы Жолдауында егіс алқабындағы суармалы жерлердің көлемін 40 пайызға көбейтуді тапсырған болатын. Осы мақсатта біз алдағы төрт жылда нақтылы межеге қол жеткізудің жоспарын түздік. Соның негізінде 514 млн. теңгеге жобалық-сметалық құжаттама дайындалды. Ол «Қазсушар» республикалық мемлекеттік кәсіпорны мекемесіне жіберілді. Соған сәйкес қаржы бөлініп, мемлекеттік сатып алу конкурстары жүргізілуде. Келесі жылы осы жұмыс іске асса 1115 гектар жер қосымша суармалы жер болып енеді.

– Қазіргі таңда ауданның әлеуметтік-экономикалық әл-ауқаты өткен жылдармен салыстырғанда айтарлықтай дамығандығын айтып жүрсіз. Осы бойынша мәлімет бере кетсеңіз… Түлкібастың өндірісі, мал мен егін шаруашылығында қандай көзайым жаңалықтар орын алып жатыр?

– Ауданда 1 ірі, 4 орта, 23 кіші және 4 қосалқы, барлығы 32 кәсіпорын жұмыс істейді. Олардың барлығы аудан экономикасының алға қарай ілгерілей түсуіне септесін болып жатыр. Оның ішінде белсенді жұмыс атқаратыны – 20, мезгілді жұмыс атқаратыны – 10. Кәсіпорындарды атқаратын жұмыс бағыттары бойынша саралайтын болсақ, тамақ өнеркәсібінде – 10 кәсіпорын, құрылыс материалдары өнімдерін өндіру саласында – 8, кен өндіру саласында – 6 болса, қалғаны басқа тауар өндіруші санатында.
Ауыл шаруашылық өнімі бойынша осы жылдың тоғыз айында 25 млрд. теңгенің өнімі дайындалды. Жыл жабар желтоқсанда бұл көрсеткіш 33-34 млрд. теңгеге жетеді деген сенімдеміз.
Түлкібас дегенде ең алдымен еске түсетін жәйт — оның алмасы. Бізде алма бауын дамыту жағы жүйелі дамып келеді. Қазіргі таңда ауданда 3077 гектар алма бауымыз бар. Тәуелсіздіктің алғашқы жылында бұл көрсеткіш бар болғаны 919 гектар болған. Содан бері оның аумағы 2158 гектарға арта түсті. Осы алма бауынан терілген өнім көлемі өткен жылы 23 мың тонна болса, биыл 25 мың тоннадан аса өнім жинаймыз деген ойдамыз.

– Әлгінде Түлкібастың бренді – оның алмасы екенін айтып өттіңіз. Сіздер биыл алма бағынан 30 мың тоннаға жуық өнім жинауды жоспарлап отырсыздар? Жалпы оларды кәдеге жарату жағы қандай болмақ? Бүгінде ауданда алманың қандай түрлері өседі? Олар қандай елдерге экспортталады?

– Алмадан шырын дайындау ісімен айналысатын екі-үш цехымыз бар. Оларды тағы да дамыту жағы күн тәртібінде тұр. Олардың өнімділігін нығайту алдағы күннің еншісінде. Бізде алманың Голден Делишес, апорт, семирянка сорттары өсіріледі. Олар Астана, Шымкент қалалары мен Қарағанды облыстарына сатылады. Экспортқа шығарылмайды. Өйткені, өнімдеріміз ішкі нарықтың сұранысынан артылмайды.

– Жалпы ауданда алманы сақтайтын сыйымдылығы үш жарым мың тоннаны құрайтын қойманың бар екені белгілі. Бұл тиісті қажеттіліктерді өтей алады ма?

– Жыл аяғына дейін «Кен-Тау» ЖШС сыйымдылығы екі мың тоннаны құрайтын қойма ашпақ. Дегенмен де, ол алманы сақтау бойынша қажеттілікті толық өтей алмайды. Сондықтан да біз алдағы жылдары алма сақтайтын қоймаларды салуды қолға алатын боламыз. Ол міндетті түрде қажет. Өйткені, алма көшеттері отырғызылған соң, екінші жылы ол нышан көрсетеді. Үшінші жылдан бастап толық жеміс бере бастайды.

– Ендігі сөз тізгінін ауданның ауылшаруашылық саласындағы өзге де жетістіктері мен жай-күйін тарқатып айтуға бұрсақ.

– Түлкібастың климаты төрт түлікті баптауға өте қолайлы. Жаңғақ, бидай, мақсары өсіруден де көл-көсір пайдаға кенелуге болады. Осы мақсатта биыл 44 гектар жерге жаңғақ егілді. Мақсарының әр гектарынан 15, бидайдан 22 центнерден өнім алуымыз сол сөзімізге негіз.

– Ал Түлкібас алма өсіруден бөлек, тағы қандай тың тірліктерді атқаруға қолайлы аумақ?

– Егер істің көзін таба білетін адам Түлкібаста жаңғақ егуді қолға алса, капиталға шығатынын нық айта аламын. Ауданның табиғаты аталған өнімді өсіруге өте ыңғайлы.

– Аудан халқының ауқатты болуында бюджетке түсетін салық түсімдері де ерекше мәнге ие. Осы бойынша деректерді алға тарта кетсеңіз.

– Қазіргі таңда ауданда негізгі салық түсімі үй, жер, көлік сынды жылжымайтын мүліктерден келіп отыр. Осы бағытта қазынаға 75-80 млн. теңге қаржы түсірдік. Бірақ бұл көрсеткішке жету үшін біз ауданда жылжымайтын мүліктер бойынша тиісті салықтарын төлемей жүргендердің тізімін жасадық. Мәселен, ауданда 45 мың көлік бар болса, соның 5088-нің салық төлемей келгені анықталды. Соның негізінде оларға ескерту берілді. Нәтиже шығармағандардың ісі сотқа өтті. Осындай құжатқа қырағылық пен тірлікке тиянақтылықтың арқасында жылжымайтын мүлік салығы бойынша салық түсімінің өсімі өткен жылмен салыстырғанда 102-103 пайызды құрады. Шаруа қожалықтарына да сәйкестендіру жұмыстары жүргізілді.

– «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында аудандағы Түркібасы әулие, Тамшы әулие, Ақтас әулие сынды орындар жергілікті жердегі тарихи маңызы бар нысандар тізіміне енгені белгілі. Осы нысандар төңірегінде тарих қандай сыр шертетіндігі туралы мазмұнды әңгіме өрбітсеңіз.

– Түлкібастағы төрт нысан облыс бойынша жергілікті маңызы бар қасиетті орындардың тізімінде енген болатын. Олар Түлкібас ауданы, Т. Рысқұлов ауылынан 2 шақырым, Азаттық ауылында, Шымкент-Алматы автомобиль жолының сол қапталындағы беткейінде орналасқан – Түркібасы әулиесі, Түлкібас ауданы, Кершетас ауылынан 12 шақырым оңтүстік шығыста, Лагерь шатқалында орналасқан – Тамшы әулие, Түлкібас ауданы, Керейт ауылында орналасқан –Ақтас әулие, Түлкібас ауданы, Ақсу-Жабағылы мемлекеттік табиғи қорығы аумағында орналасқан – Қасқабұлақ жартас беті суреттері. Қазіргі таңда осы нысандардың үшеуіне абаттандыру, ретке келтіру жұмыстары жүргізілді.
Жалпы бұл нысандар туралы ел аузында сақталып келген әртүрлі аңыз әңгімелерге зер салсаң, Түлкібас төрінің құт дарыған мекен екенін терең түсініп, ерекше қанаттана түсесің. Аудандағы киелі де қасиетті жерлер туралы ел аузында сақталып келген әңгімелердің барлығын біз өскелең ұрпақ арасында кеңінен насихаттауымыз қажет. Мұның өзі олардың туған жерге деген сүйіспеншілігін еселей түседі. Бұл «Рухани жаңғыру» бағдарламасындағы басты мақсаттардың бірі.

– Табиғаттың ауданға тартқан сыйы көп-ақ. Түлкібастың саф ауасы, керемет көрінісі, аспанмен таласқан тау етегі, Ақсу-Жабағылы қорығы бар. Бұларға «Шұбайқызыл шоқысы» төбесін қосыңыз. Осы мекендердің барлығы кез келген туристерді өзіне еріксіз тартатыны анық қой…

– Дұрыс айтасыз. Жалпы ауданда туризмнің әлеуетін арттырудың мүмкіндігі мол. Бір ғана «Шұбайқызыл төбесінің» өзі неге тұрады? Көктем келіп, қырдан қар жылыстағаннан кейін ондағы 22 гектар алқаптың қызыл қызғалдақпен көмкерілуінің өзі кез келген туристті қызықтыра түседі. Одан да өзге туристерді тарта түсетін орындарымыз жетерлік. «Ақсу-Жабағылы» ұлттық паркіміз де ауданның туризмін дамыта түсетін орынның бірі. Біз ауданның туристік әлеуетін арттыру мақсатында туризм картасын дайындауды бастап кеттік. Сондай-ақ, спорттық туризмді дамыту бағытында Түлкібас поселкесінен бастап Жабағылы ауылдық округінде орналасқан «Асел» турбазасына дейінгі 22 шақырым аралыққа веложол құру жобасын жасаудамыз. Ол 2020-2021 жылдары іске асады деп күтілуде. Егер ол веложол салынса аудан халқының салауатты өмір салтын ұстанудағы бетбұрысы арта түседі. Және бұл нысан түрлі спорттық жарыстар ұйымдастырылатын орын мен ойыншыларымыздың жеңіс тұғырынан көрінуіне сеп болатын жаттығу алаңына айналатын болады. Осы ретте биыл ауданға келген туристердің саны 5000-ға жуықтағанын атап өткім келеді.

– «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деген. Қазіргі таңда Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «Туған жер» жобасы қолға алынған болатын. Осы жоба негізінде ауданның дамуына қолдан келер көмегін аямай тұрған ақеділ азаматтардың жомарттығы жөнінде айта кетсеңіз.

– Састөбе ауылының топырағына аунап-қунап өскен Мұхтар деген ағамыз өз қаражаты есебінен аталған ауылға бірнеше ойын алаңшаларын салып берді. Облыстық мәслихаттың депутаты Өркен Есей спорт пен мәдениет саласын дамытуға үлес қосып келеді. Аудандық базарымыздың басшысы Жаңабай Қарақұлов осындағы жағдайы төмен азаматтарға көмек беріп жүретінін айта кеткен артық болмас. Осы сынды мысалдарды айта берсең жетерлік. Бірақ бұл азаматтардың «жақсы адам көргенін айтады, жаман адам бергенін айтады» деген ұстанымда болғандықтан, олардың жомарттық істерін тарқатып айтуды артық деп санаймын.

– Елбасының жуырда Қазақстан халқына арнаған «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауы бойынша өз пікіріңізді айта кетсеңіз.

– Мемлекет басшысының жыл сайынғы Жолдауы қоғам дамуына серпін беретін құнды құжат екені әмбеге аян. Ағымдағы жылдың 5-қазанында халыққа арнаған «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауы еліміздің отыз дамыған елдің қатарына қосылуында аяққа оралғы болып тұрған көптеген мәселелердің оң шешілуін қамтамасыз ететін алты басымдықтан тұрады. Оның барлығы елге мәлім, жұртқа белгілі.
Жуырда болған бүкіләлемдік экономикалық форумда әлемде бәсекеге қабілетті елу елдің тізімі жарияланғанынан хабардар боларсыз. Сол кезде арнайы жүргізілген есеп
бойынша Қазақстан әлемдегі 140 мемлекеттің ішінен 59-орыннан көрінген. Осы рейтингті түзу кезінде халықтың тұрмыс сапасы, мемлекеттің хал-ахуалы 98 индикатор бойынша сараланған. Отыздыққа енуді мақсат етіп тұрған еліміздің елулікке енбей қалуына бірнеше себептер ықпал еткен. Бұл
жайында мамандар түсінік береді. Олар елулікке ене алмауымызға республикамызда салалардың кластер бойынша дамымауы мен өнім өңдеу көрсеткішінің белгіленген межеге жете алмауы себеп болып отырғанын алға тартады. Сонымен қатар онда адамдардың өмір сүру ахуалы да назарға алынған. Яғни, халықтың денсаулығының қаншалықты тың екеніне де мән берілген. Осы сынды индикаторлар бойынша анықталған кемшін тұстарымыздың орнын толтыруда Жолдауда айтылған басым бағыттар бізге оң ықпалын тигізеді. Қазіргі таңда халық арасында Жолдау дегенде еңбекақының өсуі, ең төменгі жалақының көбеюі туралы айтудан арыға бармайды. Ал бұл жалақылар неге өсіріліп жатыр? Ол адамдардың өмір сүру ұзақтығын қамтамасыз етуге бағытталып отырған мемлекеттің қамқорлығы болып отыр. Сонымен қатар, түрлі бағыттарды дамытуға алғышарт болатын алты басымдықтар әлгінде айтып өткен салалардың кластерлік дамуына даңғыл жол ашады. Егер Жолдауда айтылған басым бағыттар тиісті деңгейде қолға алынса, бәсекеге қабілетті елдердің рейтінгісінде бәсіміз биіктеп, беделіміз арта түсетіні сөзсіз. Осы мақсаттағы жолда аянбай ету — әрбіріміз үшін үлкен міндет болуы тиіс.

– Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан:
Қыдыр ҚАЛИЕВ.

Жуырда Шымкентте бірінші рет қалалық үкіметтік емес ұйымдардың «Азаматтық қоғам және мемлекет: Диалог. Әріптестік. Сенім» форумы болды. Сонда Шымкент қаласының әкімі Ғабидолла Әбдірахымов көп жұрттың алдында бейне бір қапа көңілдің түйіні секілді көкейдегі ойын ортаға салды. Онда қауым қазақ болғанмен, қала басшысының аузынан шыққан сөзі орыс тілінде өрбіді. Оны көпшілік онша әбес көре қоймағанмен, біраз жұрттың санасына түбірлі түйін, дүдәмал сұрақтарды жаудырды. Қала әкімінің шаһардың, оның тұрғындарының атына кәдімгідей қапагершілік көңілден шыққан пікірі жұмбақ күйде қалды.

Ол кісінің өзінше уәжді деген сөзі өзіне орынды көрінгенмен, көпшіліктің назарында басқаша бір ой туындатып жататындығы жасырын емес. Қаланы дербес өзі ғана басқарып, тек жеке басы билік етуге деген тұжырымы бізге де бірқатар ой салды. Елмен етене араластықты жақсарту мен жаңғырту үшін бірінші басшысың қасында жақсы идеолог, ойы терең кеңесші болуы – өмірдің қажеттілігі. Кейде соны елеп, ескере бермейтіндігіміз іс барысында ауырлық тудырады. Шешімді жеке өзі қабылдап отырғандығы, Әбдірахымовтың өз командасында, жұртшылық арасында ешкіммен ақылдаспайтындығы, ортақ пікірге келмейтіндігі осы күнге дейін айқын аңғарылып қалғандай. Оған кешегі көптің алдындағы дүрсін айтылған пікірі анық дәлел бола алады. Себебі, онда ол жұртшылықтың әкімшілік пікірімен терең санаса бермейтіндігін, қала әкімдігінің тарапынан болып жатқан ұсыныстарды орындауға оншама құмбыл болмайтындығы өздеріне ауыр тиетіндігін, билікті сынау үшін әуелі олар өздерінің төсек-орындарын ерте жинап, шәй ішкен ыдысын жақсылап жууға көңіл бөлу керектігін еске салатындығын айтып салды. Әкім сондай-ақ, жарқын болашақ үшін үмітті басты нысана етіп, жақсы күндер мақсатында қолдан келгеннің бәрін жасауға деген өзінің ойын қапа көңілмен ортаға салды. Бүгіннің кешегіден гөрі айқын болуы қоғам өмірінің жақсаруына сеп болатындығын тілге тиек еткен Шымкент қаласы басшысының пікірінен жұртшылық арасында өзара түсінбестік орын алды. Бір ғана ауыздан шыққан пікір қайшылықтары көп мәселелерді түсініксіз күйде қалдырды. Әбдірахымовтың отбасы, ошақ қасындағы төсек-орын мен ыдыс аяқ төңірегінде айтқан әңгімесі өз деңгейіне сәйкес келмейтін сияқты.
Екінші рет қала басшылығына келген Ғабидолла Әбдірахымов мырза халықты, ал халық әкімді әлі терең түсінбей жатқаны байқалатын секілді. Оның себебі, Әбдірахымовтың жұмысты өзінің орынбасарларына толық тапсырып қойғандығы, сонымен қатар, әкімнің жергілікті баспасөзбен байланысының оншалықты терең еместігі осындай өзара түсініспеушілік жағдайына әкеліп отырған жоқ па?
Біздің «Уақыт» газеті Әбдірахымовтың қабылдауында болып, көпшіліктің көкейіндегі ойлар жөнінде пікірлеспек болғанымен, ондай ниеттің жүзеге асырылмағандығы ауыр да болса шындық. Осыған қарағанда Әбдірахымовтың көңілінде көпшілікке беймәлім бір қорқыныштың бар екендігі сезілгендей… Ол не болды екен?
Ел көкейіндегі сауалдарға дер кезінде баспасөз арқылы дербес жауап беруден Шымкенттің басшысы қашқақтамайтын болса, қала әкімі халықты, халық Әбдірахымовты терең түсінген болар еді.
Егер қала басшысы Ғ. Әбдірахымов көкейдегі сұрақтарға ашық жауап беремін деген ниет білдіріп жатса, онда біздің газет ол кісінің сұхбатын бір бетке тұтас беруге мүмкіндік жасайтындығын ашық айтқымыз келеді.

«Уақыт».
Сурет liter.kz сайтынан алынды

Түркістанда таяуда ашылған «TÚRKISTAN MEDIA» халықаралық орталығында көзайым жаңалық. Орталықтағы Өңірлік коммуникациялар қызметінде ақпарат кеңістігіндегі тұңғыш цифрлық «ULYS» журналының таныстырылымы өтті. Оған электронды «ULYS» журналының бас редакторы Ержан Қалымбай, философия ғылымдарының кандидаты Жанат Момынқұлов, басылымның техникалық директоры Болат Әскер, облыстық ішкі саясат, мәдениет саласының мамандары, баспасөз өкілдері мен студенттер қатысты.

Бүгінге дейін үшінші санын жарыққа шығарған журналдың «ULYS» деп аталуы әу баста «ұлы іс» деген мазмұнмен сабақтастырылып қойылған екен. Ал басылымның бағыты мен бағдары – Қазақстанның ақпараттық нарығын сапалы контентпен қамтамасыз ету, оқырмандар назарына сан салалар бойынша сараптамалық, танымдық мақалалар ұсыну, геостратегия, елдің ішкі-сыртқы саясаты, экономика, жаhанда болып жатқан өзгерістер мен күннің басты тақырыптары бойынша сапалы материалдар тарату. Оқырмандар басылым материалдарын оқып қана қоймай, аудио жазбасын тыңдау мен бейне нұсқасын көруге мүмкіндік алады. Бұл бағытта Орталық Азия мен Түркі әлемінде болып жатқан жаңалықтарға баса назар аударылатын болады. Және ұлттық ұғымдарды санада жаңғыртуға екпін түсірілмек.
Өз кезегінде журналдың бас редакторы Ержан Қалымбай осы және өзге де ақпараттарды мәлімдей отырып, электронды басылымның қазақ ақпарат кеңістігінде тұңғыш цифрлы журнал екенін бөле-жара атап өтті. Сондай-ақ, ол әр нөмірінде
зерттеу институттарының мамандары жазған 20 мақала жарияланатынын тілге тиек етті. Сонымен қатар ол келешекте басылымды халықаралық дәргейге көтеру мақсат етілгенін айтып өтті.

С. НҰРАЙ.


Түркістан қаласына құрамында белгілі мемлекет және қоғам қайраткері Оразкүл Асанғазықызы, Назарбаев Университетінің профессоры Жазира Ағабекқызы бар «Латын негізді әліпби мен емле ережесі туралы насихат» жобасы
бойынша ғалымдардан құралған насихаттық топ келді. Іс-сапар барысында олар әуелі Түркістан облысының әкімі Жансейіт Түймебаевпен кездесіп, насихаттық топтың аймақта өткізілетін семинарлар барысы туралы кең отырып сөйлесті. Өз кезегінде ол семинарлардың еліміздің Мәдениет және спорт министрлігі Тіл саясаты комитеті және Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығының ұйымдастыруымен болатынын айта кетейік.
Аймақ басшысының қабылдауынан соң «Латын негізді әліпби мен емле ережесі туралы насихат» жобасының жанашырлары Түркістан облысының өңірлік коммуникациялар қызметінде брифинг өткізді. Журналистер мен блоггерлер қатысқан басқосуда Оразгүл Асанғазықызы:
– Қазіргі таңда emle.kz сайты жұмыс істейді. Онда барлық азаматтар латын әліпбиімен танысып, ұсыныс-тілектерін жолдай алады. Латын әліпбиі біздің тарихымызда болған. Сондықтан қайта оралу қиынға соқпайды. Жаңа жасақталған латын әліпбиі арқылы біз сырттан сөз алғанда өзіміздің төл дыбыстарымызды реттеп алатын боламыз. Елбасының көрегенділігімен, алысты болжайтын кемеңгерлігімен қолға алынған латын әліпбиімізді кезінде А. Байтұрсынов сынды қайраткерлеріміз көтеріп кеткен, — деді.
Баспасөз мәслихатында ғалым Жазира Ағабекқызы жаңарған жаңа әліпбиімізді жазуымызға ендіру 2019 жылдан басталып кезең-кезеңімен сатылап қолданысқа енгізілетінін айтып, латын қарпін қолданудың артықшылықтарын алға тартты. Өз сөзінде ол:
– Қазіргі кириллицамен айтылып жүрген сөздер алдағы уақытта төл дыбыстарымызбен оқылатын болады. Біз осылай ұлттық артикуляциямызды сақтауымыз қажет. Алдағы уақытта оқу орталықтары мен тіл басқармалары жанынан оқыту және біліктілікті арттыру курстары ашылып, мектеп, жоғары оқу орындары мен мемлекеттік қызмет саласында 2025 жылға дейін сатылап енгізілетін болады. Сондай-ақ, келешекте жаңа емле бойынша орфографиялық, орфоэпиялық сөздіктер жасалады, — деді Жазира
Ағабекқызы.

Б. СӘДУАҚАСҰЛЫ


Жуырда аймақ басшысы Жансейіт Түймебаев журналистерге Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласының барлық басым бағыттары бойынша облысымызда атқарылған нақты жұмыстар мен жүзеге асырылатын ауқымды жобалар жөнінде тарқатылған мәліметтер берді. Солардың ішінде ауыз толтырып айтар тірліктерге кеңінен тоқталсақ.

QR-код тақтайшалары туризмнің тынысын ашады

Жыл соңына дейін Түркістан облысында Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында 46 жоба мен 168 іс-шара өткізу жоспарланған болса, бүгінде соның басым көпшілігі іске асқаны белгілі. Олардың қатарында облыстағы қасиетті, киелі орындар мен туристік маңызы бар ескерткіштер бойынша 21 бағытта туристік маршруттардың ашылғандығын қосуға болады. Одан бөлек, туризм саласының әлеуетін арттыру мақсатында киелі жерлер туралы ақпарат алудың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін туристер жиі баратын 35 туристік нысанға QR-кодтар бар тақтайшалар орнатылды. QR-код тақтайшалары орнатылған киелі, тарихи нысандардың қатарында Ақбура кесенесі, «Сайрам-өгем» ұлттық табиғи паркі, Отырар және Сауран қалашықтары, «Қаратау» мемлекеттік табиғи қорығы, Ақ мешіт әулие үңгірі, Ақсу-Жабағылы қорығы, Исмаил ата кесенесі, «Кеме қалған» монументі, Арыстан баб және Баба түкті шашты Әзіз, Бәйдібек ата және Домалақ ана, Гаухар ана мен Ибрагим ата, Қарабура кесенелері, «Қызыр Пайғамбар» мұнарасы, Қарашаш ана мен Қожа Ахмет Яссауи, Үкаш ата мен Аппақ Ишан, Ысқақ баб кесенелері бар. Туризм бойын-
ша әлемдік стандартқа сай келетін QR-код тақтайшаларының ерекшелігі не? Осы жайында бірер сөз келтіре кетсек. Аталған нысандарға табаны тиген турист сол жер жөнінде толыққанды мағлұмат алу үшін QR-код жазылған тақтайшаны смартфонмен суретке түсіру арқылы қажетті мәліметтерді алатын болады. Тек оны оқу үшін смартфоныңызға интернеттен «Neo Reader» және «QR Reading» сияқты бағдарламаларды көшіріп алу қажет. QR-код арқылы нысандар бойынша үш тілде толыққанды мәлімет алу мүмкіндігі қарастырылғанын айта кетейік.

Мобильді қосымшаның мәні бөлек

Еліміздің бірқатар облыстарында сол аумақтардың киелі орындары мен қасиетті жерлері, көрікті мекендері туралы толыққанды ақпараттарды қамтитын мобильді қосымшалар іске қосылуда. Мәселен, Тараз қаласында «Тараз-туризм» туристік ақпараттық орталығы мен «Ежелгі Тараз ескерткіштері» тарихи-мәдени қорық музейі бірлесіп «Тараз тур» мобильді қосымшасын іске қосты. Сонымен қатар, Ақмола облысында «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «SMART Рухани жаңғыру» мобильді қосымшасы әзірленді. Облыстық ішкі саясат басқармасының тапсырмасымен жүзеге асқан бұл қосымшада мәдениет саласындағы, меценаттық, қайырымдылық шаралары және Ақмола облысының танымал тұлғалары туралы ақпараттар қамтылған. Оған қоса, қосымшаға Ақмола облысындағы 44-ке жуық киелі орындар туралы деректер енгізілген. Туризм саласының дамуына кең жол ашатын мұндай жобалар Түркістан облысында да жүзеге аспақ. Осы бағытта қазіргі таңда облыста Түркістан облысындағы Қазақ-станның киелі жерлері картасына енген нысандар туралы бірнеше тілде арнайы
роликтер және «Ontustik TourAudio» мобильді қосымшасы әзірленуде екен.

Бағыт – анық, мақсат – айқын

Жалпы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында ағымдағы жылы Түркістан облысында 46 жоба мен 168 іс-шара өткізу жоспарланғанын жоғарыда атап өттік. Солардың басым көпшілігі жүзеге асып, игі бастама, жемісті жоба екенін көрсете алды. Олардың қатарына «Туған жер» жобасы аясында Түркістан өңірінде кәсіпкерлердің қатысуымен жалпы құны 28 млрд. теңгеден асатын 428 нысанның салынып жатқаны, соның 23-і іске қосылғанын, өскелең ұрпақтың өлкенің тарихын кеңінен тану, зерттеу мақсатында оқушыларға арналған «Өлкетану» оқулығы дайындалғанын, қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде облыстағы айрықша маңызы бар тарихи-мәдени сәулеттік және археология ескерткіштерінің фотоальбомы жасалынып, «Оңтүстіктің қасиетті орындары: аңыз-әпсаналар жинағы» мен «Оңтүстік Қазақстан облысының тарихи орындары мен киелі жерлері» кітабының жарық көргенін қосуға болады. «Ордабасы – бірліктің туы» атты анимациялық фильмнің түсірілімі аяқталуға жақын қалған. Өңірдегі әр ауданның табиғи және географиялық ерекшеліктеріне қарай сол аумақтардың туристік әлеуетін көтеру бағытында бірқатар іс-шаралар ұйымдастырылған. Атап айтқанда, Қазығұртта–«Наурыз Қазығұрттан басталады», Түлкібаста– «Қызғалдақ фестивалі», Бәйдібекте–«Қымызмұрындық», Төлебиде – «KASKASU» суретшілер пленэрі», Мақтаралда – «Агро fеst», Шардарада – «Safari Shardara» жобалары сәтті жүзеге асырылды.
Баянды бағдарлама бойынша алда атқарылатын сан жұмыстың арасында мыналарды бөле-жара атап өткен абзал. Ол «Қасқасуға қар түсті», «Қасқасу мен Біркөлік арасындағы шаңғы шаттығы» байқауы, «Тау самалы – жан самалы», «Салбурын – саятшылық мерекесі» және «Қансонарда бүркітші шығады аңға», «Ұлттық қолөнер – ұлы мұра» атты іс-шаралары. Сондай-ақ, «Түркістан», «Оқсыз» анимациялық фильмдері мен «Төле би» телесериалының түсірілім жұмыстары жүргізілуде.
Орталық коммуникациялық қызметі ұйымдастырған брифингте осы және өзге де деректерді алға тартқан аймақ басшысы Жансейіт Қансейітұлы облыс орталығы Түркістанға келетін туристердің санын 2025 жылға қарай 5 миллионға жеткізу көзделіп отырғанын да баса айтты.

С. НҰРАЙ.


Қазақта «жас келсе – іске, қарт келсе – асқа» деген сөз бар. Қазіргі таңда бойында білім-білігі артқан жастар жетерлік. Олардың осы бір қыры сөзбен емес, іспен көрініп жатқан жайы бар. «Жақсы адамға бір кісілік орынның табылатыны» сынды істің көзін таба білетін ондай жастарға да мерейлі міндеттер жүктеліп, үлкен сенім артылатыны анық. «Болар баланың бетін қақпа, белін бу» дегенді берік ұстанған азаматтардың оң қабағына түсіп, зор сенімге ие болған сондай жастардың бірі – Түркістан облысы, Созақ ауданы әкімінің орынбасары Ақәділ Сатыбалды. Жуырда отыздың өрінен енді асқан осы азаматпен сұхбаттасудың реті туды. Екеуара әңгіме барысында оның ауданда атқарылып жатқан біраз тындырымды тірліктердің ұйытқысы болып жүргенінен хабардар болып, «іс тетігі кадрда» деген сөздің дәл айтылғанына кезекті рет көз жеткізіп қайттық.

– Ақәділ Болатұлы, Созақ ауданы өзінің 90 жылдығын жоғары деңгейде атап өтті. «Тойдың боларынан боладысы қызық» деген, осы орайда 90 жылдық мереке аясында қандай тірліктер атқарылғандығына тоқтала өтсеңіз.

– Созақ ауданының 90 жылдығын «той» деуіміз негізгі атауы ғана да, түпкі мағынасында 90 жылдың ішіндегі тарихты тану мен мерекелік датаға сай тірліктер атқару міндеті тұрды ғой. Сондықтан да, барлық салаларда жетістіктерімізді көрсету мен халыққа арналған шараларды жүргізуге басымдық берілді. Ауданның 90 жылдығы қарсаңында «Созақ энциклопедиясы» шығарылды. Негізінде тарихи кітап жазғаннан гөрі аудан энциклопедиясын дайындаудың жауапкершілігі ауыр болады. Созақтың табиғатын, көрікті жерлерін, киелі орындарын насихаттайтын альбом дайындалды. Оның барлығы көпшілік шара кезінде тұрғындарға таратылып берілді. Аудандық бюджет есебінен екі ауылда тұрғындарға арналған саябақтар салынып, 3 ауылдың негізгі көшелеріне жарықтандыру жұмыстары жүргізілді, 10 елді-мекенде жолдар асфальтталды, орташа жөндеу жұмыстары жүргізілді.
Демеушілерді тарта отырып, Шу, Тасты, Жартытөбе, Қарақұр, Құмкент, Шолаққорған ауылдары мен Таукент кентінен спорт және балаларға арналған ойын алаңшалары ашылды. Жергілікті бюджеттің қаржысына Құмкент ауылындағы көп жылдардан бері құрылысы тоқтап тұрған спорт кешені салынып, пайдалануға берілді. Құрылыс жұмыстары жыл соңына дейін жалғасатын болады. Атап айтқанда 3 тұрғын үй және екі қабатты 1 жаңа мектеп пайдалануға берілді.
Созақты күй елі деп атайды. Сондықтан да, Созақтан шыққан дәулескер күйшілерге және Еңбек ерлеріне арналған Тәуелсіздік саябағында кеуде мүсіндері қойылды. Оның ашылу салтанатына облысымыздың әкімі Жансейіт Қансейітұлының өзі қатысқаны барша созықтықтар үшін зор мәртебе болды деп санаймын. Ауданның 90 жылдығы мерекеленген екі күннің ішінде спорт нысандары, елді-мекендерде фельдшерлік акушерлік пункттер, балабақшалар, аллеялар сынды 24 нысан пайдалануға берілді. Жекелеген азаматтар тарапынан да ауданның 90 жылдығына нақты ісімен үлес қосушылар көп болды.

– «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында аудандағы бірқатар киелі орындар мен қасиетті жерлер назарға алынып жатқаны белгілі. Халық арасында олардың қазақ елінің қалыптасуы кезінде атқарған рөлі кең түсіндіріліп жатыр. Осы ретте өзіңізде Созақтағы киелі орындардың қасиеті мен ерекшелігі туралы ой өрбітсеңіз.

– Созақтың тарихы – қазақтың тарихы. Қазақта киесіз жер жоқ қой. Бірақ, Созақтың тауы да, құмы да, көлі де қасиетті деп ерекше айта аламын. Созақтан «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша облыстық киелі жерлер тізіміне 15, республикалық тізімге 5 нысан енген. Олар «Ысқақ баб», «Баба Түкті Шашты Әзіз», «Қарабура» кесенелері мен «Созақ қалашығының орны» және «Таңбалы тас» нысандары.
«Ысқақ баб» ұлы далаға алғаш болып ислам дінін алып келген адамдардың бірі, Қожа Ахмет Ясауидің сегізінші бабасы. Ал, оның шәкірті болған «Баба Түкті Шашты Әзіз» қасиеті талай жыр-дастандарда айтылып, аңыз болғандығын білесіз. Қарабура әулиені Қожа Ахмет Ясауидің жаназасын шығарған деп тарихтан оқып жүрміз. Ол өзінің түйесі шөккен жерге жерленуін аманат етіп, түйесі Созақ қалашығына келгенде шөккен деген аңыз бар. Қарабура әулие кесенесінің дәл жанында Созақ қалашығының орны тұр. Талай тарихты бастан өткерген қалашық әлі көп зерттеуді қажет етеді. Оның қасиеттілігі қазақ халқы өз алдына хандық құрғанда алғашқы тірек қалалардың бірі болғандығынан. Ал, Таңбалы тас бар қазақтың бас біріктіріп, бірлігін бекемдеген орны. Қазіргі таңда, Таңбалы тастың жұрнақтары ғана қалғанымен ол тарих, ол киелі орын.
Жалпы, киелі орындар бойынша Созақта Ақбикеш мұнарасын да айта кетуге тиіспіз. Ақбикеш туралы да түрлі аңыздар бар. Бұл ескерткіш Дешті-қыпшақтың ең соңғы жәдігері деп дәріптеледі.

– Жалпы Созақ ауданының халқы «Рухани жаңғыру» бағдарламасының мән-мазмұнын терең түсіне алды деп ойлайсыз ба? Оған негіз болатын ойларыңызды да айта кетсеңіз.

– «Рухани жаңғыру» бағдарламасын түсіндіру мақсатындағы жұмыстарды жүйелі атқарып келеміз. Халықтың қолдауы да жеткілікті деп айта аламын. Оны «Туған жер» бағдарламасының 4 кіші бағдарламалары бойынша әкімдіктегі жауапты бөлімдердің жоспарлы жұмыстарының нәтижесінен байқауға болады.
ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы негізіндегі «Қоғамдық сананы жаңғырту» бағдарламасын насихаттау бойынша 2018 жылдың 8 айында 33 елді мекенде тұрғындармен, 30 мектепте оқушылармен кездесу жиыны, 14 еріктілердің жазғызілікті қарттардың үйінде көмек көрсетуі, киелі орындарға 7 экскурсия және де семинар, дөңгелек үстел түрінде 24 іс-шара, барлығы 106 іс-шара өткізілді. Биыл аудандық бюджеттен мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс негізінде қаржы бөлініп, «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласын насихаттау бойынша ауылдық округтер мен кенттерде 12 кездесу өткізілді. Қоғамдық бірлестік тарапынан 700 дана ақпараттық кітапша шығарылып, халыққа таратылды.
Республикада және облыстық деңгейде Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасын іске асыру жөніндегі жобалық кеңселер құрылған болса, ауданымызда бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі жұмысшы тобы жұмыс жасайды.
Бағдарламада жалпы 6 жоба болатын болса, соның ішіндегі «Туған жер», «100 жаңа есім, «Өңірдің киелі жерлері» бағдарламалары бойынша тиянақты жұмыстар жүргізілуде. «Туған жер» бағдарламасындағы «Тәрбие және білім», «Атамекен», «Киелі жерлер», «Ақпарат толқыны» кіші бағдарламаларындағы әрбір жобаны іске асыруға арналған жоспар бекітілген.
Солардың ішінде бір ғана «Атамекен» кіші бағдарламасы бойынша «Еріктілер корпусы» жобасы бойынша «Ерікті жастар ерлік көрсетті!», «Ардагерлерді ардақтайық!» секілді тақырыптарда еріктілермен 40 іс-шара өткізілді.
«Сенімді болашақ» жобасы бойынша 5 акция, мекемелермен бірлесе отырып түнгі уақытта рейдтік іс-шаралар, флешмобтар өтті.
«Табысқа апарар жол» жобасы негізінде әрбір ауылдық округте, кентте жастарды кәсіпке баулуға үйрету жұмыстары бойынша шебер кластар ұйымдастырылды.
«Демеушілер тарапынан әлеуметтік қолдау» жобасына сәйкес, биыл 79 жобаны іске асыру жоспарға алынған.
Мұнан бөлек «Тәрбие және білім», «Ақпарат толқыны» кіші бағдарламаларындағы жобалар аясында жұмыстар жүргізілуде.

– Ауданда «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында атқарылып жатқан өзге де шаралар жөнінде сөз қозғай кетсеңіз.

– Бағдарлама аясында ауданнан шыққан меценаттарды, кәсіпкерлерді ауданға тарта отырып, жаңа нысандар ашуға, елді мекендерді көркейтуге, тұрмысы төмен отбасыларға көмектесуге үлес қосуын қамтамасыз ету шаралары атқарылуда. Бұл бағыттағы шараларға аудан көлеміндегі өндіріс орындарының да үлесі бар екенін айта кеткен абзал. Киелі орындардың айналасын абаттандыру демеушілер есебінен қолға алынуда.
Сонымен қатар, бағдарламаны ілгерілетуде барлық ауылдық округтер мен кенттерде оның негізгі бағыттарын түсіндіру, «100 жаңа есім» жобасына енген азаматтарды елге таныту мақсатында баннерлер шығарылып, билбордтар ілінді.

– Енді ауылшаруашылығы саласына тоқталсаңыз. Бұл салада ауыз толтырып айтар қандай жаңалықтар болып жатыр?

– Бүгінгі таңда ауылшаруашылығы саласында жалпы өнім көлемі 7 377,8 млн теңге болып, жоспар 102,4 пайызға артық орындалды. Нақты көлем индексі 102,4 пайызды құрады.
Ауданда егін шаруашылығын дамыту бойынша биыл 13 120 га егістік жерді игеру межесі белгіленіп, жоспар артығымен орындалды. Суармалы жер көлемін игеру межесінде де жоғары нәтижеге қол жеткіздік. Қосымша 368 гектар алқап жайылымнан суармалы алқапқа ауыстырылды. Жалпы, ауданда ауылшаруашылығы саласын дамыту қарқыны анық байқалады. Осы жылы 111 гектар алқапқа тамшылатып суару әдісі ендірілді. Бастапқы жоспар 100 гектар болатын.
Ал, жылыжай салу мәселесінде мектеп, балабақша және жеке кәсіпкерлер есебінен 1 гектар алқапқа жылыжай салынып, жоспар орындалып отыр.
Ауданда бүгінде мал саны артқан. Ірі қараның да, қой ешкінің де, құстың да саны жыл санап еселеп өсіп келеді. Енді соған сәйкес мал басын асылдандыру жұмыстарын қарқынды атқарудамыз.
«Алтын асық», «Құлан», «Сыбаға» бағдарламалары бойынша да тыңғылықты тірліктер атқарылып келеді. Сонымен қатар, аудан бойынша 5-10 бастық жанұялық, 35 сүт фермасы, шағын 10-15 бастық 86 шағын мал бордақылау алаңдары ашылып, жұмыс жасауда.
Аудан агроқұрылымдары «Созақ несие» несиелік серіктестігі» ЖШС-нен 8 шаруашылық, «Ырыс» МҚҰ» ЖШС-нен 16 азамат, «Ауыл шаруашылығын қолдау қоры» АҚ облыстық филиалы арқылы 21 азамат барлығы 162,5 млн теңге көлемінде несиеге қаржы алған.

– Аудандағы діни тұрақтылық қандай қазір? Жалпы, мемлекеттік жастар саясаты бойынша қандай жұмыстар жүргізіліп отыр?

– Осы жылдың қаңтар айында облыстық дін істері басқармасы мен аудан әкімдігінің арасында аудандық ақпараттық түсіндіру топтарының ауыл тұрғындары мен мектептерде кездесу жоспарлары бекітілген болатын. Кестеге сәйкес жыл басынан 200-ге жуық кездесу өткізілді. Сонымен қатар, мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс аясында дін саласына қаражат бөлініп, бүгінгі таңда аудан көлемінде «Мемлекеттің зайырлылық принциптері» тақырыбында кездесулер жүруде. Діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу, кереғар діни ағымдар ықпалынан сақтандыру мақсатында «Жастар діни экстремизм мен терроризмге қарсы» акциясы өткізілді. Онда Созақ ауданының белсенді жастарынан құралған мобилді топ Шолаққорған ауылының адамдар көп шоғырланатын орындарында үнпарақтар таратып, түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Облыстық Ж.Шанин атындағы драма театрының өнерпаздарын шақыртып, «Адасқандар» тақырыбында Шолаққорған ауылы мен Таукент кенттеріндегі мәдениет үйлерінде сахналық қойылымдар көрсетілді. Шолаққорған жалпы орта мектебінің мәжіліс залында «Тұғырымыз — тыныштық, тірегіміз — тұрақтылық, тілегіміз — татулық» тақырыбында аудандық «Ырыс алды –ынтымақ» форумы өткізілді. Форумда ҚМДБ Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша өкілдігі мен облыстық ардагерлер кеңесінің облыс халқына арнаған үндеуі айтылды.
«Заң және зайырлы қоғам» тақырыбында «Мыңжылқы» мәдениет үйінде семинар болып өтті. Сонымен қатар, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша өкілдігі-облыстың бас мешіті жанындағы «Ақылдастар алқасы» мен облыстық ардагерлер кеңесі төралқасының кеңейтілген мәжілісіне қатысушылардың «Ұлттық салт-дәстүрлер мен діни рәсімдердің сабақтастығын бірізділікке бағыттау мәселелері»
бойынша Оңтүстік Қазақстан облысы халқына арнаған Үндеуін талқылау жиналысы болып өтті. Ауылдарда Қазақстан Республикасының «Діни қызмет және діни бірлестіктер жөніндегі» заңнамасы түсіндірілді. Созақ ауылында «Мемлекеттің зайырлылық принциптері» тақырыбында аудандық форум ұйымдастырылды. Осындай жүйелі жұмыстардың нәтижесінде ауданда діни тұрақтылықтың ауаны айқын байқалады. Ал, мемлекеттік жастар саясатын жергілікті жерлерде жүзеге асыру, аудан жастарының қоғамдағы белсенділігін арттыру бойынша 2018 жылдың басынан бері жоспар бойынша 251 іс-шара ұйымдастырылды.
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы аясында аудан жастарымен ұйымдастырылған семинар – тренингтер мен кездесулер, пікір алмасулар жүйелі өтіп келеді. Орталық жанынан ерікті жастардың бірігуімен «Еріктілер» клубы құрылған. Клубтың арнайы жылдық жоспары түзіліп, орталықпен етене байланыста жұмыс атқарып келеді. Жыл басынан бері ауданымыздағы әлеуметтік жағдайы төмен отбасылар мен жалғыз басты қарттарға бір күндік қолғабыс жұмыстарын көрсетумен айналысуда. Көптеген мәдени шараларға және де жастар саясатын дамытуға бағытталған 40-тан астам іс-шара өтті.
Жастардың бос уақытын тиімді пайдалану мақсатында іс-шаралар жүргізіліп, аудандық білім бөлімі мен мектеп директорлары және орталықтың үш жақты келісімі бойынша кешкі сағат 19:30 дан 22:30 ға дейін мектеп спорт залдары мен барлық ауыл округ, кенттердегі спорт алаңшалары жастардың пайдалануына берілген.
Орталықтың жылдық жұмыс жоспарына сәйкес әр ауыл округ, кенттердегі жастар істері жөніндегі мамандарына айына 1 мәдени, 1 саяси, 1 қоғамдық, 1 спорттық шаралар ұйымдастыру жүктелген. 16-тамыз Созақ ауданының Жастары күні аудан орталығында мерекелік концерт ұйымдастырылды.

– Жалпы Сіз аудан әкімінің орынбасары ретінде оның дамуына қандай қолтаңба қалдырғыңыз келеді?

– Әкім орынбасары ретінде ауданның дамуына қалдырар қолтаңбамның қандай боларына өзім баға бергенім артық болар. Бірақ туған жерге деген сүйіспеншілігімді өз ісіммен дәлелдегім келеді. Бұл жолда еткен еңбегімнің қаншалықты еңселі боларын уақыт таразылар. Дегенмен де, алдыңғы толқын ағалардың ісін жалғастырып, Елбасы сенген жас буынның бірі ретінде дамудың жаңа белестерінде есімімді ел есінде қалдыруға талпынатын боламын.

– Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан:
А. АЙТЖАРИ.

Түркістан облысындағы «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде «Бұл – біздің таулар!» атты фестиваль ұйымдастырылды.

Түлкібас, Төлеби, Қазығұрт аудандарындағы табиғаты ең көрікті жерлерді қамтитын аумақты алып жатқан бұл паркте Студентов, Кергели узловая, Рощина атты биік шыңдар бар. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өткізілген «Бұл – біздің таулар!» атты фестивальде сол шыңдарға қазақтың кеудесі қазына Төле, Қазыбек, Әйтеке билерінің есімдері берілді. Тарихта өзіндік мәнге ие болып қалатын бұл шараны Түркістан облысының туризм және сыртқы байланыстар басқармасы мен облыстық альпинистер федерациясы ұйымдастырды. Мақсат – ішкі спорттық экологиялық туризмді дамыту, облыстың туристік әлеуетін насихаттау, туған жерге деген сүйіспеншілікті арттыру болып табылады.
Шараның мән-мазмұнын барынша аша түсу үшін ұйымдастырушылар фестивальге аспанмен таласқан таулардың биіктігін бағындыруда әбден төселіп шынығып, шымырланған 30-ға жуық альпинистің қатысуын қамтамасыз етті. Өз кезегінде олар еліміздің Қарағанды, Ақтөбе, Түркістан облысы мен Шымкент қаласының сайыпқырандары болып табылады. Альпинистер биік шыңдарды бағындыруға бет алмас бұрын Түркістан облысының ақсақалдары оларға ақ батасын беріп, тек жеңісті күндердің куәсі болуына тілектестігін беріп шығарып салған болатын.
Фестиваль аясында альпинистер салтанатты жағдайда биіктігі 3750 метрді құрайтын бұған дейін Студентов деп аталып келген шыңға Әйтеке би, биіктігі 3787 метрді құрайтын Кергели узловая шыңына Қазыбек би, ал биіктігі 3860 метр болатын Рощина шыңына Төле би есімі берілген шыңдарды бағындырды. Бұл шыңдарды бағындыру айтқанға оңай болғанмен, шындап келгенде маңдайдан шып-шып терді төккізетін табандылықты талап етеді. 30-ға жуық альпинистің тең жартысының ғана сол шыңдарды бағындыра алғаны соның нақты дәлелі.
Қоғамдық сананың серпілуіне даңғыл жол ашқан Елбасының «Рухани жаңғыру» мақаласы аясында есімдері қанша жылдан бері орысшаланып тұрған шыңдардың ендігі кезекте қазақ халқын ынтымаққа ұйытып, татулыққа баулытқан үш жүздің билерінің есімдерімен аталуы, былайғы жұртты жігерлендіріп қана қоймай, олардың ұлттық құндылықтарымызды құрметтеуіне даңғыл жол ашты.
Үш күнге созылған бұл шарада тау баурайында қазақтың қасиетті үш биінің рухына арналып ас берілді. Сонымен қатар өнер иелерінің орындауындағы патриоттық әндер шырқалып, тау көгі әнге қалықтады. Шараның қорытындылауына арнайы қатысқан облыс әкімінің орынбасары Ербол Тасжүреков бұл іс-шараның маңыздылығы туралы тебірене сөйлеп, альпинистерге Алғыс хат табыстады. Ал облыстық альпинистер федерациясының президенті Бақытжан Асанов туримзнің түрленуіне тың серпіліс сыйлайтын мұндай іс шаралар алдағы уақытта да жалғасын табатынын атап өтті.

С. НҰРАЙ.